„Pan Bóg stworzył wieś, a człowiek miasto”, czyli Adama Marczyńskiego „powroty do natury”

• Authors: Elżbieta Błotnicka-Mazur

Title variants

EN

“God Created the Countryside, and Man Created the City”: Adam Marczyński’s “Returns to Nature”

Abstracts

EN

The significance of foreign travel for the development of artists is undeniable. In this article, the author emphasises the value of short trips, which reflect artists’ need to escape from the city to the countryside to seek inspiration in nature. One direct consequence of such trips was the creation of numerous artistic colonies, especially in the first half of the 20th century. The eponymous “returns to nature” are exemplified by the case of Adam Marczyński (1908-1985) from the Kraków Group. The Polish painter is primarily known for his abstract, semi-sculptural paintings filled with wooden panels with movable flaps. Alongside his exploration of non-figurative art, he created numerous sketches from nature, as well as beautifully coloured portraits and landscapes. Marczyński never abandoned this kind of artistic expression, giving vent to his passion for observing nature, which set the rhythm of his life and art – natural and slow, away from the hubbub of city life.

PL

Znaczenie zagranicznych wojaży artystów dla ich dalszej formacji jest bezsprzeczne. W niniejszym artykule autorka dowartościowuje podróże bliskie, wywodzące się z potrzeby ucieczki artystów z miasta na wieś w celu szukania inspiracji w otoczeniu natury. Ich bezpośrednim następstwem były licznie powstające kolonie artystyczne, zwłaszcza w pierwszej połowie XX wieku. Tytułowe „powroty do natury” ukazano, opierając się na kazusie Adama Marczyńskiego (1908-1985) z Grupy Krakowskiej. Polski malarz znany jest przede wszystkim z kompozycji abstrakcyjnych, półplastycznych obrazów-obiektów wypełnianych drewnianymi kasetonami z ruchomymi klapkami. Równolegle do poszukiwań w obrębie sztuki niefiguratywnej tworzył liczne szkice z natury, a także wysmakowane kolorystycznie portrety i widoki. Artysta nigdy nie zrezygnował z tego rodzaju twórczości, dając upust zamiłowaniu do obserwacji natury wyznaczającej rytm jego życiu i sztuce – naturalny i wolniejszy poza miejskim gwarem.

Keywords

EN

Adam Marczyński; art colony; Polish art of the 1940s and 1950s; countryside; city

PL

Adam Marczyński; kolonia artystyczna; sztuka polska lat 40. i 50. XX wieku; wieś; miasto

• Publisher: Akademia Zamojska
• Journal: Facta Simonidis
• Year: 2023
• Volume: 16
• Issue: 1
• Pages: 253-264

