Przypadek płk. Jarosława Gintrowskiego jako przykład „ochrony” wojska przez Wojskową Służbę Wewnętrzną

• Authors: Bartosz Kapuściak

Title variants

EN

The Case of Colonel Jarosław Gintrowski as an Example of "Security Assistance" Provided to the Army by the Internal Military Service

Abstracts

EN

Colonel Jarosław Stefan Gintrowski – father to Przemysław Gintrowski, a musician and songwriter later known as ‘the Bard of the Solidarity’ – was a loyal and committed officer of the Polish People’s Army and a member of the Polish United Workers’ Party. His superiors valued him as an intelligent and gifted officer with foreign language skills and considerable military expertise. Col. Gintrowski came to the attention of the Internal Military Service owing to his contacts with Col. Włodzimierz Ostaszewicz and Col. Ryszard Kukliński. However, what the military counterintelligence found the most objectionable was the artistic activity of his son Przemysław, who provided support to the dissident activities of the underground Solidarity movement. As a result, the Internal Military Service had Col. Gintrowski released from the army. This demonstrates that the military counterintelligence served as a sort of political gendarmerie for the Polish army with the final say in all things.

PL

Pułkownik Jarosław Stefan Gintrowski – ojciec muzyka, kompozytora i barda „Solidarności”, Przemysława Gintrowskiego – był ideowym i wiernym oficerem Sił Zbrojnych PRL oraz członkiem PZPR. Ponadto przełożeni uznawali go za zdolnego i inteligentnego oficera, znającego języki obce i posiadającego dużą wiedzę fachową z zakresu wojskowości. Płk Gintrowski ze względu na kontakty z płk. Włodzimierzem Ostaszewiczem oraz płk. Ryszardem Kuklińskim wszedł w zainteresowanie organów Wojskowej Służby Wewnętrznej. Jednak najwięcej uwag kontrwywiad wojskowy miał do działalności artystycznej jego syna, Przemysława, który miał wspierać w czasie stanu wojennego działalność antysystemową podziemnej „Solidarności”. To spowodowało, że organa WSW zwolniły Gintrowskiego z wojska i w ten sposób pokazały, że w rzeczywistości odgrywają tylko, albo aż, rolę żandarmerii politycznej, która decyduje w „ludowym” Wojsku Polskim o wszystkim.

Keywords

EN

Col. Jarosław Gintrowski; Przemysław Gintrowski; Col. Ryszard Kukliński; Col. Włodzimierz Ostaszewicz; Internal Military Service; military counterintelligence; Directorate II of the Polish General Staff; military intelligence; Directorate I of Polish General Staff (Operations); Directorate XI of the Polish General Staff (Regulations)

PL

płk Jarosław Gintrowski; Przemysław Gintrowski; płk Ryszard Kukliński; płk Włodzimierz Ostaszewicz; Wojskowa Służba Wewnętrzna; kontrwywiad wojskowy; Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego; wywiad wojskowy; Zarząd I Operacyjny Sztabu Generalnego Wojska Polskiego; Zarząd XI Normatywny Sztabu Generalnego Wojska Polskiego

• Publisher: Instytut Pamięci Narodowej, Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
• Journal: Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989
• Year: 2020
• Issue: 18
• Pages: 481-515

