Celem artykułu jest konfrontacja wyobrażeń co do roli i metodologii badań naukowych w obszarze rachunkowości zarządczej prowadzonych na świecie. Polska rzeczywistość naukowa bez wątpienia różni się od uwarunkowań światowych, a jedną z barier w nadążaniu za światową nauką są pewne fałszywe przekonania co do zakresu i roli badań naukowych. W artykule zaprezentowano pięć mitów na temat teorii rachunkowości zarządczej. Mitom tym nadano pewne symboliczne nazwy, określając je jako: mit jednej prawdy, mit jednej teorii, mit rachunkowości jako nauki ilościowej, mit autorytetu i mit superkonsultanta. (abstrakt oryginalny)
EN
The aim of the paper is to confront the views as to the role and methodology of scientific research in the area of management accounting conducted abroad. Polish reality differs from the conditions of world science, and one of significant barriers in following its development are false believes on the scope and role of scientific research. The paper discuses five myths on management accounting theory. The myths have been called with some symbolic names, such as: myth of one truth, myth of one theory, myth of accounting as quantitative science, myth of authority and myth of superconsultant. (original abstract)
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie zarysu rozwoju teorii rachunkowości zarządczej w Polsce oraz studium "dobrych praktyk" w zakresie zastosowań narzędzi rachunkowości zarządczej w wybranych jednostkach gospodarczych w regionie częstochowskim.(fragment tekstu)
EN
Management accounting has been reflected in Polish literature from the early fif-ties of the last century. However, by the end of the 80s analyses were mainly methodo-logical, based on experience of the Western specialists. The highest dynamics of chang-es in management accounting occurred in the nineties. Management accounting theory had evolved considerably, and first applications of methods and techniques of manage-ment accounting in practice had been noticed. In recent years a growing interest in this field of accounting has been observed. However, it concerns mainly large companies. Small and medium enterprises continue to use traditional cost accounting systems tailored to the needs of external reporting. The aim of this paper is to outline the development of the theory of management accounting in Poland and present the study of "good examples" of applications of the tools of management accounting in the business units in the Czestochowa region.(original abstract)
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest przedstawienie jednej z najważniejszych kategorii założeń stanowiących fundament prac badawczych z zakresu rachunkowości, dotyczącej istoty badanej rzeczywistości. Ich ujawnienie i opis pozwalają na lepsze zrozumienie ograniczeń stosowania wyników prac badawczych podejmowanych w dziedzinie rachunkowości oraz ich klasyfikację nurtów badawczych w obszarze rachunkowości.(fragment tekstu)
EN
The paper presents and analysis assumptions about reality underlying research in accounting context. Using Morgan and Smirchi classification six approaches are pre-sented with ascending level of subjectivism: (1) naïve realism, (2) transcendental real-ism, (3) contextual relativism, (4) transcendental idealism, (5) social contructionism, and (6) idealism. Each approach is exemplified so as to prove the broad spectrum of problems dealt with accounting research.(original abstract)
Omówiono dokonania pierwszych teoretyków rachunkowości: Luca Paciolego i Benedetto Cotruglego.
EN
Two names are inextricably connected with the history of accounting. The figure of Luca Pacioli is quite well known in the post war history in Poland. However, when looking at the beginnings of accounting as a scientific discipline, one cannot forget that he was not the only theoretician within this area, nor was he the first one. A different name - if not forgotten altogether - surely not sufficiently popular - is certainly worth reminding. Benedetto Cotrugli's "The book on the ant of trading" is regarded as the oldest work that in a scientific fashion describes double bookkeeping - the XIII chapter entitled "On orderly keeping of business records" is devoted to the description of it. History presented Benedetto Cotrugli a secondary place, however it does not change the fact that he was the first one to describe the system of double bookkeeping.(original abstract)
Nauka o rachunkowości jest połączeniem teorii i praktyki, "ma dwa oblicza wynikające z dwutorowości dziedziny akademickiej i pragmatycznego postępowania świata finansów." W opracowaniu podjęto próbę dokonania klasyfikacji wyników ścierania się dwóch twórczych środowisk i ich skutków dla systemów rachunkowości. Zaprezentowano również przyczyny podejmowania takiej klasyfikacji oraz wybrane problemy związane z jej przeprowadzeniem.
