Ryzyko zdrowotne – gdzie mieszkamy, co jemy, jak żyjemy. Przegląd instrumentów pomiaru ryzyka zdrowotnego

• Authors: Sebastian Grzyb , Mieczysław Obiedziński , Krzysztof L. Krzystyniak

Title variants

EN

Health risks – where we live, what we eat, how we live. Overview of health risk measurement instruments

Abstracts

PL

Ilościowe pomiary ryzyka zdrowotnego opierają się na danych epidemiologicznych oraz wynikach analiz klinicznych i toksykologicznych. W przeglądzie instrumentów pomiaru ryzyka zdrowotnego omówiono ocenę skumulowanego ryzyka (CRA: cumulative risk assessment), miarę całkowitego obciążenia chorobami, wyrażoną jako liczbę lat utraconych z powodu złego stanu zdrowia, niepełnosprawności (DALY: disability-adjusted life years) oraz osiągnięcia adduktomiki. Wykrycie i scharakteryzowanie uszkodzeń DNA jest przydatne do oceny genotoksyczności, monitorowania napraw DNA, opracowania biomarkerów narażenia i oceny skuteczności stosowanych terapii. Oznaczanie ilości adduktów DNA jest nieinwazyjną oceną uszkodzeń i napraw DNA u jednostek i w populacji człowieka, ułatwiającą ocenę narażenia w ciągu życia w kontekście oszacowania eksposomów i zagrożeń zdrowotnych.

EN

Quantitative measures of health risk are based on epidemiological data and analytical clinical and toxicological data. This review of health risks measurement instruments discusses cumulative risk assessment (CRA: cumulative risk assessment), a measure of the overall burden of disease, expressed as the number of years lost due to bad health condition, and disability (DALY: disability-adjusted life years), as well as the achievement of adductomics. Detection and characterization of DNA damage is useful for assessing genotoxicity, monitoring DNA repair, developing biomarkers of exposure and assessing the efficacy of therapies. DNA adduct quantification is a noninvasive assessment of DNA damage and repair in individuals and in the human population, facilitating the assessment of lifetime exposures in the context of estimating exposomes and health risks.

Keywords

EN

health risk; cumulative risk assessment (CRA); disability-adjusted life years (DALY); exposomics; adductomics; DNA-adducts

PL

Ryzyko zdrowotne; ocena skumulowanego ryzyka (CRA); lata życia skorygowane niepełnosprawnością (DALY); eksposomika; adduktomika; addukty DNA

• Publisher: Wydawnictwo Naukowe Medyk sp. z o.o.
• Journal: Gabinet Prywatny
• Year: 2024
• Volume: 296
• Issue: 5
• Pages: 25-33

Dates

published

2024

Contributors

author

Sebastian Grzyb

• Wyższa Szkoła Inżynierii i Zdrowia w Warszawie

author

Mieczysław Obiedziński

• Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie

author

Krzysztof L. Krzystyniak

• Université du Québec á Montréal, Québec (Kanada)

References

• Sun J, Fang R, Wang H, et al. A review of environmental metabolism disrupting chemicals and effect biomarkers associating disease risks: Where exposomics meets metabolomics. Environ Int. 2022 Jan;158:106941. doi: 10.1016/j.envint.2021.106941
• U.S. Environmental Protection Agency (EPA, 2003). Framework for Cumulative Risk Assessment (EPA/630/P-02/001F).
• Murray CJ, Lopez AD. Evidence-based health policy – lessons from the Global Burden of Disease Study. Science. 1996 Nov 1;274(5288):740-3. doi: 10.1126/science.274.5288.740
• Chatterjee N, Walker GC. Mechanisms of DNA damage, repair, and mutagenesis. Environ Mol Mutagen. 2017 Jun;58(5):235-263. doi: 10.1002/em.22087.
• Cooke MS, Chang YJ, Chen YR, et al. Nucleic acid adductomics – The next generation of adductomics towards assessing environmental health risks. Sci Total Environ. 2023 Jan 15;856(Pt 2):159192. doi: 10.1016/j.scitotenv.2022.159192.
• Cooke MS, Hu CW, Chang YJ, Chao MR. Urinary DNA adductomics – A novel approach for exposomics. Environ Int. 2018 Dec;121(Pt 2):1033-1038. doi: 10.1016/j.envint.2018.10.041

Identifiers

DOI

10.57591/GP.202405.03

Biblioteka Nauki

52157886