Działalność oświatowo – wychowawcza żydowskich kongregacji wyznaniowych w Polsce w drugiej połowie lat 40 – tych XX w.

• Authors: Ewa Pogorzała

Title variants

EN

Educational activities of Jewish religious congregations in Poland in the late 1940s.

Abstracts

EN

Jews survived the Nazi occupation started the reconstruction of the Jewish community after the war and also the bases for the religious life were constructed. The main aim of the article is to present educational activieties of the Jewish Religious Congregations. They maintained Talmud-Thoras and Yeshivas. The Jewish religious congregations amalgamated at their convention of August, 1949, into the Religious Alliance of Jews in Poland.

PL

Żydzi ocaleli po okupacji nazistowskiej rozpoczęli po wojnie odbudowę swojego życia narodowego. Stworzyli również podstawy życia religijnego. Głównym celem artykułu jest przedstawienie działalności oświatowo-wychowawczej Żydowskich Kongregacji Wyznaniowych. Prowadziły one szkoły Talmud-Tora i jesziwy. W sierpniu 1949 roku kongregacje połączyły się w Związek Religijny Wyznania Mojżeszowego.

Keywords

EN

confessional school system; Jewish Religious Congregations; Talmud-Thoras; Yeshivas

PL

szkolnictwo wyznaniowe; Żydowskie Kongregacje Wyznaniowe; szkoły Talmud-Tora; jesziwy

• Publisher: Akademia Zamojska
• Journal: Facta Simonidis
• Year: 2008
• Volume: 1
• Issue: 1
• Pages: 175-190

