Ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej przemysłu spożywczego z wykorzystaniem metody TOPSIS

• Authors: Jadwiga Drożdż

Title variants

EN

Assessment of the economic and financial situation of the food industry by means of the TOPSIS method

Abstracts

EN

The economic and financial situation of the food industry is a complex phenomenon that cannot be measured by a single financial indicator. Its assessment requires the consideration of multiple aspects, which is made possible through the construction of synthetic indicators. The aim of the study discussed in the article is to assess the economic and financial situation of the food industry in Poland from an intersectoral and dynamic perspective. Published and unpublished data provided by Statistics Poland were used to make the comparisons and calculations. Data reflecting the performance of food and beverage manufacturers in 2022 were analysed and compared to those from 2019. Subsequently, the values of the synthetic indicator were calculated. The synthetic indicator was constructed using the TOPSIS method, which is based on Euclidean distances from both the ideal and anti-ideal development patterns. The results indicate that the economic and financial situation of individual branches of the food industry in 2022 was favourable. Compared to 2019, only minor changes occurred. This reflects the sector’s high resistance to adverse macroeconomic conditions and its adaptability to operate in a volatile and unpredictable market environment. The findings also confirm the persistence of significant intersectoral variation in the economic and financial situation.

PL

Sytuacja ekonomiczno-finansowa przemysłu spożywczego to złożone zjawisko, którego nie można zmierzyć za pomocą jednego wskaźnika finansowego. Jego ocena wymaga uwzględnienia wielu aspektów, co jest możliwe dzięki konstruowaniu mierników syntetycznych. Celem badania omawianego w artykule jest ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej przemysłu spożywczego w Polsce w ujęciu międzybranżowym i dynamicznym. Do porównań i obliczeń wykorzystano publikowane i niepublikowane dane Głównego Urzędu Statystycznego. Przeanalizowano wyniki osiągnięte przez producentów żywności i napojów w 2022 r. i porównano je z danymi za 2019 r. Następnie wyliczono wartości miernika syntetycznego skonstruowanego za pomocą metody TOPSIS, czyli będącego funkcją odległości euklidesowych zarówno od wzorca, jak i antywzorca rozwoju. Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że w 2022 r. sytuacja ekonomiczno-finansowa poszczególnych branż przemysłu spożywczego była dobra. W stosunku do 2019 r. nastąpiły tylko niewielkie zmiany. Świadczy to o dużej odporności sektora na niekorzystne warunki makroekonomiczne i o jego zdolności dostosowywania się do zmiennego i nieprzewidywalnego otoczenia rynkowego. Rezultaty badań potwierdzają również utrzymywanie się znacznego międzybranżowego zróżnicowania sytuacji ekonomiczno-finansowej.

Keywords

PL

przemysł spożywczy; sytuacja ekonomiczno-finansowa; metoda TOPSIS; wskaźniki ekonomiczno-finansowe

EN

food industry; economic and financial situation; TOPSIS method; economic and financial indicators

• Publisher: Główny Urząd Statystyczny
• Journal: Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician
• Year: 2024
• Volume: 69
• Issue: 11
• Pages: 36-53

Dates

published

2024

Contributors

author

Jadwiga Drożdż

• Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej - Państwowy Instytut Badawczy, Zakład Ekonomiki Agrobiznesu i Biogospodarki, Polska / The Institute of Agricultural and Food Economics - National Research Institute, Department of Agribusiness and Bioeconomy, Poland.