EN
The classification of accounting systems is important both for theoreticians and practitioners. The reasons for activities aimed at systematising accounting rules are very diverse; these are presented in the first part of the article. The reasons for attempting to classify accounting systems are related, among others, to education, the formulation and presentation of economic events, and the general economic development of countries. In the second part of the article, the author describes selected, possible approaches to the classification described in the literature. The division into arbitrary and empirical classification is inseparable. As the author demonstrates at the end of the article, classification clusters mutually permeate and supplement each other. In the conclusion, the author presents examples of problems related to the classification of accounting systems. He also mentions the possibility of systematising on the basis of historical criteria, the applicability of International Accounting Standards, and the recipient of a given classification. (original abstract)
Znaczenie dzieła Luca Pacioli Summa, a w tym części poświęcone księgowości, jest powszechnie znane. W zbliżające się 100-lecie powstania Stowarzyszenia Księgowych w Polsce obchodzone w 2007 roku, warto zwrócić uwagę nie tylko na jasno, klarownie przedstawianą kodyfikację systemu księgowości stosowanego w końcu XV wieku w Italii, ale również na zawarte w Summie i Traktacie Perugińskim odniesienia do zarządzania i aspektów etycznych, zarówno prowadzących interesy, jak i zajmujących się księgowością, co często szło w parze. Mamy tu do czynienia z pozytywnym wpływem księgowości (i zrębów rachunkowości) nie tylko na rozwój gospodarczy, ale również społeczny i cywilizacyjny. (abstrakt oryginalny)
EN
The importance of Summa, including the part on accounting, is widely known. As the centenary of the foundation of the Polish Accountants' Association is approaching (2007), it is worthwhile to underline not only Pacioli's clear presentation of the system of accounting codification applied at the end of XV century in Italy, but also the references to management and ethic aspects of those who run a business and those responsible for accounting, that are presented in Summa and the Treaty written in Perugia. This is an illustration of a positive influence of bookkeeping and the framework of accounting, not only on the economic growth but on social and civilizational development as wel. (original abstract)
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł jest streszczeniem rozprawy doktorskiej pt: "Koncepcja ostrożnej wyceny w rachunkowości" obronionej na Uniwersytecie Szczecińskim. Celem pracy doktorskiej było opracowanie koncepcji ostrożnej wyceny w rachunkowości, uwzględniając zarówno teorie bilansowe jak i aktualne potrzeby informacyjne użytkowników sprawozdań finansowych.
EN
Financial statements users expect information about the level of future economic benefits from the invested capital. In order to provide such information, historical cost accounting is being replaced. Fair value is an example of prospective parameters of valuation, that allows to approximate book value of financial statement items to their current market value. In such a context a question may be formed: what is the actual importance of prudence principle? The thesis is an attempt of analysing the actual importance of prudence principle. The reflections presented in the thesis refer to the history of accounting, including the balance sheet theories, such as the dynamic balance sheet theory, the organic balance sheet theory or a priori theories. The purpose of the thesis was to elaborate the concept of prudent valuation in accounting, which would take into account balance sheet theories and actual information demands of financial statements users. (original abstract)
Celem artykułu jest zainicjowanie dyskusji na temat programu nauczania rachunkowości podatkowej. Absolwenci kończący studia na kierunku finanse i rachunkowość powinni być przygotowani do samodzielnego prowadzenia księgowości w małych i średnich firmach.(fragment tekstu)
EN
The term "tax accounting" is not popular in Poland. A few authors start to use this term to describe the method of converting information from financial accounting to tax calculations' needs. These authors present the content of tax accounting differently. There is a need to implement the subject "tax accounting" as well as standardize the program at all economics studies. Contemporary accountants should posses the knowledge of tax strategy.(original abstract)
Artykuł zawiera rozważania i poglądy Autorki na temat istoty i ewolucji rachunkowości oraz jej współczesnej struktury i funkcji w kontekście wzrostu znaczenia w ostatnim półwieczu koncepcji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw i związanej z nią konieczności pomiaru efektywności przedsiębiorstw rozumianej jako efektywność społeczno-ekonomiczna. Autorka zdefiniowała rachunkowość jako „uniwersalny, elastyczny, podmiotowy system informacyjno-kontrolny, zdeterminowany metodą bilansową, która jest nierozerwalnie z nim związaną metodą poznawczą, umożliwiającą tworzenie liczbowego obrazu powstawania, przepływu i podziału wartości oraz wynikających stąd rozrachunków miedzy podmiotami". Następnie przedstawiła rozważania dotyczące elementów strukturalnych i cech rachunkowości, wynikających z jej systemowego charakteru, a także odnoszące się do realizowanych przez nią funkcji, oraz do wyróżniania w rachunkowości dwóch obszarów pomiaru ekonomicznego, tj. rachunkowości finansowej i rachunkowości zarządczej. (abstrakt oryginalny)
