„Izbica, Izbica – żydowska stolica”. Historia i dzisiejsza pamięć o żydowskim miasteczku

• Authors: Waldemar Martyn

Title variants

EN

„Izbica, Izbica – the Jewish capital”. The history and today’s memory of a shtetl

Abstracts

EN

The paper presents the history of Izbica from an angle of its Jewish past. Attention was paid to the origination of the town, as the place to live for Jews expelled from the nearby Christian Tarnogóra. Author tried to show the development of the town until World War II, taking into consideration role of the local Jews. A special attention is paid to tragic role of Izbica during the Holocaust. For the Jewish inhabitants, and Jews from other Polish regions, especially the so-called “Transit ghetto” for Jews from the countries of Central and Western Europe. With regard to the present, author evaluated the condition of local Judaica paying special attention to the history and role of the local cemetery, as well as historical kuczka (traditonal Jewish tent for Sukkot). The memories of two survivors of the Holocaust are treated as cultural relics as well as their memories of meeting with the local population. With regret, it was found that the important places for the history of local Jews, today are significant monuments funded by individuals and institutions outside the town. In the ceremony dedicated to the memory of Izbica Jews, participated mainly local youth. Indifferent relationship of the adult community of the town, to the Jewish history was recorded. At the same time locals not seized the possibility of establishing international cooperation with the Jews in the name of the Jewish history of the town. Even prize and diploma of the German Embassy in Warsaw, awarded to the mayor for trying to change the attitude of the local population towards the Jews, and the appreciation of their contribution to the history of the town, not inclined to such activities.

PL

Artykuł przedstawia historię Izbicy przez pryzmat jej żydowskiej przeszłości. Zwrócono uwagę na powstanie miasta jako miejsca zamieszkania Żydów wygnanych z pobliskiej chrześcijańskiej Tarnogóry. Autor starał się ukazać rozwój miasta do II wojny światowej, biorąc pod uwagę rolę miejscowych Żydów. Szczególną uwagę zwrócono na tragiczną rolę Izbicy podczas Holokaustu. Dla mieszkańców żydowskich i Żydów z innych regionów Polski, zwłaszcza tzw. „getta tranzytowego” dla Żydów z krajów Europy Środkowej i Zachodniej. W odniesieniu do współczesności autor dokonał oceny stanu miejscowych judaików, zwracając szczególną uwagę na historię i rolę miejscowego cmentarza, a także historycznej kuczki (tradycyjnego żydowskiego namiotu na Sukot). Wspomnienia dwóch ocalałych z Holokaustu z ich spotkań z miejscową ludnością uznane są za relikty kultury. Z żalem stwierdzono, że ważnymi miejscami dla historii miejscowych Żydów są dziś znaczące zabytki ufundowane przez osoby prywatne i instytucje poza miastem. W uroczystości poświęconej pamięci izbickich Żydów wzięła udział głównie miejscowa młodzież. Odnotowano obojętny stosunek dorosłej społeczności miasta do historii żydowskiej. Jednocześnie miejscowi nie wykorzystali możliwości nawiązania międzynarodowej współpracy z Żydami w imię żydowskiej historii miasta. Nawet nagroda i dyplom Ambasady Niemiec w Warszawie, przyznawane burmistrzowi za próbę zmiany nastawienia miejscowej ludności do Żydów i docenienie ich wkładu w historię miasta, nie skłoniły do takich działań.

Keywords

EN

Izbica; the Jewish community; memories; the Holocaust; the ghetto

PL

Izbica; społeczność żydowska; wspomnienia; Holokaust; getto

• Publisher: Akademia Zamojska
• Journal: Studia Żydowskie. Almanach
• Year: 2016
• Volume: 6
• Issue: 6
• Pages: 123-140

Dates

published

2016

Contributors

author

Waldemar Martyn

References

• Adamczyk R., Izbica dni powszednie. Wojna i okupacja. Pamiętnik pisany po latach, Lublin 2007.
• Areszt zbudowany z macew, „Gazeta Wyborcza” 18.09.2006.
• Bialowitz P., Bialowitz J., Bunt w Sobiborze, Warszawa 2008.Blatt T., Spotkanie z katem, „Gazeta Pomorska” 24 02 2008.
• Dworaczek W., Hetman Jan Tarnawski: z dziejów możnowładztwa małopolskiego, Warszawa 1985.
• Foks M., Uratowali mnie Polacy. Rozmowa z F. Białowiczem, „Pamięć pl.”, 2013, nr 10.
• Giertych J., Niedoszłe państwo żydowskie na Lubelszczyźnie. Komunikaty Towarzystwa Dmowskiego, t. 2, Londyn 1980.
• Gil A., Jan Zamoyski wobec zagadnień wyznaniowych na przykładzie Zamościa przełomu XVI/XVII, „Zamojsko – Wołyńskie Zeszyty Muzealne”, 3 (2005), (Zeszyt Specjalny Jan Zamoyski – wódz – mecenas – polityk).
• Grzesiuk J., Gmina Izbica. Przewodnik, Izbica 2010.
• Iluszyn I.O., Pszennikow I.I., Dijatelnost`operatiiwno-czekisśkkych hrup NKWD u zachidnych obłastijach Ukrajiny, „Z Archiwiw WUCzK-GPU-NKWD –KGB”, 2000, nr 2-4.
• Janeczek L., Byliśmy sercem wsi, w: Zbrodnicza działalność K. Engelsa i L. Klemma na terenie pow. krasnostawskiego w okresie okupacji niemieckiej w latach 1941-43.
• Kuwałek R., Zbrodnie w lesie krępieckim w świetle zeznań świadków, „Zeszyty Majdanka”, 21 (2001).
• Michalska-Nakonieczna M., Dom z kuczką jako znak dziedzictwa żydowskiego. Zagadnienia ochrony, „Budownictwo i architektura”, 2015, nr 14 (3).
• Omańczyk E., Encyklopedia ONZ i stosunków międzynarodowych, Warszawa 1982.
• Pawłowski G., Ocalały z zagłady w służbie Mesjasza, Lublin 2012.
• Sułek A., Zwykli Polacy patrzą na Żydów, „Nauka”, 2010, nr 1.
• Śpiewak P., Krajobraz przed katastrofą, w: L. Dulik, K. Zieliński, Świat utracony. Żydzi polscy. Fotografie z lat 1918-1939, Lublin-Warszawa 2015.
• Zieliński K., Żydzi Lubelszczyzny 1914-1918, Lublin 1999.
• Zieliński K., Żydzi w powiecie krasnostawskim w czasie I wojny światowej, „Rocznik Chełmski”, 9 (2003).

Identifiers

DOI

10.56583/sz.160

Biblioteka Nauki

2116880