Kilka uwag na temat obrazu Chrystus na krzyżu w kościele pw. św. Mateusza w Mielcu

• Authors: Kinga Zięba

Title variants

EN

Several remarks about the painting of Christ on the Cross in the church of Saint Matthew in Mielec

Abstracts

EN

The painting Christ on the Cross in the main altar of the church of Saint Matthew in Mielec has not been the subject of broader art-historical reflection to date. There have been a few isolated mentions of the work, regarding its attribution and dating. The authorship of the work was attributed to Thomas Dolabella or one of his pupils, which was equated to dating it to the first half of the seventeenth century. The identification of the person of the founder, who was Konstanty Przedbor from Koniecpol, the establishment of the chronology of the benefactions received by him and the analysis of the formal features of the painting made it possible to exclude earlier attributions and to specify the time of the painting’s creation to the years around 1690–1695. The article also analyses the iconography of the painting and the way in which the original – a painting by Annibal Carracci from 1594, engraved by Cornelis Bloemaert before 1638 – had been processed.

PL

Obraz Chrystus na krzyżu w ołtarzu głównym kościoła pw. św. Mateusza w Mielcu nie był do tej pory przedmiotem szerszej refleksji historyczno-artystycznej. Kilkukrotnie pojawiały się o nim pojedyncze wzmianki dotyczące atrybucji i datacji. Autorstwo dzieła przypisywano Tomaszowi Dolabelli lub któremuś z jego uczniów, co było równoznaczne z datowaniem go na pierwszą połowę XVII wieku. Zidentyfikowanie osoby fundatora, którym okazał się Konstanty Przedbor z Koniecpola, ustalenie chronologii otrzymanych przez niego beneficjów oraz przeprowadzona analiza cech formalnych obrazu pozwoliły wykluczyć wcześniejsze atrybucje, a także doprecyzować czas powstania malowidła na lata 1690–1695. W artykule przeprowadzono także analizę ikonografii obrazu oraz sposobu przetworzenia pierwowzoru, czyli dzieła autorstwa Annibala Carracciego z 1594 roku, rytowanego przez Cornelisa Bloemaerta przed 1638 rokiem.

Keywords

PL

Mielec; Chrystus na krzyżu; XVII wiek; malarstwo; Cornelis Bloemaert; wzorce graficzne

EN

Mielec; Christ on the Cross; seventeenth century; painting; Cornelis Bloemaert; graphic models

• Publisher: Uniwersytet Jagielloński
• Journal: Modus. Prace z historii sztuki
• Year: 2023
• Volume: 23
• Pages: 11-24

