Warianty tytułu
The importance of the experience of sacrum in the philosophy of civilization of F. Koneczny, A. Toynbee and E. Voegelin
Języki publikacji
Abstrakty
Szeroko rozumiane doświadczenie sacrum występuje w zasadzie we wszystkich znanych nam cywilizacjach. Pociąga ono za sobą pewnego rodzaju akty kultu, mniej czy bardziej zrytualizowane, ujęte w pewną wypracowaną formę. Występuje ono nie tylko tam, gdzie ludzie modlą się do jedynego Stwórcy i Boga osobowego, ale i w cywilizacjach dalekiego wchodu: taoizmie, buddyzmie czy hinduizmie, gdzie czci się Tao albo naśladuje Buddę, czy wielość bogów, z których część nie posiada cech osobowych… Pomimo trwających już od stuleci procesów sekularyzacji, pomimo ruchów neopogańskich oraz nowych odmian ateizmu, doświadczeniu sacrum w poważniejszych teoriach cywilizacji nadaje się kluczowe znaczenie. Tak jest i u Bronisława Malinowskiego, i Feliksa Konecznego, Arnolda Toynbeego czy Erica Voegelina. W moim artykule próbowałem skoncentrować uwagę na porównaniu pewnych zbieżności i różnic w ujmowaniu roli religii, religijności i sacrum przez teoretyków cywilizacji w życiu cywilizacji dawnych i współczesnych. Siłą rzeczy stosunkowo niewiele zdołałem powiedzieć o opisywanych przez nich procesach sekularyzacyjnych, które skądinąd zasługują niewątpliwie na uwagę. Niemniej dopiero w takim (choćby skrótowo zarysowanym) kontraście pomiędzy odnawiającą się mocą doświadczenia sacrum, w zderzeniu z wypieraniem tego sacrum, czy idiolatrycznym (np. w kulcie państwa, człowieka lub Ludzkości) zastępowaniu, widoczny staje się dramat współczesnych wyborów, pozwalający uchwycić wyzwania dla przyszłych pokoleń Ludzkości.
The experience of the sacred is present in virtually all known civilizations. It entails a kind of worship acts, more or less ritualized, expressed in an elaborated form. It occurs not only where people pray to the only Creator and personal God, but also in the Far East civilizations: Taoism, Buddhism or Hinduism, where people worship Tao, mimic Buddha, or multiplicity of gods, some of which do not have personal features ... Despite the processes of secularization ongoing for centuries, despite the neo-pagan movements and new varieties of atheism, the experience of the sacred is crucial in the major theories of civilization. So it is with Bronislaw Malinowski, and Felix Koneczny, Arnold Toynbee and Eric Voegelin. In my article I have tried to focus attention on a comparison of certain convergences and differences in the recognition of the role of religion, religiousness and sacrum given by theorists of civilization in the life of ancient and modern civilizations. Inevitably, relatively little I could say about secularizing processes described by them, which would otherwise undoubtedly deserve attention. However, only in this (even briefly outlined) contrast between the renewing power of the experience of the sacred, in the face of displacement of the sacrum, or idiolatric (eg. in the cult of the state, man or humanity) replacement of it, a drama of contemporary choices, allowing the capture of challenges for the future generations of humanity becomes visible.
Czasopismo
Rocznik
Tom
Numer
Strony
7-19
Opis fizyczny
Daty
wydano
2017-04
Twórcy
autor
- Uniwersytet Gdański, Wydział Nauk Społecznych, Instytut Filozofii Socjologii i Dziennikarstwa, Zakład Metafizyki, Filozofii Religii i Filozofii Współczesnej, ul. Bażyńskiego 4, 80-309 Gdańsk, Poland, filrp@univ.gda.pl
Bibliografia
- Feliks Koneczny, O wielości cywilizacji, Capital, Warszawa 2015[wyd. oryg. 1935].
- Feliks Koneczny, Polska między Wschodem a Zachodem, wyd. ONION, Lublin 1996 [wyd. oryg. 1927].
- Feliks Koneczny, Prawa dziejowe, wyd. Antyk Marcin Dybowski, Komorów 1997.
- Feliks Koneczny, Rozwój moralności, Lublin 1938.
- Feliks Koneczny, Cywilizacja bizantyjska, Wydawnictwa Towarzystwa im. Romana Dmowskiego, Londyn 1973.
- Feliks Koneczny, O ład w Historii, Londyn 1977.
- Feliks Koneczny, O ład w historii, wyd. Michalineum, Warszawa-Struga 1992.