Dates

published

2023

Contributors

author

Elżbieta Błotnicka-Mazur

• Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

• https://orcid.org/0000000256539481

References

• Agra-art Dom Aukcyjny. Aukcja dzieł sztuki. Niedziela 25 marca 2018, Warszawa [2018].
• Błotnicka-Mazur E., Adam Marczyński około roku 1955 a mit wolności, w: Sztuka jako przestrzeń wolności? 23. Wschodni Salon Sztuki, red. E. Błotnicka-Mazur, W. Mendzelewski, J. Męderowicz, Lublin 2018, s. 47-55.
• Chrobak J., Kalendarium, w: Adam Marczyński 1908-1985. Wystawa monograficzna, katalog wystawy w BWA w Krakowie, marzec-kwiecień 1985 roku, oprac. J. Chrobak, Kraków 1985, s. nlb.
• Czekalski S., Unista nad morzem. O pejzażach morskich Władysława Strzemińskiego, w: Podróże artystyczne – artysta w podróży, red. R. Kasperowicz, J. Jaźwierski, M. Pastwa, Lublin 2010, s. 237-254.
• Gładkowska E., Przeciw awangardzie, w: Wiek awangardy, red. L. Bieszczad, Kraków 2006, s. 341-348.
• Grupa Krakowska 1932-1937, katalog wystawy w Pawilonie Czterech Kopuł Muzeum Sztuki Współczesnej – Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2 grudnia 2018 roku – 31 marca 2019 roku, red. B. Ilkosz, tłum. E. Macauley, Wrocław 2018.
• Klee P., Wyznanie twórcy (1920), tłum. J. Maurin-Białostocka, w: Artyści o sztuce. Od Van Gogha do Picassa, wybór i oprac. E. Grabska, H. Morawska, Warszawa [1963], s. 295-300.
• Kolonia artystyczna w Krzemieńcu nad Ikwą, katalog wystawy w Muzeum Nadwiślańskim w Kazimierzu Dolnym, 11 lipca – 15 września 2010 roku, red. W. Odorowski, D. Seweryn-Puchalska, Kazimierz Dolny 2010.
• Korduba P., Ludowość na sprzedaż. Towarzystwo Popierania Przemysłu Ludowego, Cepelia, Instytut Wzornictwa Przemysłowego, Warszawa 2013.
• Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich, zbiór i oprac. S. Adalberg, Warszawa 1889-1894.
• Lameński L., Bractwo św. Łukasza, a.r. i Szczep Rogate Serce, czyli trzy różne wizje sztuki i sposoby jej urzeczywistniania, w: Rodzina w świecie współczesnym, red. M. Howorus-Czajka, K. Kaczor, A. Wierucka, Gdańsk 2011, s. 15-29.
• Lübbren N., Rural Artists’ Colonies in Europe 1870-1910, Manchester 2001.
• Marczyński P., Adam Marczyński – biografia rodzinna, w: Profesor Adam Marczyński i jego Pracownia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych w latach 1948-1980. Artystyczne wpływy i kontynuacje, red. R. Oramus, Kraków [2019], s. 22-26.
• Markowska A., Sztuka w Krzysztoforach. Między stylem a doświadczeniem, Cieszyn 2000.
• Między Odrą a Wisłą 1890-1918. Fenomen kolonii artystycznych = Zwischen Oder und Weichsel 1890-1918. Das Phänomen der Künstlerkolonien, red. P. Wiater, tłum. T. Pryll, Jelenia Góra 2013.
• Nowocześni a socrealizm, t. 1, katalog wystawy w Galerii Starmach w Krakowie, styczeń – luty 2000 roku, red. M. Świca, J. Chrobak, Kraków 2000.
• Orłowska W., Słowo o plenerach i kolekcji, w: Awangarda w plenerze. Osieki i Łazy 1963-1981.
• Polska awangarda II połowy XX wieku w kolekcji Muzeum w Koszalinie = Avant-Garde in Plein-Air. Osieki and Łazy 1963-1981. Polish Avant-Ggarde of the Mid-20th Century in the Collection of the Museum of Koszalin, oprac. R. Ziarkiewicz, tłum. J. Podlaszewski, C. Podlaszewski, D. O’Donowan, Koszalin 2008, s. 12-24.
• Pronaszko Z., O ekspresjonizmie, „Maski”, 1918, nr 1, s. 15-16.
• Rakowski T., Awangarda, wieś, ucieczka: państwo-miasto Daniela Rycharskiego, w: Miasta/Awangardy, red. A. Karpowicz, W. Parfianowicz, A. Wandzel, Warszawa 2018 (Communicare. Almanach Antropologiczny, t. 7), s. 139-152.
• Stępień H., Udział w wystawach i konkursach, w: H. Stępień, Adam Marczyński, tłum. L. Przestaszewski, Warszawa 1959, s. 23-33.
• Szablowska A.A., „Salon odrzuconych” I Ogólnopolskiej Wystawy Plastyki w 1950 r., „Biuletyn Historii Sztuki”, 79 (2017), nr 3, s. 567-606.
• Włodarczyk W., Socrealizm. Sztuka polska w latach 1950-1954, Paryż 1986.

Identifiers

DOI

10.56583/fs.2117

Biblioteka Nauki

26850522