Opracowanie powstało w związku z pięcioleciem istnienia Zakładu Mieszkalnictwa w Instytucie Rozwoju Miast. Stanowi próbę analizy i oceny badań oraz treści podstawowych publikacji powstałych w ZM IRM. Zakład jest obecnie jedyną w Polsce placówką poświęcającą swoją działalność tematyce mieszkaniowej. Dorobek naukowy i publikacyjny Zakładu nie był dotąd przedmiotem analiz o charakterze podsumowującym oraz spojrzenia syntetyzującego.
EN
The report was prepared in connection with the fifth anniversary of the operation of the Housing Department in the Institute of Urban Development. This is an attempt at analysis and evaluation of research as well as of contents of basic publications developed in that research unit. The Housing Department is presently the only institution in Poland that focuses its activities on housing issues. So far, the epartment's scientific and publication output has not been a subject of recapitulating analyses and a synthesising look.
W artykule zawarte są spostrzeżenia dotyczące losów społecznie zorientowanej polityki mieszkaniowej. Przybliżają one długookresowe sprowadzanie mieszkalnictwa społecznego przez mechanizmy rynku do funkcji rezydualnych o charakterze głównie socjalnym. Sprowadzanie to zachodzi – jak przekonuje przykład Francji – nawet w zachodnioeuropejskich rozwiniętych państwach gospodarki rynkowej, próbujących w okresie powojennej prosperity umasowienia rozwoju mieszkalnictwa społecznego. Można tu mówić o stopniowym wypieraniu modelu masowego mieszkalnictwa społecznego przez model rezydualny. Wynikają z tego także wnioski dla Polski.
EN
This paper contains observations concerning the fate of the socially oriented housing policy. They familiarize the reader with long-term reduction of social housing to the residential functions, mainly of social nature, by the market mechanisms. Such reduction occurs, as we can notice in France, even in developed Western European market economies which used to generate mass social housing development during the post-war prosperity period. We can talk about a gradual replacement of the mass social housing model by the residential model. That process provides some indications for Poland as well.
Przedmiotem artykułu jest analiza i ocena poglądów w zakresie podejścia ekonomicznego do polityki mieszkaniowej w polskiej naukowej literaturze po 1989 r. Problematyka ta zawarta jest w publikacjach IGM i ZM IRM oraz innych. W podejściu badaczy spoza IGM i ZM IRM zaznacza się między innymi liberalne, ściśle ekonomiczne podchodzenie do problematyki mieszkaniowej. Wiele poglądów i wniosków tych badaczy potwierdza przy tym stanowiska autorów z IGM i ZM IRM.
EN
The subject of the article are the analysis and evaluation of views on the economic approach to housing policy in the Polish scientific literature after 1989. This matter is contained in the publications of IGM and ZM IRM, and others. The approach of researchers from outside the IGM and ZM IRM selects, among others, liberal, strictly economic approach to the issue of housing. A number of views and proposals of these researchers confirms this position by the authors of IGM and ZM IRM.
W artykule przeprowadzono analize i ocene stanu oraz zmian sytuacji mieszkaniowej w Polsce lat 1988-2007. W okresie tym pojawia sie szereg cech i zróżnicowań sytuacji mieszkaniowej, swiadczacych – mimo poprawy wielu jej elementów – o strukturalnym kryzysie w tej dziedzinie, przybierajacym inna niż przed 1989 r. forme. Strukturalne pogorszenie sytuacji mieszkaniowej przekłada sie w wymiarze społecznym przede wszystkim na wzrost deficytu mieszkan i spadek samodzielnosci zamieszkiwania gospodarstw domowych. Statystyka nie informuje przy tym o wielu istotnych zrónicowaniach społecznych oraz opiniach zwiazanych ze zmianami sytuacji mieszkaniowej, sygnalizowanych w badaniach reprezentacyjnych.
EN
The paper includes an analysis and assessment of the condition and changes in the housing situation in Poland in 1988-2007. A number of features and diversifications of the housing situation appeared in that period which demonstrate that, although many elements of that situation have been improved, there is a structural crisis in the field, which takes a different form than that before 1989. The structural deterioration of the housing situation translates, in the social dimension, first of all into the increase of housing deficit and decline of independence of living of households. Statistics does not inform of many, significant social diversifications and opinions related to changes in the housing situations, which are mentioned in sample surveys.
