Rola istnienia (bytu) w metafizycznym wyjaśnianiu rzeczywistości

• Authors: Tomasz Duma

Title variants

EN

The role of existence (of being) in the metaphysical explanation of reality

Abstracts

EN

In the article, the author shows the le¬gitimacy of the maximalist approach in the philosophical explanation of reality. He refers to the existential aspect of be¬ing which, in his opinion, defines the right direction of searching for the ulti¬mate foundations of reality itself and hu¬man cognition. Of course, it is not about the ultimacy in the sense of unequivo¬cally pointing to the „substrate” of real¬ity, but more about the cognitive ap¬proach itself, which opens the philosopher to what reality is as fully as possible. He begins his considerations with an outline of a contemporary view of reality and then takes up the problem of the philosophical explanation of real¬ity, the philosophy of being, and the metaphysics of existence. In conclusion, he notes the main elements of a realistic interpretation of reality. The proposed elucidations are very general, but they point to those dimensions of reality, without which the understanding of the latter becomes a pure hypothesis.

Keywords

PL

byt; filozofia; istnienie; metafizyka; poznanie; rzeczywistość

EN

being; philosophy; existence; metaphysics; cognition; reality

• Publisher: Naukowe Towarzystwo Tomistyczne
• Journal: Rocznik Tomistyczny
• Year: 2021
• Volume: 10
• Pages: 95-113