Dates

published

2008

Contributors

author

Ewa Pogorzała

References

• Adelson J., W Polsce zwanej ludową, w: Najnowsze dzieje Żydów w Polsce w zarysie (do 1955 roku), red. J. Tomaszewski, Warszawa 1993.
• Adelson J., Żydzi w Polsce 1944-1984, „Kalendarz Żydowski”, 1985/86.
• Berendt G., Życie żydowskie w Polsce w latach 1950-1956. Z dziejów Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, Gdańsk 2006.
• Chałupczak H., Browarek T., Mniejszości narodowe w Polsce 1918-1995, Lublin 2000.
• Chmielewski S., Stan szkolnictwa wśród Żydów w Polsce, „Sprawy Narodowościowe”, 1937, nr 1/2.
• Datner H., Szkoły Centralnego Komitetu Żydów w Polsce w latach 1944-1949, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego. Instytut Naukowo-Badawczy w Polsce”, 1994, nr 1-3.
• Datner-Śpiewak H., Instytucje opieki nad dzieckiem i szkoły powszechne Centralnego Komitetu Żydów w Polsce w latach 1945-1946, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce”, 1981, nr 3.
• Frost S., Schooling as a socio-political expression. Jewish education in interwar Poland, Jerusalem 1998.
• Frost S., The Jewish schools systems in interwar Poland. Ideological underpinnings, in: Jews in Poland, vol. 1, ed. A. Paluch, Kraków 1992.
• Grabski A., Działalność komunistów wśród Żydów w Polsce (1944-1949), Warszawa 2000.
• Grabski A., Sytuacja Żydów w Polsce w latach 1950-1957, „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego”, 2000, nr 4, s. 507.
• Jaworski W., Jewish religious communitee in Upper Silesia 1945-1970, in: Jews in Silesia, ed. M. Wodziński, J. Spyra, Kraków 2001.
• Jaworski W., W pracy Żydzi na Górnym Śląsku w latach 1945-1970, Sosnowiec 2001.
• Kawalec G., Szkolnictwo żydowskie w Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939), „Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych”, 56 (2003).
• Kołodziejek H., Żydowska gmina religijna w powojennym Szczecinie, „Przegląd Zachodniopomorski”, 1998, z. 3.
• Mauersberg S., Szkolnictwo powszechne dla mniejszości narodowych w Polsce w latach 1918-1939, Wrocław-Warszawa-Kraków 1968.
• Mezglewski A., Szkolnictwo wyznaniowe w Polsce w latach 1944-1980. Studium historyczno-prawne, Lublin 2004.
• Olejnik L., Polityka narodowościowa Polski w latach 1944-1960, Łódź 2003.
• Pisarski M., Emigracja Żydów z Polski w latach 1945-1951, w: A. Grabski, M. Pisarski, A. Stankowski, Studia z dziejów i kultury Żydów w Polsce po 1945 r., red. J. Tomaszewski, Warszawa 1997.
• Pismo działaczki oświatowej Idy Merżan do Sekretarza Frakcji PPR przy CKŻP z 1945 r., w: Dzieje Żydów w Polsce 1944-1968: teksty źródłowe, oprac. A. Cała, H. Datner-Śpiewak, Warszawa 1997.
• Pogorzała E., Szkolnictwo hebrajskie w Polsce w latach 1946-1949, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, 2006, nr 3/4.
• Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 6 sierpnia 1949 r. w sprawie wykonania dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o zmianie niektórych przepisów prawa o stowarzyszeniach, Dz. U. z 1949 r. Nr 47, poz. 358.
• Statement of the Ministry of Public Administration, „Jewish Life in Poland”, 1950, January, no. 10.
• Szaynok B., Komuniści w Polsce (PPR/PZPR) wobec ludności żydowskiej (1945-1953), „Pamięć i Sprawiedliwość”, 2004, nr 2.
• Urban K., Wyznanie mojżeszowe w Polsce w latach 1945-61 (zarys działalności), „Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie”, 2006, nr 706.
• Wasiluk J., Szkolnictwo żydowskie w Drugiej Rzeczypospolitej, „Pogranicze”, 3 (1993).
• Waszkiewicz E., Kongregacja Wyznania Mojżeszowego na Dolnym Śląsku na tle polityki wyznaniowej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1945-1968, Wrocław 1999.
• Waszkiewicz E., Niektóre aspekty życia religijnego Żydów w powojennym Wrocławiu, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Politologia”, 1997 nr 21.
• Waszkiewicz E., The religious life of Lower-Silesian Jews 1945-1968, in: Jews in Silesia, ed. M. Wodziński, J. Spyra, Kraków 2001.
• Weinryb B.D., Poland, in: The Jews in Soviet satellites, ed. P. Meyer et al., Westport 1953.
• Woźniak M., Żydowskie szkoły w II Rzeczypospolitej. Zarys problematyki, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prace Pedagogiczne”, 103 (1994).
• Z Biuletynu Żydowskiej Agencji Prasowej. O podporządkowaniu kongregacji wyznaniowych Centralnemu Komitetowi Żydów w Polsce, Warszawa, 1 czerwca 1948 r., w: Dzieje Żydów w Polsce 1944-1968: teksty źródłowe, oprac. A. Cała, H. Datner-Śpiewak, Warszawa 1997.
• Z informacji żydowskiej Agencji Prasowej. O działalności Żydowskiego Zrzeszenia Religijnego, Łódź, 30 lipca 1945 r., w: Dzieje Żydów w Polsce 1944-1968: teksty źródłowe, oprac. A. Cała, H. Datner-Śpiewak, Warszawa 1997.
• Z notatki dla Sekretariatu KC PZPR o żydowskich instytucjach działających w Polsce, wiosna 1949 r., w: Dzieje Żydów w Polsce 1944-1968: teksty źródłowe, oprac. A. Cała, H. Datner-Śpiewak, Warszawa 1997.
• Zalewska G., Szkolnictwo, w: A. Cała, H. Węgrzynek, G. Zalewska, Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, Warszawa 2000.
• Zieliński K., Szkolnictwo żydowskie w Polsce w latach 1918-1939, „Almanach Historyczny”, 5 (2003).

Identifiers

DOI

10.56583/fs.330

Biblioteka Nauki

26850774