EN
This paper presents the author's views and reflections on the nature and evolution of accounting and its present structure and functions in the context of increased, in the last decades, importance of social responsibility of enterprises and the resulting need to measure business efficiency understood as socio-economic efficiency. The author has defined accounting as ,,a universal, flexible, entity-oriented system of information and control, determined by the balancing method, which is inseparably linked with it by the cognitive method, making possible a numerical representation of the generation, flow and distribution of value and resulting settlements between entities". Next, she discusses the structural elements and characteristics of accounting resulting from its system character and the functions of accounting and its two main areas: financial accounting and management accounting. (original abstract)
W artykule przedstawiono głównie nurty badawcze we współczesnej rachunkowości obecne w literaturze głównej krajów anglojęzycznych. Koncentracja autorów krajowych na aspektach praktycznych sytuuje ich wewnątrz indukcyjnego paradygmatu antropologicznego. Nie jest to zjawisko negatywne. Paradygmat ten to najstarszy i najobszerniejszy nurt w nauce rachunkowości.
EN
Accounting has a status of an applied science. The fact causes some problems in the area of research. The paper recognizes the main areas of research in accounting and organizes them by means of semiotics and the term 'paradigm'. In the classification some Polish researchers are also included. As a result richness of accounting research is shown.(original abstract)
Artykuł składa się ze wstępu, dwóch głównych rozdziałów, które się odnoszą do odrębnych celów szczegółowych, oraz podsumowania przeprowadzonych rozważań. W rozdziale pierwszym opisano istotę i metody badawcze w nauce rachunkowości, w szczególności przedstawiono podział na dwie główne grupy teorii - pozytywne i normatywne. W drugim rozdziale przedstawiono charakterystykę i systematykę poszczególnych teorii normatywnych rachunkowości. (abstrakt oryginalny)
EN
The paper comprises description and typology of normative accounting theories. It consists of an introduction and two main chapters which serve separate specific purposes and present conclusions of the analysis. In the first chapter the author describes the nature and research methods used in accounting with the focus on the two main theory groups - positive and normative ones. The next part of the paper contains description and typology of the selected normative accounting theories. (original abstract)
Obecnie wśród teoretyków i praktyków rachunkowości toczy się ożywiona dyskusja na temat zasady ostrożności, która urosła do rangi jednego z najważniejszych dylematów współczesnej rachunkowości. Autor podejmuje w artykule próbę odpowiedzi na pytania: co dalej z zasadą ostrożności - zarówno w teorii, jak i praktyce rachunkowości? Czy silne impulsy krytyczne płynące z praktyki są wystarczającym przyczynkiem do zrewidowania podstaw metodologicznych teorii rachunkowości i wyrugowania z niej zasady ostrożności? W konkluzji końcowej Autor opowiada się nie za usunięciem zasady ostrożności z teorii i praktyki rachunkowości, lecz za modyfikacją jej znaczenia i zakresu. (abstrakt oryginalny)
EN
As of recently, accounting theoreticians and practitioners have been heatedly de- bating the prudence principle which has grown to become a central dilemma in today's accounting. The author attempts to answer the question of what will become of the prudence principle in both accounting theory and practice. Will the severe criticism derived from accounting practice prove sufficiently strong to prompt a revision of the methodological foundations that underpin accounting theory ultimately leading to the abandonment of the prudence principle? In his conclusions, the author favors the option not as much of removing the prudence principle from accounting theory and practice but rather of modifying its significance and scope. (original abstract)
Koncepcja true and fair view (TFV) już od wielu lat jest traktowana jako naczelna cecha i jeden z najważniejszych postulatów czy myśli przewodnich rachunkowości finansowej. Kluczem do TFV w rachunkowości jest nie tylko stanowienie odpowiednich standardów, ale też ich praktyczna realizacja oraz solidna podstawa teoretyczno-etyczna. Celem artykułu jest przeanalizowanie, jak teoretycy i praktycy rachunkowości w Polsce postrzegają wywodzącą się z prawa anglosaskiego omawianą koncepcje. (abstrakt oryginalny)
EN
