Św. Tomasz z Akwinu o znaczeniu prawdy i mądrości oraz roli nauczyciela w zdobywaniu wiedzy, czyli co ważnego może wnieść filozof średniowieczny do współczesnej edukacji

• Authors: Jacek Banaś

Title variants

EN

Saint Thomas Aquinas on the Importance of Truth and Wisdom and the Role of a Teacher in Acquiring Knowledge, or what the Medieval Philosopher Can Bring to Modern Education

Abstracts

EN

The aim of the article was to show what the medieval philosopher (Thomas Aquinas) can say about the importance of truth and wisdom and the role of the teacher in acquiring knowledge. Although Tomasz lived in the Middle Ages, his solutions are very current. The Angelic Doctor points to wisdom as the goal of education. The return to wisdom can be an effective counterbalance to all reductionisms that want to see school as a place of preparation for exams, for a profession or a place to acquire only practical knowledge. Wisdom that helps to organize the known reality in the light of universal principles and ultimate causes can become a factor integrating fragmentary school knowledge. The question of wisdom, in turn, is closely related to the problem of truth. The classical and realistic approach to the issue of truth adopted by Thomas Aquinas is a strong argument in the discussion with the relativism of truth, also present in the school. Aquinas' position is also a justification for the intelligibility of things and a postulate for cognitive maximalism. By distinguishing between discovery and teaching, Thomas demonstrates that the latter is proper to the teacher. The teacher does not directly produce knowledge in his student, but affects the natural mind of the student only through signs (e.g. words), from which the student reads intellectual intentions and reproduces them in himself. The certainty of knowledge does not come from the teacher but from God, because by His light we know the universal principles that are the guarantee and source of certainty for the student. In addition, from the teacher we do not learn the rules, but the conclusions that are derived from these rules. From this point of view, the role of the teacher is limited and humble to the role of the proper teacher and true master, who is God. As for the role of the teacher in the educational process, Thomas combines the traditional approach (the teacher as a master) with the progressive approach (the teacher as only an advisor). The teacher's mission, however, is momentous because it requires him to rethink his knowledge in his field. Teaching is also, according to Thomas, a kind of spiritual almsgiving - it is therefore a work of mercy towards the lack of knowledge and wisdom in those taught.

Keywords

EN

cognition; definition of truth; ontic (transcendental) truth; categorical truth; divine intellect; wisdom; teaching; teacher

• Publisher: Naukowe Towarzystwo Tomistyczne
• Journal: Rocznik Tomistyczny
• Year: 2023
• Volume: 2
• Issue: 12
• Pages: 215-225

Dates

published

2023

Contributors

author

Jacek Banaś

• Departament Kształcenia Ogólnego i Podstaw Programowych Ministerstwa Edukacji i Nauki

References

• Judycki S., Prawda transcendentalna i kategorialna, „Przegląd Tomistyczny” 12 (2006), s. 241-250.
• Krąpiec M.A., Metafizyka ogólna teoria rzeczywistości, w: Wprowadzenie do filozofii, M.A. Krąpiec (red.), Lublin 1996, s. 89-228.
• Majkrzak H., Filozofia wychowania w ujęciu św. Tomasza z Akwinu, „Człowiek w kulturze” 17 (2005), s. 201-212.
• Pakt dla edukacji, zwłaszcza punkt: Najważniejsze bariery i trudności, dokument stworzony przez Sieć Organizacji Społecznych dla Edukacji – ok. 40 organizacji (https://sosdlaedukacji.pl/szkola-edukacja-wyzwania-xxi-wieku – dostęp 13.04.2023/).
• Salij J. Mądrość i głupota w refleksji św. Tomasza z Akwinu „Collectanea Theologica” 52 (1982), s. 21-29.
• Swieżawski S., Istnienie i tajemnica, Lublin 1993.
• Szudra-Barszcz A., Tomasza z Akwinu koncepcja nauczyciela i jej aktualność na podstawie traktatu De magistro w: Metamorfozy filozofii wychowania: od antyku po współczesność, S. Sztobryn (red.), Łódź 2012, s. 71-82.
• Szymonik M., Ideał nauczyciela w traktacie De magistro, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne” 38 (2005) 1, s. 152-162.
• Tokarz T., Do czego mi się to przyda? (https://www.edunews.pl/badania-i-debaty/opinie/4911-do-czego-mi-sie-to-przyda - dostęp: 13.04.2023).
• Tomasz z Akwinu, Sententia libri Metaphysicae, lib. 1, w: https://www.corpusthomisticum.org/ [dostęp: kwiecień 2023]
• Tomasz z Akwinu, Summa contra Gentiles, lib. 1, w: https://www.corpusthomisticum.org/ [dostęp: kwiecień 2023]
• Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, I, II-II, w: https://www.corpusthomisticum.org/ [dostęp: kwiecień 2023]
• Tomasz z Akwinu, Quaestiones disputatae De veritate, q. 1 i 11, w: https://www.corpusthomisticum.org/ [dostęp: kwiecień 2023] oraz przekład polski: Kwestie dyskutowane o prawdzie, t. 1, red. M. Olszewski, przekł. A. Aduszkiewicz, J. Ruszczyński, L. Kuczyński, Poznań 1998.
• Zdunowski Z., Edukacja filozoficzna wobec wyzwania relatywizmu na przykładzie programu Matthew Lipmana Filozofia w szkole, „Analiza i Egzystencja” 10 (2009), s.173-185.
• Zembrzuski M., Mądrość, kontemplacja, syndereza i sumienie w etyce Tomasza z Akwinu, „Edukacja Filozoficzna” 67 (2019), s. 155-179.

Identifiers

DOI

10.5281/zenodo.10702310

Biblioteka Nauki

56811898