Dates

published

2020

Contributors

author

Bartosz Kapuściak

• Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Katowicach

• https://orcid.org/0000000298206140

References

• Archiwum Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk
• Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie (AIPN)
• Centralne Archiwum Wojskowe – Wojskowe Biuro Historyczne (CAW WBH)
• Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie (AIPN Sz)
• Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział we Wrocławiu (AIPN Wr)
• Korespondencja mailowa Bartosza Kapuściaka z prof. Stanisławem Rakusa--Suszczewskim, 24 IX 2020 r.
• Bílý M., Varšavská smlouva 1969–1985. Vrchol a cesta k zániku, Praha 2016
• Cenckiewicz S., Atomowy szpieg. Ryszard Kukliński i wojna wywiadów, Poznań 2014
• Cenckiewicz S., Długie ramię Moskwy. Wywiad wojskowy Polski Ludowej 1943–1991 (wprowadzenie do syntezy), Poznań 2011
• Chocha B., Kaczmarek J., Wojna i doktryna wojenna. Wybrane problemy, Warszawa 1980
• Czajkowski R., Polska stacja naukowa w Antarktyce, „Poznaj Świat” 1977, nr 9(298)
• Faszcza D., 12. Szczecińska Dywizja Zmechanizowana. 70 lat służby na Pomorzu Zachodnim (1945–2015), Warszawa 2015
• Faszcza D., Z dziejów 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego 1945–2005, Warszawa 2005
• Gajda K., To moja droga. Biografia Jacka Kaczmarskiego, Wrocław 2009
• Grabowski Ł., Maruszak M., Zarys struktur oraz zadania Zwiadu Wojsk Ochrony Pogranicza i Kontroli Ruchu Granicznego w latach 1945–1991, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2012, nr 2(20)
• Grzelak C., Wyższa Szkoła Piechoty w Rembertowie 1948–1954, Warszawa 1984
• Inne ochoty. Jerzy Pilch w rozmowach z Eweliną Pietrowiak, Część 2, Kraków 2017
• Instrukcje pracy kontrwywiadowczej Wojskowej Służby Wewnętrznej wraz z instrukcjami prowadzenia dokumentacji i ewidencji (1957–1990), oprac. wraz ze słownikiem i wstępem opatrzył B. Kapuściak, Kraków 2010
• Jackiewicz Z., Wojska Ochrony Pogranicza (1945–1991). Krótki informator historyczny, Kętrzyn 1998
• Kapuściak B., „Donżuan” czy „Milczek”? Poszukiwanie ppłk. Mariana Kozłowskiego oficera wywiadu wojskowego przez kontrwywiad wojskowy PRL, „Fronda Lux” 2020, nr 96–97 (w druku)
• Kapuściak B., „WSW ma się świetnie”. Zmiana czy kontynuacja? Wojskowy wywiad i kontrwywiad w latach 1989–1991 [w:] Między PRL a III RP (1989–1990). Legalizm czy kontynuacja?, red. P. Pleskot, Warszawa 2020
• Kapuściak B., Celowe niszczenie czy przepisowe brakowanie? Glosa w sprawie nieistniejących materiałów po Głównym Zarządzie Informacji i Wojskowej Służbie Wewnętrznej, „Przegląd Archiwalny Instytutu Pamięci Narodowej” 2018, t. 11 Kapuściak B., Jerzy Pawłowski – szermierz, mistrz i agent [w:] Sport w Polsce Ludowej. Studia, red. G. Majchrzak, P. Sztama, Szczecin 2020
• Kapuściak B., Sprawa Adama Kaczmarzyka, szpiega brytyjskiego złapanegoprzez Wojskową Służbę Wewnętrzną [w:] Szpiedzy – Dezerterzy – Renegaci. Wykroczenia i przestępstwa żołnierzy i funkcjonariuszy służb mundurowych w latach 1918–1989, red. K.Jasiak, J.Jędrysiak i K.Widziński, Warszawa–Wrocław (w druku)
• Kapuściak B., Walka kontrwywiadu wojskowego z Kościołem katolickim. Alumni w „ludowym” Wojsku Polskim w świetle dokumentów Wojskowej Służby Wewnętrznej, „Wojskowy Przegląd Historyczny” 2020, nr 4
• Kapuściak B., Wywiad wojskowy PRL. JW 3362 i podległe jej jednostki, „Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” 2016, nr 1(14)
• Kissinger H., Dyplomacja, tłum. S. Głąbiński, G.Woźniak, I. Zych, Warszawa 2016
• Kowalski L., Krótsze ramię Moskwy. Historia kontrwywiadu wojskowego PRL, Warszawa 2017
