Piecza zastępcza ‒ perspektywa historyczna i kształt obecny

• Authors: Piotr Dzieduszyński

Abstracts

PL

Problem sprawowania opieki nad dziećmi osieroconymi i opuszczonymi występował we wszystkich kulturach, epokach i systemach społecznych. Zapewnienie pieczy zastępczej należało i należy do uznawanych powszechnie obowiązków społeczności wobec tych dzieci. Początkowo opieka nad dzieckiem osieroconym nie była zinstytucjonalizowana, a dzieci opuszczone pozostawały pod opieką indywidualnych osób i rodzin. W Europie dopiero w XIII w. Kościół katolicki zaczął tworzyć pierwsze instytucje opiekuńcze. Z czasem coraz większą rolę zaczęło odgrywać państwo oraz organizacje społeczne. Od tego czasu rodzinne i zinstytucjonalizowane formy opieki funkcjonują obok siebie. Przez wieki (nie zawsze skutecznie) starano się udoskonalać funkcjonowanie zarówno samych placówek, jak i stosowanych w nich metod wychowawczo-opiekuńczych. Również współcześnie w Polsce trwa spór o model sprawowania pieczy zastępczej, który w dużym uproszczeniu toczy się pomiędzy zwolennikami zachowania wyłącznie rodzinnych form opieki a praktykami i teoretykami widzącymi sens w utrzymaniu tych instytucjonalnych. Celem artykułu jest usytuowanie obecnego dyskursu dotyczącego kształtu sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem w szerszym kontekście historycznym. Rozpatrując sytuację dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej, koncentrujemy się na stanie obecnym, rzadko kiedy przyjmując perspektywę historyczną. Ta zaś może dać przykłady dobrych praktyk w zakresie opieki nad dziećmi osieroconymi, jak również szeregów działań podejmowanych w przeszłości, które powinny stanowić przestrogę. Ponadto omówiono wpływ różnych form opieki zastępczej na rozwój psychofizyczny podopiecznych. Zebrane dane wskazują, że im bardziej rodzinny charakter przyjmuje piecza zastępcza, tym mniejsze ryzyko poważnych problemów natury psychicznej, emocjonalnej i społecznej u wychowanków.

Keywords

PL

domy dziecka; rodzinne formy opieki; piecza zastępcza; instytucjonalne formy opieki; sieroctwo

• Publisher: Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Wydawnictwo APS
• Journal: Psychologia Wychowawcza
• Year: 2021
• Issue: 64(22)
• Pages: 31-50

Dates

published

2021

Contributors

author

Piotr Dzieduszyński

Identifiers

DOI

10.5604/01.3001.0015.7009

Biblioteka Nauki

55795007