Czasopismo
Tytuł artykułu
Treść / Zawartość
Pełne teksty:
Warianty tytułu
Gojenie ran – charakterystyka idealnego opatrunku
Języki publikacji
Abstrakty
Wound healing is a dynamic process aimed at restoring homeostasis and functionality of damaged tissue. It is a highly complex, multi-stage process, the disruption of which leads to complications and health problems for the injured person. The discussed process takes place in the human system in two ways. The first of them is granulation and the second is healing per primary. Regardless of the method of wound healing, the individual phases of this process overlap each other, where before the end of the previous phase, the next begins. Demarcation of individual phases is purely practical. There are four phases of healing: the hemostasis phase, the inflammation phase, the proliferative phase – in other words the replication and synthesis phase – and the remodeling phase. The process of wound healing is a natural, long-term, and complex process that occurs in the body when injured. Incorrect healing may result in chronic wounds, necrosis or excessive scarring. Wound treatment supports this naturally occurring process in the body. In cases that require such support dressings are used, which are an essential element applicable in health care. An ideal dressing should create a barrier against external factors, maintain an appropriate environment in the wound bed (appropriate temperature, optimal humidity, slightly acidic pH, gas exchange), absorb excess of blood and exudate, keep the wound clean – cleanse it of necrotic tissue and toxins – do not adhere to the wound to avoid wound damage during dressing replacement, do not show sensitizing or irritating effects.
Gojenie się ran to proces dynamiczny, którego celem jest przywrócenie homeostazy oraz funkcjonalności usz-kodzonej tkanki. To wysoce złożony, wieloetapowy proces, którego zaburzenie prowadzi do powikłań i prob-lemów zdrowotnych osoby poszkodowanej. Omawiany proces przebiega w ustroju ludzkim dwiema drogami. Pierwszą z nich jest ziarnino-wanie, drugą rychłozrost. Niezależnie od sposobu gojenia się rany, poszczególne fazy tego procesu wzajemnie nachodzą na siebie, gdzie przed zakończeniem fazy poprzedniej rozpoczyna się następna. Rozgraniczenie poszczególnych faz ma charakter czysto praktyczny. Wyróżnia się cztery fazy go-jenia: fazę hemostazy, fazę zapalenia, fazę proliferacyjną – inaczej fazę replikacji i syntezy – oraz fazę re-modelingu. Proces gojenia się ran jest procesem naturalnie zachodzącym w organizmie, długotrwałym i złożonym, który zachodzi w przypadku zranienia. Nieprawidłowy przebieg gojenia może skutkować wystąpieniem ran przewle-kłych, martwic czy nadmiernego bliznowacenia. Wspomaganiem tego naturalnie zachodzącego w organizmie procesu jest leczenie ran. W przypadkach wymagających takiego wsparcia stosuje się opatrunki, które są elementem niezbędnym, mającym zastosowanie w ochronie zdrowia. Idealny opatrunek powinien: tworzyć barierę przed czynnikami zewnętrznymi, utrzymywać odpowiednie środowisko w łożysku rany (odpowiednia temperatura, wysoka wilgotność, lekko kwaśne pH, umożliwienie wymiany gazowej), absorbować nadmiar krwi oraz wysięku, utrzymywać ranę w czystości – oczyszczać z tkanki martwiczej i toksyn – nie przywierać do rany, aby uniknąć jej uszkodzenia w trakcie wymiany opatrunku, nie wykazywać działania uczulającego, a także drażniącego.
Czasopismo
Rocznik
Numer
Strony
197-203
Opis fizyczny
Twórcy
autor
- Department of Community Pharmacy, Faculty of Pharmaceutical Sciences in Sosnowiec, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
- Department of Clinical Chemistry and Laboratory Diagnostics, Faculty of Pharmaceutical Sciences in Sosnowiec, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
autor
- Department of Clinical Chemistry and Laboratory Diagnostics, Faculty of Pharmaceutical Sciences in Sosnowiec, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
autor
- Students’ Research Club at the Department of Community Pharmacy, Faculty of Pharmaceutical Sciences in Sosnowiec, Medical University of Silesia, Katowice, Poland
autor
- Department of Community Pharmacy, Faculty of Pharmaceutical Sciences in Sosnowiec, Medical University of Silesia, Katowice, Poland, pawel.olczyk@sum.edu.pl
Bibliografia
- 1. Fornalski J. Wound healing with hypertrophic scars – treatment metods. [Article in Polish]. Nowa Med. 2006; 4: 66–70.