Dates

published

2021

Contributors

author

Tomasz Duma

• Katolicki Uniwersytet Lubelski

References

• Andrzejuk A., Filozofia bytu w tekstach Tomasza z Akwinu, Wydawnictwo von borowiecky, Warszawa 2018.
• Arystoteles, Metafizyka, tłum. T. Żeleźnik, t. I-II, oprac. M.A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, Wydawnictwo KUL, Lublin 1996.
• Carnap R., Meaning and Necessity, University of Chicago Press, Chicago 1956.
• Cham J., Whiteson D., We Have No Idea: A Guide to the Unknown Universe, Riverhead Books, New York 2017.
• Chudy W., Poznanie istnienia (bytu) w ujęciu tomistów egzystencjalnych (dokoń¬czenie), „Studia Philosophiae Christianae” 18 (1982) 2, s. 41-69.
• Du Sautoy M., What We Cannot Know: Explorations at the Edge of Knowledge, HarperCollins Publishers, London 216.
• Duma T., Rzeczywistość, w: Encyklopedia Katolicka, t. 17, red. E. Gigilewicz, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2012, k. 729-731.
• Duma T., The Role of Existential Judgments in Knowing the Existence of Beings, „Espíritu” (2014) 148, s. 317-331.
• Gilson É., Bóg i ateizm, tłum. M. Kochanowska, P. Murzański, Wydawnic¬two Znak, Kraków 1996.
• Gilson É., Byt i istota, tłum. D. Eska, J. Nowak, Wydawnictwo PAX, War¬szawa 1994.
• Gondek A., Egzystencjalny sąd, w: Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 3, red. A. Maryniarczyk, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2002, s. 45-52.
• Gudaniec A., U podstaw bytowej jedności człowieka. Studium z metafizyki osoby, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Wydawnictwo KUL, Lublin 2016.
• Hadot P., Existenz, existentia, w: Historisches Wörterbuch der Philosophie, t. 2, red. J. Ritter, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1972, k. 854- 856.
• Heidegger M., Nur noch ein Gott kann uns retten, „Der Spiegel” 30 Mai 1976, s. 193-219.
• Horn Ch., Logos, w: Aristoteles-Lexikon, red. O. Höffe, Kröner, Stuttgart 2005, s. 329-333.
• Jan Paweł II, Fides et ratio, Liberia Editrice Vaticana, Watykan 1998.
• Judycki S., Co to jest metafizyka? Trzy wielkie koncepcje Zachodu, w: Studia me¬tafilozoficzne I: Dyscypliny i metody filozofii, red. A.B. Stępień, T. Szubka, To¬warzystwo Naukowe KUL, Lublin 1993, s. 39-91.
• Kahn Ch. H., Język i ontologia, tłum. B. Żukowski, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2008.112
• Kamiński S., Filozofia i metoda, pod redakcją J. Herbuta, Towarzystwo Na¬ukowe KUL, Lublin 1993.
• Kant I., Krytyka czystego rozumu, przeł. R. Ingarden, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2001.
• Krąpiec M.A., Byt i istota, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1994.
• Krąpiec M.A., Człowiek jako osoba, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2005.
• Krąpiec M.A., Doświadczenie i metafizyka, „Roczniki Filozoficzne” (1976) 1, s. 5-16.
• Krąpiec M.A., Filozofia i nauki, „Roczniki Filozoficzne” (1989-1990) 1, s. 171-180.
• Krąpiec M.A., Metafizyka. Zarys teorii bytu, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1978.
• Krąpiec M.A., O realizm metafizyki, „Zeszyty Naukowe KUL” (1969) 4, s. 9-20.
• Krąpiec M.A., Pojęcie-słowo, „Roczniki Filozoficzne” (1978) 1, s. 83-112.
• Krąpiec M.A., Struktura bytu, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1995.
• Krąpiec M.A., Teoria analogii bytu, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1993.
• Kurzweil R., The Age of Spiritual Machines: When Computers Exceed Human Intelligence, Penguin Books, London 2000.
• Lekka-Kowalik A., Duma T., Via ad veritatem. O metodach uprawiania filozo¬fii w szkole lubelskiej, w: Lubelska Szkoła Filozoficzna: Historia – koncepcje – spory, red. A. Lekka-Kowalik, P. Gondek, Wydawnictwo KUL, Lublin 2019, s. 147-173.
• Lewis D., Papers in Metaphysics and Epistemology, Cambridge University Press, Cambridge 1999.
• Löwith K., Historia powszechna i dzieje zbawienia. Teologiczne przesłanki filo¬zofii dziejów, tłum. J. Merzęcki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002.
• Maryniarczyk A., Metoda metafizyki realistycznej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2005.
• Maryniarczyk A., Transcendentalia w perspektywie historycznej, w: Św. To¬masz z Akwinu, Quaestiones disputatae De veritate – Dysputy problemowe o prawdzie. Przekład – Studia – Komentarz, tłum. A. Białek, oprac. M.A. Krąpiec, A. Maryniarczyk, Wydawnictwo KUL, Lublin 1999.
• Pawłowski Z., Kontekst interpretacji Biblii: Kościół czy uniwersytet, „Verbum Vitae” (2004) 5, s. 171-186.
• Ratzinger J., Wprowadzenie w chrześcijaństwo, tłum. Z. Włodkowa, Wydaw¬nictwo Znak, Kraków 2012.
• Rorty R., Filozofia jako polityka kulturalna, tłum. B. Baran, Wydawnictwo Czytelnik, Warszawa 2009.113
• S. Thomae Aquinatis, Expositio super librum Boethii „De Trinitate”, cura et studio B. Decker, E. J. Brill, Leiden 1965.
• S. Thomae Aquinatis, Quaestiones disputatae de potentia, cura et studio P. Ba¬zzi (i in.), Marietti, Taurini–Romae 1949.
• S. Thomae Aquinatis, Summa contra Gentiles, w: tenże, Opera omnia, Editio Leonina, vol. 13, Commisio Leonine, Rome 1934 (Prawda wiary chrześcijań¬skiej, t. 1, tłum. Z. Włodek, W. Zega, W drodze, Poznań 2003).
• S. Thomae Aquinatis, Summa theologiae, cura et studio P. Caramello, vol. 2, Marietti, Taurini–Romae 1952.
• Schiffers N., Fragen der Physik an die Theologie, Patmos-Verlag, Düsseldorf 1968.
• Stępień A.B., Wprowadzenie do metafizyki, Wydawnictwo Znak, Kraków 1964.
• Stróżewski W., Ontologia, Aureus-Znak, Kraków 2003.
• Sulenta P., Stwórcza moc Boga. Stanowisko św. Tomasza z Akwinu, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2020.
• Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 3, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1988.
• Wittgensttein L., Tractatus logico-philosophicus, tłum. B. Wolniewicz, Pań¬stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1997.
• Wojtyła K., Osoba i czyn, w: tenże, Osoba i czyn oraz inne studia antropologicz¬ne, red. T. Styczeń (i in.), Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 1994.
• Zdybicka Z., Partycypacja bytu. Próba wyjaśnienia relacji między światem a Bo¬giem, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2017.

Identifiers

DOI

10.5281/zenodo.5791349

Biblioteka Nauki

2057887