• Kto jest kim w Polsce 1984. Informator biograficzny, Warszawa 1984
• Kubisiowska K., Pilch w sensie ścisłym, Kraków 2016
• Marcinkowski A., Układ Warszawski. Problemy działalności politycznej, Warszawa 1986
• Multan W., Problemy rozbrojenia europejskiego 1945–1975, Warszawa 1979
• Normatywy Wojskowej Służby Wewnętrznej (1957–1990), oprac. B. Kapuściak, Katowice–Kraków 2019
• Oficerskie szkoły piechoty w Polsce. Zarys dziejów, red. T. Wójcik, Wrocław 2001
• Pasztor M., Jarosz D., Nie tylko Fiat. Z dziejów stosunków polsko-włoskich 1945–1989, Warszawa 2008
• Peterman R., Niszczenie akt GZI i WSW [w:] Niepodległość ma jeden kształt. Antoniemu Macierewiczowi w 70. rocznicę urodzin, Warszawa 2018
• Pilch J., Podróż do ZSRR, „Student. Dwutygodnik Społeczno-Kulturalny” 1979, nr 8(243)
• Polak W., Swetry, sutanny i mundury. Próby oddziaływania „Solidarności” podziemnej, Kościoła katolickiego i społeczeństwa na wojsko po wprowadzeniu stanu wojennego, a także przejawy oporu wewnątrz struktur wojskowych w świetle raportów Wojskowej Służby Wewnętrznej i Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego (grudzień 1981−grudzień 1982), Toruń 2016
• Potyrała B., Fudali R., Od zwycięstwa do upadku. Siły Zbrojne Związku Radzieckiego 1945–1991, Warszawa 2009
• „Przeszedłem na drugą stronę…” [rozmowa Kamila Dźwinela z Przemysławem Gintrowskim, 26 IX 2009 r.], „Piosenka. Rocznik Kulturalny” 2014, nr 2
• Puchała F., Budowa potencjału bojowego Wojska Polskiego 1945–1990. Obszary szpiegowskich działań, Warszawa 2013
• Rakusa-Suszczewski S., Dziennik z polarnych podróży, Wrocław 1994
• Rakusa-Suszczewski S., Roczniki antarktyczne, Warszawa 2004
• Rakusa-Suszczewski S., Wiatrem przewiany, słońcem spalony. 50 lat polarnych podróży, Warszawa 2012
• Siedziako M., Główne formy studenckiej działalności opozycyjnej w PRL w latach 1976–1989. Analiza historyczno-politologiczna [w:] Środowisko studenckie w krajach bloku sowieckiego 1945–1990, red. K. Dworaczek, K. Łagojda, Wrocław–Warszawa 2020
• Sztab Generalny (Główny) Wojska Polskiego 1918–2003, red. T. Panecki, F. Puchała, J. Szostak, Warszawa 2003
• Tyrmand L., Życie towarzyskie i uczuciowe, Warszawa 2009
• Wasiak P., Kontakty między artystami wizualnymi z Polski, Węgier, Czechosłowacji i NRD w latach 1970–1989, Warszawa 2019
• Weiser B., Ryszard Kukliński. Życie ściśle tajne, tłum. B. Maliborski, Warszawa 2005
• Gintrowski, reż. A. Bartosiak, TVP 2015, https://vod.tvp.pl/video/gintrowski, gintrowski,28128799, dostęp 8 VII 2020 r.
• http://arctowski.aq/pl/historia-stacji/, dostęp 8 VII 2020 r.
• http://arctowski.aq/pl/o-stacji/, dostęp 8 VII 2020 r.
• http://arctowski.aq/pl/wyprawy-1-10/, dostęp 8 VII 2020 r.
• Kapuściak B., Działalność wywiadu i kontrwywiadu wojskowego w Indochinach w okresie Polski Ludowej, „Lux” 2020, nr 1/2, Chiny,http://frondalux.pl/bartosz-kapusciak-dzialalnosc-wywiadu-i-kontrwywiadu-wojskowego-w-indochinach-w-okresie-polski-ludowej/, dostęp 23 IX 2020 r.
• Kapuściak B., Jerzego Pawłowskiego „najdłuższy pojedynek”? Współpraca Mistrzaze służbami specjalnymi, „Lux” 2019, nr 5/6: Teoria i praktyka sportu, http://frondalux.pl/bartosz-kapusciak-jerzego-pawlowskiego-najdluzszy-pojedynek-wspolpraca-mistrza-ze-sluzbami-specjalnymi/, dostęp 9 VII 2019 r.
• Katalog IPN, https://katalog.bip.ipn.gov.pl, dostęp 18 VIII 2020 r.
• Kowalczyk R.J., Przemysław Gintrowski, https://culture.pl/pl/tworca/przemyslaw-gintrowski, dostęp 8 VII 2020 r.
• Wyrwich M., Gintrowski P., „Pan Bóg dał mi odrobinę talentu”, „Życie”, 22 VI 2001, http://niniwa22.cba.pl/gintrowski.htm, dostęp 17 VIII 2020 r.

Identifiers

DOI

10.48261/ARPRL201818

Biblioteka Nauki

27177611