- 2. Witmanowski H., Lewandowicz E., Zieliński T., Łuczkowska M., Kruk-Jeromin J. Hypertrophic scars and keloids Part I. Pathogenesis and pathomechanism. [Article in Polish]. Adv. Dermatol. Allergol./Post. Dermatol. Alergol. 2008; 25(3): 107–115.
- 3. Jachowicz R. Farmacja praktyczna. Wyd. Lekarskie PZWL. Warszawa 2016.
- 4. Olczyk P., Mencner Ł., Komosinska-Vassev K. The role of the extracellular matrix components in cutaneous wound healing. Biomed. Res. Int. 2014; 2014: 747584, doi: 10.1155/2014/747584.
- 5. de Mendonça R.J., Coutinho-Netto J. Cellular aspects of wound heal-ing. An. Bras. Dermatol. 2009; 84(3): 257–262, doi: 10.1590/s0365-05962009000300007.
- 6. Werner S., Grose R. Regulation of wound healing by growth factors and cytokines. Physiol. Rev. 2003; 83(3): 835–870, doi: 10.1152/physrev.2003.83.3.835.
- 7. Pikuła M., Langa P., Kosikowska P., Trzonkowski P. Komórki macierzyste i czynniki wzrostu w gojeniu ran. Postepy Hig. Med. Dosw. 2015; 69: 874–885, doi: 10.5604/17322693.1162989.
- 8. Werner S., Krieg T., Smola H. Keratinocyte–fibroblast interactions in wound healing. J. Invest. Dermatol. 2007; 127(5): 998–1008, doi: 10.1038/sj.jid.5700786.
- 9. Wilemska-Kucharzewska K., Bednarczyk M., Rojczyk E., Pałasz A., Kucharzewski M. Rola cytokin w procesie gojenia ran. Leczenie Ran 2015; 12(2): 41–47.
- 10. Ghatak S., Maytin E.V., Mack J.A., Hascall V.C., Atanelishvili I., Moreno Rodriguez R. et al. Roles of proteoglycans and glycosaminoglycans in wound healing and fibrosis. Int. J. Cell Biol. 2015; 2015: 834893, doi: 10.1155/2015/834893.
- 11. Kotschy M., Kotschy D., Witkiewicz W. The role of tissue factor and tissue factor pathway inhibitor in blood coagulation and in thrombotic complications. Kardiol. Pol. 2010; 68(10): 1158–1162.
- 12. Staniszewska M., Słuczanowska-Głąbowska S., Drukała J. Stem cells and skin regeneration. Folia Histochem. Cytobiol. 2011; 49(3): 375–380, doi: 10.5603/fhc.2011.0053.
- 13. Braddock M. The transcription factor Egr-1: a potential drug in wound healing and tissue repair. Ann. Med. 2001; 33(5): 313–318, doi: 10.3109/07853890109002083.
- 14. Marciniak A., Grześk G., Koziński M., Grześk E., Kubica J. Zmienność dobowa w układzie hemostazy. Folia Cardiol. Excerpta 2010; 5(1): 1–7.
- 15. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Solnica B. Diagnostyka laborato-ryjna z elementami biochemii klinicznej. Edra Urban & Partner. Wrocław 2017.
- 16. Sinno H., Prakash S. Complements and the wound healing cascade: an updated review. Plast. Surg. Int. 2013; 2013: 146764, doi: 10.1155/2013/146764.
- 17. Velnar T., Bailey T., Smrkolj V. The wound healing process: an over-view of the cellular and molecular mechanisms. J. Int. Med. Res. 2009; 37(5): 1528––1542, doi: 10.1177/147323000903700531.
- 18. Sundy J.S., Haynes B.F. Cytokines and adhesion molecules in the pathogenesis of vasculitis. Curr. Rheumatol. Rep. 2000; 2(5): 402–410, doi: 10.1007/s11926-000-0040-8.