The true and fair view construct (TFV) has for many years been treated as the chief characteristic and one of the most important postulates or leading thoughts of financial accounting. The key to TFV in accounting is not only standardization of accounting, but also the practical realization and solid ethical and theoretical basis. The aim of this paper is to analyze how Polish theoreticians and accounting profession perceive the accounting concept originating from Anglo-American law. (original abstract)
Rachunkowość przechodzi transformację. Prosta rachunkowość, którą znamy od lat kończy swój żywot i dzieje się to na naszych oczach. Nową rachunkowość tworzą uwarunkowania geopolityczne i rozwój globalizacji. We wnioskach jest stwierdzenie, że rachunkowość oparta na regułach odchodzi w przeszłość. Z tzw. rules-based approach przechodzimy do rachunkowości opartej na principles-based approach. Przyszłością jest rachunkowość oparta na zasadach, a te wymagają zmiany mentalności księgowych i audytorów, innej wiedzy i doświadczenia jak i innego wykształcenia. Innej wiedzy trzeba do dokonania wyliczeń, innej trzeba do dokonywania wyboru metod prowadzonych szacunków a jeszcze innej do analizy otrzymanych wyników. W artykule zostały przedstawiono 10 argumentów wskazujących na zmianę rachunkowości, którą znamy i wymogi jakie stawia ta nowa rachunkowość księgowym i audytorom oraz pytanie, czy to jeszcze rachunkowość? (abstrakt oryginalny)
EN
Accounting Has been going transformation. The simple accounting we have all known for years is becoming history in front of our eyes. The new accounting system is being shaped by geopolitical conditions and globalization. To survive and to grow, companies have to be deft and able to undertake socially required actions, including distribution of economic, social and political benefits among stakeholder groups which drive them. The article presents the set of arguments why accounting is changing and the influences of this changes on accountants and auditors and eventually put the question whether the accounting we exercise nowadays could be call accounting.(original abstract)
W kręgu rachunkowości angloamerykańskiej, ramy konceptualne tkwią u podstaw standardów rachunkowości/sprawozdawczości finansowej. Są także podstawą konceptualną MSR/MSSF. Stąd ich teoretyczne i praktyczne znaczenie dla regulacji i interpretacji sprawozdawczości finansowej. W sferze rachunkowości akademickiej zaliczane są do zagadnień teoretycznych. Artykuł poświęcony jest ustaleniu natury ram konceptualnych oraz określeniu ich miejsca i roli w teoretyzowaniu i w sprawozdawczości finansowej. Jego główne wątki to: istota ram konceptualnych, ich ulokowanie i funkcje w procesie badawczym oraz ulokowanie i funkcje w procesie sprawozdawczości finansowej jako procesie badawczym, ogólny wzór ram konceptualnych służących regulacji sprawozdawczości finansowej, a także ich stabilizacja poprzez wplecenie w proces poznawczy realizowany w systemie działania społecznego.(abstrakt oryginalny)
EN
Within Anglo-American accounting, conceptual frameworks form the basis for financial accounting and reporting standards. They are also a conceptual basis for IAS/IFRS. Hence their theoretical and practical significance for the regulation and interpretation of the financial reporting. In the sphere of academic accounting they are being ranked among theoretical issues. The article is devoted to establishing the nature of conceptual frameworks and determining of their place and role in theorizing, and in the financial reporting. Its keynote topics include: the nature of conceptual frameworks, the research process, their place and role within the process of the financial reporting as the research process, the general pattern of conceptual frameworks serving the regulation of the financial reporting, as well as their stabilization by weaving into the cognitive process carried out in the social action system.(original abstract)
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Głównym celem niniejszego opracowania jest próba identyfikacji kapitału intelektualnego przez pryzmat teorii i praktyki rachunkowości oraz zwrócenie uwagi na fakt, iż w nowoczesnych systemach zarządzania przedsiębiorstwami informacja o stanie kapitału intelektualnego ma istotny wpływ na informacje generowane przez rachunkowość.(fragment tekstu)
EN
The main purpose of these considerations is a try for an answer of intellectual capital meaning in theory and practice of accounting along with presentation the most known conceptions of intellectual capital going to its one general definition. Intellectual capital has lots of connections course of uncertainty definitions so far. But, in the beginning of the nineties, in particular during last few years, it's remarkable more and more attention such a definition. It's even noticed a beginning of struggle towards a finding of standard explanation.(original abstract)
W artykule przedstawiono istotę paradygmatów w nauce rachunkowości według: M. C. Wellsa, J. E. Butterwotha, R. Mattessicha oraz A. R. Belkaouiego. W zakończeniu zaprezentowano próbę sformułowania paradygmatów współczesnej rachunkowości w Polsce przez W. Brzezina.