Dates

published

2023

Contributors

author

Kinga Zięba

• Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego

• https://orcid.org/000000027113559X

References

• Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu (aap), AC VII, Conclusiones, 1678–1686
• Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu (aap), S. 67, Akta biskupie, 1668–1677
• Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu (aap), S. 158, Wizytacje biskupie. Wizytacja dekanatu Mościska–Leżajsk, 1722
• Archiwum Diecezjalne w Pelplinie (adp), A46, Acta Capituli Culmensis, t. I (1601–1644)
• Archiwum Diecezjalne w Pelplinie (adp), A65, Acta Capituli Culmensis, t. II (1661–1690)
• Archiwum Diecezjalne w Pelplinie (adp), A70, Catalogus canonicorum cathedralium Culmensium, 1601–1927
• Archiwum Diecezjalne w Pelplinie (adp), C011, Consist. 1633–1694
• Archiwum Diecezjalne w Tarnowie (adt), LM X, Akta lokalne, Parafia Mielec św. Mateusza, 1841–1850
• Archiwum Diecezjalne w Tarnowie (adt), LM X, Akta lokalne, Parafia Mielec św. Mateusza, 1851–1900
• Archiwum Diecezjalne w Tarnowie (adt), LM X, Akta lokalne, Parafia Mielec św. Mateusza, 1941–1946; 1947–1985, Sprawy gospodarcze
• Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie (akmkr), AV Cap 29, Visitatio ecclesiarum in districtu ac officialatu Pilsnensi per R.D. Laurentium Grutium, praepositum, officialem et commissarium visitatorem a R.D. Petro Tylicki, episcopo Cracoviensi ordinatum a.D. 1610 peracta. Decanatus: Pilsnensis, Mielecensis, Ropczycensis, Skrzyżoviensis
• Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie (akmkr), AV Cap 39, Visitatio ecclesiarum parochialium in decanatibus: Booviensi, Sandecensi, Neoforiensi, Becensi, Jaslensi, Żmigrodensi, Pilznensi, Strzyżoviensi, Ropczycensi et Mielecensi a.D. 1618 facta
• Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie (akmkr), AV 6, Acta visitationis interioris decanatuum Radomiensis, Zwoliensis ad jurisdictionem decani Kielcensis pertinentium ex anno 1617
• Archiwum Parafii pw. św. Mateusza w Mielcu, Actum in Ecclesia Parochiali Mielecensis Anno D[omini] Millecimo Septingentesimo Octagesimo Secundo, die Mercurij 10. Mensis Martii
• Dziurawiec A., Dokumentacja prac konserwatorskich. Obraz olejny na płótnie Ukrzyżowanie z pocz. XVII w. z Bazyliki św. Mateusza w Mielcu, Tarnów 2020, mps.
• Pochwalski K., Dokumentacja konserwatorska, Tarnów 1959, mps.
• Aneksy. I. Proboszczowie parafii żołyńskiej, [w:] Dzieje Żołyni, red. W. Bonusiak, Żołynia 1998, s. 599.
• Białobok J., Kościół katolicki na ziemi mieleckiej w XIX i XX stuleciu, [w:] Mielec. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, t. 3, red. F. Kiryk, Mielec 1994, s. 160–207.
• Borcz H., Prepozytury parafialne diecezji przemyskiej w XV–XVIII wieku, „Studia Theologica Varsaviensia”, 27, 1989, z. 1, s. 257–268.
• Borcz H., Z dziejów parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Łańcucie. Na kanwie niezwyczajnego zagoszczenia cudownego obrazu Matki Boskiej Szkaplerznej w miejskiej Farze w 1679 roku, [w:] Królowa Szkaplerza Świętego z łańcuckiej fary w dwudziestą piątą rocznicę koronacji, red. W. Siwak, Łańcut 2019, s. 14–65.
• Chwalewik E., Zbiory polskie: archiwa, biblioteki, gabinety, galerje, muzea i inne zbiory pamiątek przeszłości w ojczyźnie i na obczyźnie w zestawieniu alfabetycznym według miejscowości, t. 1, Warszawa–Kraków 1926.
• Czyżewski K., Biskupa Piotra Gembickiego dary i fundacje artystyczne dla katedry krakowskiej, [w:] Katedra krakowska w czasach nowożytnych (XVI–XVII w.), red. D. Nowacki, Kraków 1999, s. 57–66.
• Firenze e la Toscana dei Medici nell’Europa del Cinquecento. Il primato del disegno [kat. wyst.], Firenze 1980.