- 19. Gantwerker E.A., Hom D.B. Skin: histology and physiology of wound healing. Facial Plast. Surg. Clin. North Am. 2011; 19(3): 441–453, doi: 10.1016/j.fsc.2011.06.009.
- 20. Li J., Chen J., Kirsner R. Pathophysiology of acute wound healing. Clin. Dermatol. 2007; 25(1): 9–18, doi: 10.1016/j.clindermatol.2006.09.007.
- 21. Bielefeld K.A., Amini-Nik S., Alman B.A. Cutaneous wound healing: recruiting developmental pathways for regeneration. Cell. Mol. Life Sci. 2013; 70(12): 2059–2081, doi: 10.1007/s00018-012-1152-9.
- 22. Rodrigues M., Kosaric N., Bonham C.A., Gurtner G.C. Wound healing: a cellular perspective. Physiol. Rev. 2019; 99(1): 665–706, doi: 10.1152/physrev.00067.2017.
- 23. Liekens S., De Clercq E., Neyts J. Angiogenesis: regulators and clinical applications. Biochem. Pharmacol. 2001; 61(3): 253–270, doi: 10.1016/S0006-2952(00)00529-3.
- 24. Belperio J.A., Keane M.P., Arenberg D.A., Addison C.L., Ehlert J.E., Burdick M.D. et al. CXC chemokines in angiogenesis. J. Leukoc. Biol. 2000; 68(1): 1–8, doi: 10.1189/jlb.68.1.1.
- 25. Broughton G. 2nd, Janis J.E., Attinger C.E. The basic science of wound healing. Plast. Reconstr. Surg. 2006; 117(7 Suppl): 12S–34S, doi: 10.1097/01.prs.0000225430.42531.c2.
- 26. Podstawy pielęgniarstwa chirurgicznego. E. Walewska [ed.]. Wyd. Lekarskie PZWL. Warszawa 2012.
- 27. Artem Ataide J., Caramori Cefali L., Machado Croisfelt F., Arruda Martins Shimojo A., Oliveira-Nascimento L., Gava Mazzola P. Natural actives for wound healing: A review. Phytother. Res. 2018; 32(9): 1664–1674, doi: 10.1002/ptr.6102.
- 28. Manowska M. The role of specialist dressing in the local treatment of second-degree burn wound on the leg – case report. Forum Leczenia Ran 2021; 2(3): 135–138, doi: 10.15374/FLR2021017.
- 29. Finnerty C.C., Jeschke M.G., Branski L.K., Barret J.P., Dziewulski P., Herndon D.N. Hypertrophic scarring: the greatest unmet challenge after burn injury. Lancet 2016; 388(10052): 1427–1436, doi: 10.1016/S0140-6736(16)31406-4.
- 30. Kozłowska E., Cierzniakowska K., Szewczyk M.T. Postępowanie miejscowe w oparzeniach. Chir. Dypl. 2019; 3: 1–3 [online] https://podyplomie.pl/chirurgia/32768,postepowanie-miejscowe-w-oparzeniach [acces-sed on 13 October 2023].
- 31. Olczyk P., Komosinska-Vassev K., Krzyminiewski R., Kasperczyk J., Ramos P., Dobosz B. et al. The estimation of blood paramagnetic center changes during burns management with biodegradable propolis-nanofiber dressing. Oxid. Med. Cell. Longev. 2020; 2020: 3675603, doi: 10.1155/2020/3675603.
- 32. Komosinska-Vassev K., Olczyk P., Kasperczyk J., Pilawa B., Krzymi-niewski R., Dobosz B. et al. EPR spectroscopic examination of different types of paramagnetic centers in the blood in the course of burn healing. Oxid. Med. Cell. Longev. 2019; 2019: 7506274, doi: 10.1155/2019/7506274.
- 33. Shi C., Wang C., Liu H., Li Q., Li R., Zhang Y. et al. Selection of appropriate wound dressing for various wounds. Front. Bioeng. Biotechnol. 2020; 8: 182, doi: 10.3389/fbioe.2020.00182.
Typ dokumentu
article
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.psjd-6bf9c6f7-2455-4baf-a039-cfc413a5370d