EN
In this article, the author presents selected views on the essence of paradigms in accounting science. She presents the concepts proposed by M. C. Wells, J. E. Butterwoth, R. Mattessich, A. R. Belkaoui and W. Brzezin. These concepts of paradigms underscore the role of accounting in providing Information to multiple recipients. They stress how this information is directed towards the decision-making process as well as towards evaluating the effectiveness of managing entrusted assets. Regardless of the similarities and differences in the positions adopted by accounting science theorists, it is possible to state that accounting is a multi-paradigm discipline. (original abstract)
Artykuł omawia kwestie dotyczące ewidencji i wyceny wspólnych przedsięwzięć w przedsiębiorstwach budowlanych. Zaprezentowano sposób wyceny wspólnego przedsięwzięcia w sprawozdaniu finansowym lidera konsorcjum, z zachowaniem nadrzędnych zasad rachunkowości, w tym: zasady memoriału oraz zasady współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów. (abstrakt oryginalny)
EN
This article discusses the issue of valuation of joint ventures in the construction companies. The article shows the way of valuing joint venture in the financial statement of the consortium leader according to the accounting principles: the accruals and the matching concept. (original abstract)
Referat jest poświecony zagadnieniom metod i zasad rachunkowości oraz ich relacjom z założeniami Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości Finansowej. Zdaniem Autorki, nowe jakościowo atrybuty informacji sprawozdawczych, a zwłaszcza ich prospektywny charakter, naruszają istotę true and fair view i wychodzą poza tradycyjnie rozumiane cechy metodologii rachunkowości. Dotyczy to zwłaszcza procedury ustalania wyniku finansowego i kwalifikowania operacji wynikowych. Co więcej, zdaniem Autorki, zacierają się granice między rachunkowością finansową a rachunkowością zarządcza. Teoria rachunkowości powinna w związku z tym zrewidować jej klasyczne zasady i koncepcje oraz odpowiedzieć na wiele pytań wywołanych zmianami w funkcji informacyjnej rachunkowości. (abstrakt oryginalny)
EN
The article addresses the issue of accounting methods and principles and their relation with the concepts of International Financial Reporting Standards. According to the author, new quality of the attributes of reported information, (especially its prospectiveness) violates the conception of true and fair view presentation and goes far beyond traditional features of accounting methodology. Especially, it concerns the procedure of determining financial results. What is more, the border line between financial and management accounting becomes less distinct. Therefore, the theory of accounting should revise its classical principles and conceptions and give answer to many questions concerning the changes of information-provision function of accounting. (original abstract)
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Połączenia jednostek gospodarczych są dość istotnym zjawiskiem występującym we współczesnej gospodarce, bardzo często utożsamianym z procesami fuzji i przejęć. Celem artykułu jest zidentyfikowanie istoty połączenia jednostek gospodarczych poprzez przeanalizowanie definicji podawanych zarówno w przepisach polskich, jak i wybranych przepisach o charakterze międzynarodowym, a także porównanie zakresu znaczeniowego tego pojęcia z innymi pojęciami o zbliżonym znaczeniu.(abstrakt oryginalny)
EN
Business combinations are quite important phenomena in the present economy, very often identified with mergers and acquisitions. The purpose of the paper is to identify the essence of business combination, throughout analyzing definitions given in the Polish and selected international regulations as well as the comparison of the meaning of the term in comparison to other terms with similar meaning.(original abstract)
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.