Artykuł stanowi przegląd badań nad przyswajaniem umiejętności pisania w różnych systemach językowych przez dzieci w wieku przedszkolnym, który w Polsce określany jest również jako „przedpiśmienny”. Invented spelling to pismo małych dzieci (w wieku 3–7 lat), niepoddanych jeszcze zinstytucjonalizowanej nauce czytania i pisania lub znajdujących się na jej początku, których pisanie jest bardziej spontaniczne niż wyuczone. W artykule omówiono prace poświęcone rozwojowi wczesnych umiejętności pisania oraz czynnikom, które mają na niego wpływ, takim jak wczesna świadomość morfologiczna, grafotaktyczna czy metody nauczania. Zapiski małych dzieci pozwalają wnioskować na temat dziecięcych konceptualizacji dotyczących języka pisanego, obrazują proces narastania świadomości językowej i ortograficznej. Invented spelling jest uznawane, obok m.in. zdolności fonologicznych czy wiedzy o literach, za istotny czynnik prognozujący późniejsze umiejętności czytania i pisania.
EN
A wide spectrum of research on preschool spelling development in different languages is presented. In Poland, children at kindergarten are usually at a stage of pre-literacy. Invented spelling means the writing produced by young children (aged 3–7) before they are formally taught reading and writing or are at the beginning of the learning process. Their writing is more spontaneous than learnt. The paper describes an investigation of the development of early literacy and factors influencing it, such as knowledge about orthography (spelling), early morphological awareness or teaching methods. Children’s early writing provides a window on their conceptualisation of the written language, illustrating the process of developing language awareness and spelling skills. Invented spelling, together with phonological abilities and letter knowledge is considered to be a strong predictor for later literacy skills.
This paper is dedicated to a discussion of the situation of Polish orthography over the past century. The analysis of successive periods is accompanied by a presentation of changes in both spelling itself and the method of pursuing the codification activity. Codification had consisted in taking resolutions announced offi cially in the updated edition of Pisownia polska (Polish spelling) by designated bodies until the 1970s. Minor changes and additions, the procedure and announcement of which give rise to doubts as to the extent of the codifi ed standard and the function of the spelling dictionary, were introduced over the next fi fty years. Codifi cation understood as a set of evaluations concerning language units formulated clearly by experts has been blurred.
A wide spectrum of research on preschool spelling development in different languages is presented. In Poland, children at kindergarten are usually at a stage of pre-literacy. Invented spelling means the writing produced by young children (aged 3–7) before they are formally taught reading and writing or are at the beginning of the learning process. Their writing is more spontaneous than learnt. The paper describes an investigation of the development of early literacy and factors influencing it, such as knowledge about orthography (spelling), early morphological awareness or teaching methods. Children’s early writing provides a window on their conceptualisation of the written language, illustrating the process of developing language awareness and spelling skills. Invented spelling, together with phonological abilities and letter knowledge is considered to be a strong predictor for later literacy skills.
The article discusses different ways of using the phenomenon of homonymy to realize the impressive function as exemplified by the titles (mainly press headlines from a weekly magazine “Polityka” (Politics)) and advertisements. The impressive function, which involves affecting the recipient’s behavior, by evoking specific reactions such as attitudes or beliefs as well as persuading their recipients to undertake specific actions (e.g. reading the whole text, watching the film or buying a certain product), is realized through the use of homonymic forms of common and proper names, forms originating from various languages, forms of different lexemes as well as homophony resulting from various possibilities of segmentation. Impressiveness is frequently supported by the poetic function.
PL
W artykule omówiono sposoby wykorzystania zjawiska homonimii do realizacji funkcji impresywnej na przykładzie tytułów (głównie prasowych z tygodnika „Polityka”) i reklam. Funkcja impresywna, polegająca na wpływaniu na zachowanie odbiorcy, wywołaniu u niego określonych reakcji w postaci postaw lub przekonań oraz nakłonieniu go do podjęcia pewnych działań (np. przeczytania całego tekstu, obejrzenia filmu, kupna danego produktu), jest realizowana poprzez wykorzystanie homonimiczności form nazwy pospolitej i własnej, form pochodzących z różnych języków i form różnych leksemów, a także homofonię wynikającą z różnych możliwości segmentacji. Impresywność często wspierana jest funkcją poetycką.