• https://orcid.org/0000000330963177

References

• Czerwińska-Kayzer, D. (2022). Przemysł spożywczy i jego zróżnicowanie w zakresie płynności finansowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
• Czerwińska-Kayzer, D., Florek, J. (2018). Zróżnicowanie efektywności w branży produkującej pasze i karmę dla zwierząt. Przedsiębiorstwo & Finanse, (4), 5–15. http://pif.wsfiz.edu.pl/wp-content/uploads/2019/05/PiF_2018_423.pdf.
• Czerwińska-Kayzer, D., Florek, J., Stanisławska, J. (2013). Zastosowanie metody TOPSIS do oceny sytuacji finansowej przemysłu spożywczego. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej, 335(2), 22–37.
• Czerwińska-Kayzer, D., Stanisławska, J. (2013). Zróżnicowanie płynności finansowej w polskim prze-myśle spożywczym w 2011 roku. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 15(2), 52–57. https://rnseria.com/article/119648/pl.
• Firlej, K. (2008). Rozwój przemysłu rolno-spożywczego w sektorze agrobiznesu i jego determinanty. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.
• Główny Urząd Statystyczny. (2022). Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2022. https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-statystyczny-rzeczypospolitej-polskiej-2022,2,22.html.
• Główny Urząd Statystyczny. (2023). Wyniki finansowe przedsiębiorstw w 2022 roku. https://stat.gov.pl /obszary-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-niefinansowe /wyniki-finansowe-przedsiebiorstw-w-2022-roku,40,1.html.
• Gołaś, Z., Bieniasz, A., Łuczak, A. (2012). Zróżnicowanie kondycji ekonomiczno-finansowej przemysłu spożywczego w Polsce w latach 2005–2010. Zagadnienia Ekonomiki Rolnej, 333(4), 100–122.
• Gołębiowski, G., Tłaczała, A. (2009). Analiza finansowa w teorii i w praktyce. Difin.
• Hwang, C. L., Yoon, K. (1981). Multiple Attribute Decision Making. Methods and Applications: A State-of-the-Art Survey. Springer-Verlag. https://doi.org/10.1007/978-3-642-48318-9.
• Kowalczyk, J., Kusak, A. (2006). Decyzje finansowe firmy. Metody analizy. Wydawnictwo C.H. Beck.
• Politechnika Białostocka. (2022). Wielokryterialne metody optymalizacji procesów decyzyjnych. https://navoica.pl/courses/course-v1:PolitechnikaBialostocka+PB.WIZ.05+2022_2/course/.
• Saaty, T. L., Vargas, L. G. (2006). Decision Making with the Analytic Network Process. Economic, Politi- cal, Social and Technological Applications with Benefits, Opportunities, Costs and Risks. Springer. https://doi.org/10.1007/0-387-33987-6.
• Sierpińska, M., Jachna, T. (2004). Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Szczepaniak, I., Ambroziak, Ł., Bułkowska, M., Drożdż, J. (2022). Znaczenie przemysłu spożywczego w gospodarce Polski i Unii Europejskiej. Przemysł Spożywczy, 76(12), 5–12. https://doi.org/10.15199/65.2022.12.1.
• Szczepaniak, I., Firlej, K. (red). (2015). Przemysł spożywczy – makrootoczenie, inwestycje, ekspansja zagraniczna. Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. http://ierigz.waw.pl/publikacje/poza-seria/przemysl-spozywczy-makrootoczenie-inwestycje-ekspansja-zagraniczna.
• Wijnands, J. H. M., Verhoog, D. (2016). Competitiveness of the EU food industry. Ex-post assessment of trade performance embedded in international economic theory. LEI Wageningen UR. https://edepot.wur.nl/369980.
• Wójciak, M. (b.r.). Metodologia normalizacji kryteriów oceny ekoefektywności technologii. https://gig.eu/sites/default/files/attachments/projekty/zad_3.2_metodologia_normalizacji_kryteriow_oceny _ekoefektywnosci_technologii.pdf.
• Wysocki, F. (2010). Metody taksonomiczne w rozpoznaniu typów ekonomicznych rolnictwa i obszarów wiejskich. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
• Wysocki, F., Lira, J. (2007). Statystyka opisowa. Wydawnictwo Akademii Rolniczej im. Augusta Cieszkowskiego w Poznaniu.

Identifiers

DOI

10.59139/ws.2024.11.3

Biblioteka Nauki

59115764