W artykule przedstawione są w ujęciu retrospektywnym historia i modele mieszkalnictwa społecznego w Europie Zachodniej. Nakreślone są jego podstawowe problemy w państwach transformacji systemowej. Postrzeganie tego mieszkalnictwa z perspektywy Unii Europejskiej dopełnia niezbyt jasną jego sytuację i przyszłość. Wnioski służą sygnalizowaniu społecznych wyzwań strukturalnych w tym zakresie.
EN
The article presents, in a retrospective approach, the history and models of social housing in the Western Europe. Also, it outlines basic problems of social housing in those European states, which have undergone transformations of their political systems. Viewing that type of housing from the EU perspective adds to its none too very clear situation and future. Conclusions aim at drawing attention to social structural challenges in that field.
W artykule określone są długookresowe kierunki zmian zależności między modelami polityki mieszkaniowej a warunkami mieszkaniowymi. W pierwszych powojennych dekadach określonym modelom odpowiadają znaczne różnice warunków mieszkaniowych. Na początku XXI w. istnieje niewielkie zróżnicowanie modeli i warunków mieszkaniowych w zasiedziałych państwach Unii Europejskiej. Cechy jakościowe tych warunków rejestrowane w ogólnoeuropejskich badaniach uwydatnią znaczne pozostawienie w tyle większości państw transformacji i innych przyjętych po 2004 r. lub kandydujących do UE.
EN
The article refer to the long-term trends in the relationship between models of housing policy and housing conditions. In the early postwar decades, specific models correspond to significant differences in housing conditions. At the beginning of the XXI century there is a slight variation of models and housing in the “EU-15” countries. Quality characteristics of housing conditions recorded in Pan-European researches accentuated significant detachment in this field most of the transformation countries and other adopted after 2004, or EU candidate.
Cel artykułu skoncentrowany jest na znaczeniu koncepcji infrastruktury osadniczej w zakresie spostrzegania i realizacji społecznego sensu zrównoważonego rozwoju przestrzeni zamieszkiwania, prowadzącego do postępów współczesnej urbanizacji, a zatem rozwoju cywilizacyjnego. Teza rozważań mówi, że w koncepcji rozwoju zrównoważonego jego podstawowe płaszczyzny: społeczna, ekonomiczna i ekologiczno- -przyrodnicza nie mają płaszczyzny wspólnej, wyznaczającej społeczny nadrzędny cel tego rozwoju. Płaszczyznę tę ukazuje spojrzenie na koncepcję infrastruktury osadniczej dającą także praktyczne możliwości kierowania aktywności społeczno-gospodarczej ku rozwojowi zrównoważonemu. Metodyczne podejście do tej problematyki wymaga utożsamiania rozwoju cywilizacji – owego globalnego „mieszkania” – któremu ton nadaje urbanizacja z przestrzenią zamieszkiwania.
EN
The aim of the paper is to analyse the meaning of settlement infrastructure in the context of the perception and realisation of sustainable development of contemporary living spaces, as defined by society, which then leads to progress in modern urbanisation and general societal development. The hypothesis of sustainable development states that its key planes of development (social, economic, environmental) are not intersected by a plane of common and socially overarching priorities. This common plane can be observed by looking at the concept of settlement infrastructure, which allows for a practical prompting of social and economic activity designed to drive sustainable development. The practical means of accomplishing this goal is to equate societal development with living space or the global apartment of civilisation.
Cel pracy skoncentrowany jest na znaczeniu i roli infrastruktury osadniczej w realizacji trwałego rozwoju jako szansy zasadniczej zmiany urządzania świata. Podstawowym wnioskiem jest stwierdzenie, że rozwój infrastruktury osadniczej może być istotną – mało docenianą dotąd – platformą w przechodzeniu do autentycznego rozwoju trwałego. Przechodzenie to nie będzie jednak łatwe, gdyż wymaga zasadniczych zmian w światowych kręgach politycznych oraz zakwestionowania podstaw i istoty kapitalizmu.
EN
Aim of the study is focused on the importance and role of the settlement infrastructure in the implementation of sustainable development as an opportunity for a fundamental change in furnishing the world. The basic conclusion is that the settlement infrastructure can be an important – yet little appreciated – platform in the transition to authentic sustainable development. Moving it will not be easy, as it requires fundamental changes in global political circles and challenge the basis and essence of capitalism.