Warianty tytułu
Ważność rzeczowej problematyki etycznej. Słuszność diagnozy dokonanej przez Tadeusza Stycznia?
Języki publikacji
Abstrakty
The author of the article reflects on what contemporary ethics could inherit from its long history. He investigates the question of the validity of Tadeusz Styczeń's claim that what we need is not a combination of ethics, but rather a multilateral approach to moral issues. Styczeń addressed a very important issue, namely he observed that nowadays contemporary ethics is very often wrongly juxtaposed with traditional ethics (whatever the latter refers to), because authors writing on the subject either miss the substantial issues raised by ethicists and confine themselves to meta-ethical considerations, or make attempts to "scientify" ethics, ipso facto reducing it to psychology or sociology of morality. He thus distinguished three approaches to the criterion of assigning value to human deeds, i.e. metaphysical, epistemological and linguistic, which the author of the article attempts to present to the reader. T. Styczeń believed that the above-mentioned approaches to assessing the moral value of an act are mutually complementary and there is no need to limit ethical considerations to only one method. It is necessary to use at least three. Further on in the article, the author briefly presents the way this is accomplished. Finally, the author wonders why Styczeń omitted the contractualism approach, advocated by such thinkers as Rawls, Habermas or Apel, to name but a few. It seems most probable that he considered it unnecessary as morality cannot be reduced to something that is of communal character. It has an individual dimension. It is also aimed at the ultimate goal. Moreover, justification of the value of a human act through reference to the social contract model may be only hypothetical, but not categorical in nature, as has been rightly – in the author’s opinion – pointed out by E. Tugendhat.
Treść artykułu stanowi analiza propozycji Tadeusza Stycznia, by problematykę etyczną rozważać na trzech poziomach: metafizycznym, teoriopoznawczym i semantycznym. Lektura jego tekstów pozwala stwierdzić, że wszystkie te wątki są obecne w jego publikacjach. Cennym wykładem Stycznia w rozważania na tematy etyczne jest pokazanie, że rozwiązania, z jakimi spotykamy się w dziejach myśli etycznej były jednostronne. Co więcej, gdy nie uwzględnimy trojakiego podejścia do rozważanych zagadnień moralnych, to wówczas możemy do jednej grupy zaliczyć filozofów, którzy zdają się stać na zupełnie przeciwnych stanowiskach. Tak jest na przykład w przypadku Hume’a , Kanta, Schelera, a to dlatego, że sposób ustalenia wartości danego działania pozostaje u nich faktem teoriopoznawczym, a dokładniej mówiąc – władzą poznawczo-normującą. Dla Hume’a jest nią zmysł moralny, dla Kanta – rozum praktyczny, dla Schelera – intuicja moralna. Tak czy inaczej, jest to rodzaj poznania informującego nas o tym, co powinniśmy uczynić. I zamiast tylko pokazywać taką konieczność wewnątrz systemu lub odwoływać się do jedynego w swoim rodzaju doświadczenia bezwzględnie zobowiązującego nas oblicza, jak to czyni na przykład Lévinas, Styczeń stara się pokazać egzystencjalną konieczność całej struktury osoby. Przeprowadzone analizy stanowią próbę odpowiedzi na pytanie, na ile udało się Styczniowi w pełni spojrzeć na problematykę moralną przeżywaną przez człowieka, a także dlaczego Styczeń nie uwzględniał metody kontraktualistycznej zaproponowanej przez J. Habermasa, O. Apla czy J. Rawlsa.
Czasopismo
Rocznik
Tom
Numer
Strony
5-20
Opis fizyczny
Twórcy
autor
- Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Wydział Filozofii Chrześcijańskiej, Instytut Filozofii, ul. Wóycickiego 1/3, 01-938 Warszawa, Poland, r.mon@uksw.edu.pl
Bibliografia
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.desklight-aa11b618-3148-4de9-b2bb-339db1cb237c