• Frazik J.T., Wielki ołtarz kościoła parafialnego w Łańcucie – zaginione dzieło Tylmana z Gameren, „Biuletyn Historii Sztuki”, 33, 1971, s. 90–91.
• Haptaś K., Nieznany kontrakt na prace snycerskie w kościele mieleckim (z 1788 r.), „Rocznik Mielecki”, 20–21, 2017–2018, s. 305–308.
• Haptaś K., Parafia farna, [w:] Mielecka podróż w czasie 1470–2020. 55 historii na 550 lat Mielca, red. K. Haptaś, Mielec 2020.
• Haptaś K., Proboszczowie parafii farnej w Mielcu (XV–XXI w.). Studium prozopograficzne, [w:] Miasto. Region. Ludzie. W 550. rocznicę lokacji miasta Mielca 1470–2020, red. K. Haptaś, Mielec 2023, s. 25–56.
• Haptaś K., Miodunka P., Zarys historii Parafii pw. św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Mielcu, Mielec 2011.
• Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 3: Województwo rzeszowskie, z. 3: Kolbuszowa, Mielec i okolice, red. F. Stolot, E. Śnieżyńska-Stolot, Warszawa 1991.
• Kornecki M., Kościoły diecezji tarnowskiej, [w:] Rocznik diecezji tarnowskiej na rok 1972, red. J. Rzepa, Tarnów 1972, s. 55–618.
• Kryczyński S., Z przeszłości miasta Mielca, [w:] Mielczanin. Jednodniówka Akademickiego Koła Mielczan we Lwowie Sekcji Zrzeszenia Akademickiej Młodzieży Prowincjonalnej, Lwów 1933.
• Maciąga M., Zabytki sztuki regionu mieleckiego, [w:] Mielec. Dzieje miasta i regionu, t. 1: Czasy przedrozbiorowe i w okresie rozbiorów i niewoli, red. F. Kiryk, Mielec 1984, s. 598–650.
• Mańkowski A., Prałaci i kanonicy katedralni chełmińscy. Od założenia kapituły do naszych czasów, Toruń 1928.
• Matarazzo M.G., Cornelis Bloemaert’s workshop in Rome, „Print Quarterly”, 34, 2017, no. 2, s. 139–149.
• Michalczyk Z., W lustrzanym odbiciu. Grafika europejska a malarstwo w Rzeczypospolitej w czasach nowożytnych ze szczególnym uwzględnieniem późnego baroku, Warszawa 2016.
• Mielec, kościół par. św. Mateusza, [w:] Zabytki Sztuki w Polsce. Małopolska, red. S. Brzezicki, J. Wolańska, Warszawa 2016.
• Miodunka P., W sprawie daty budowy murowanego kościoła pw. św. Mateusza w Mielcu, „Rocznik Mielecki”, 9, 2006, s. 151–152.
• Pawłowski F., Prałaci i kanonicy Kapituły Katedralnej obrządku łacińskiego w Przemyślu, przeł. ks. Z. Trojnar, Przemyśl 2018.
• Posner D., Annibale Carracci: A Study in the Reform od Italian Painting Around 1590, vol. 2, London 1971.
• Półćwiartek J., Żołynia od połowy XVII wieku do połowy XIX wieku, [w:] Dzieje Żołyni, red. W. Bonusiak, Żołynia 1998, s. 109–198.
• Robertson C., Rome 1600: The City and the Visual Arts Under Clement VIII, New Haven–London 2015.
• Sadowska A., Architektura i zabytki kościoła pw. św. Mateusza w Mielcu, [w:] Mielec. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, t. 3, red. F. Kiryk, Mielec 1994, s. 137–159.
• Schiller G., Ikonographie der christlichen Kunst, Bd. II, Gütersloh 1968.
• Skrudlik M., Tomasz Dolabella, jego życie i dzieła. Ustęp z dziejów malarstwa XVII stulecia w Polsce, „Rocznik Krakowski”, 16, 1914, s. 91–162.
• Strzała J., Ciekawe odkrycie w kościele farnym św. Mateusza w Mielcu, „Zapiski Mieleckie”, 4, 2000–2001, s. 163–164.
• Teka Grona konserwatorów Galicyi zachodniej, t. 1, Kraków 1900.
• Uruski S., Rodzina. Herbarz Szlachty Polskiej, t. 15, Warszawa 1931.
• Wątroba P., Rysunki architektoniczne i dekoracyjne. Tylman van Gameren, t. 1, Warszawa 2019.
• Werner W., Kościoły i duchowieństwo mieleckie w świetle wizytacji biskupich z lat 1596–1721, [w:] Mielec. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, t. 3, red. F. Kiryk, Mielec 1994, s. 115–136.
• Witek J., Kościół parafialny pw. św. Mateusza w Mielcu, [w:] Encyklopedia Miasta Mielca, t. 1, red. J. Witek, Mielec 2004, s. 412–413.
• Wróblewski J., Kościół św. Mateusza w Mielcu, Mielec 2005.

Identifiers

DOI

10.4467/25453882MOD.23.001.19826

Biblioteka Nauki

59555564