- Feliks Koneczny, Państwo w cywilizacji łacińskiej. Zasady prawa w cywilizacji łacińskiej, Towarzystwo im. Romana Dmowskiego, London 1981.
- Feliks Koneczny, Święci w dziejach narodu polskiego, wyd. Michalineum, Warszawa 1985.
- Maciej Giertych, Wojna w cywilizacji w Europie, Dom Wydawniczy „Ostoja”, Krzeszowic 2007.
- Antoni Hilckman o Feliksie Konecznym (Rozwój cywilizacji według Feliksa Konecznego; Wschód i Zachód – Filozofia historii; Feliks Koneczny i porównawcza nauka o cywilizacjach), [w:] O ład w historii, wyd. Michalineum, Warszawa-Struga 1992.
- Robert Piotrowski, Problem filozoficzny ładu społecznego a porównawcza nauka o cywilizacjach, Wyd. Akademickie Dialog, Warszawa 2015.
- Jan Skoczyński, Koneczny. Teoria cywilizacji, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 2003.
- Jan Szczepanowski, Paradygmat cywilizacyjny jako zasadniczy element koncepcji historiozoficznych F. Konecznego i O. Spenglera, Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych, Warszawa 2013.
- Arnold J. Toynbee, Comment, [w:] Toynbee and History: Critical Essay and Reviews, red. A. Montagu, Boston 1956.
- Arnold J. Toynbee, Hellenizm. Dzieje cywilizacji, tł. Andrzej Piskozub, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001, 2002.
- Arnold J. Toynbee, O stosunku historyka do religii, tłum. Józef Marzęcki, [tytuł oryg.: Historian’s Approach to Religion], Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2007 [wyd. oryg. 1956].
- Arnold J. Toynbee, Studium historii. Skrót dokonany przez D. C. Somervella, tłum. i przedmowa J. Marzęcki, PiW, Warszawa 2000.
- Arnold J. Toynbee, Arnold Toynbee, Daisaku Ikeda, Wybierz życie. Dialog o ludzkiej przyszłości, tłum. A. Chmielewski, wyd. PWN, Warszawa 1999 [wyd. oryg. 1976].
- Grzegorz Lewicki, Nadchodzi nowy proletariat! Cywilizacja helleńska a zachodnia według Arnolda Toynbeego, wyd. Ośrodek Myśli Politycznej, Kraków 2012.
- Piotr Skudrzyk, Losy cywilizacji według Arnolda J. Toynbeego. Wyd. Towarzystwo Zachęty Kultury, Katowice 1992.
- Eric Voegelin, Arystoteles, tłum. M. J. Czarnecki, wyd. Teologia Polityczna, Warszawa 2011.
- Eric Voegelin, Izrael i objawienie, tłum. M.J. Czarnecki, wyd. Teologia Polityczna, Warszawa 2014.
- Eric Voegelin, Lud boży, tłum. M. Umińska, wyd. Znak, Kraków 1994.
- Eric Voegelin, Nowa nauka polityki, tłum. P. Śpiewak, Warszawa 1992.
- Eric Voegelin, Od Oświecenia do rewolucji, tłum. Ł. Pawłowski, wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011.
- Eric Voegelin, Platon, tłum. A. Legutko-Dybowska, Wyd. Teologia Polityczna, Warszawa 2009.
- Eric Voegelin, Świat polis, tłum. M.J. Czarnecki, wyd. Teologia Polityczna, Warszawa 2014.
- M.J. Czarnecki, A. Miętek (red.), Problem ładu politycznego. Eseje o myśli Erica Voegelina, wyd. Teologia Polityczna, Warszawa 2010
- Romuald Piekarski, Filozof i obywatel wobec społeczeństwa masowego, w kontekście nazizmu: Jaspers i Voegelin, [w:] Cz. Piecuch, Karl Jaspers: Człowiek w epoce przełomu, Wyd. Naukowe UP, Kraków 2013.
- Romuald Piekarski, Makiawelizm, patologia ducha, sacrum i polityka. Eseje z filozofii politycznej, Spółdzielczy Instytut Naukowy, Sopot 2016
- Paweł Śpiewak, Voegelina poszukiwanie Boga, [w:] Od Oświecenia do rewolucji, tłum. Ł. Pawłowski, Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2011.
Typ dokumentu
Bibliografia
Identyfikatory
ISSN
1506-7513
Identyfikator YADDA
bwmeta1.element.desklight-8a9d15a8-db7c-47f9-9513-0953692f5532