Podmiot psychoanalizy przeciw tyranii zarządzania (albo typowo ludzkie głupstwo)

• Authors: Krzysztof Świrek

Abstracts

PL

Psychoanalityczne teorie Freuda i Lacana opisują podmiot jako nacechowany osobliwościami, paradoksami znaczącego i tym, co „nie działa”. Podmiotowość opisywaną przez psychoanalizę można przeciwstawić ideologii podmiotu racjonalnego i przejrzystego dla samego siebie. Rozwiązaniem psychoanalizy nie jest jednak zwrot w stronę „irracjonalizmu”, ale obstawanie przy innej racjonalności – związanej z nieświadomym. Tekst przedstawia polityczną stawkę tak rozumianej psychoanalitycznej teorii podmiotowości: jest nią przeciwstawienie się koncepcjom władzy, która chciałyby poddać podmiot dyktatowi racjonalności instrumentalnej. Charakterystyczna dla technicznego postrzegania człowieka aspiracja do doskonałego administrowania „zasobami ludzkimi” (ujawniająca się zarówno w logice produkcji taśmowej, jak i w logice maszyn cyfrowych) z punktu widzenia psychoanalizy jest utopią, która musi ponieść porażkę.

Keywords

PL

podmiot; psychoanaliza; technika; władza

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Filozofii i Socjologii PAN
• Journal: wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia
• Year: 2022
• Issue: 2
• Pages: 85-101

Dates

published

2022

Contributors

author

Krzysztof Świrek

• Uniwersytet Warszawski

• https://orcid.org/0000000228986030

References

• Benjamin W., Przyczynek do krytyki przemocy, przeł. A. Lipszyc, w: tegoż, Konstelacje. Wybór tekstów, Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012.
• Bennet D., The Currency of Desire. Libidinal Economy, Psychoanalysis and Sexual Revolution, Lawrence & Wishart, London 2016.
• Deleuze G., F. Guattari, Anty-Edyp. Kapitalizm i schizofrenia, t. 1, przeł. T. Kaszubski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2017.
• Engels F., Przewrót w nauce dokonany przez pana Eugeniusza Dühringa (Anty-Dühring), przeł. P. Hoffman, w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 20, Książka i Wiedza, Warszawa 1969.
• Freud S., Mojżesz Michała Anioła, w: tegoż, Sztuki plastyczne i literatura, przeł. Robert Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 2009.
• Freud S., Obłęd i sny w Gradivie Wilhelma Jensena, w: tegoż, Sztuki plastyczne i literatura, przeł. R. Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 2009.
• Freud S., Der Wahn und die Träume in W. Jensens „Gradiva”, Hugo Heller & Cie, Wien–Leipzig 1907, The Project Gutenberg 2011, akapit 14, https://www.gutenberg.org/files/35549/35549-h/35549-h.htm [dostęp 27.04.2022].
• Guénon R., The Symbols of Sacred Science, przeł. H.D. Fohr, Sophia Perennis, Hillsdale 2004.
• Habermas J., Teoria i praktyka, przeł. M. Łukasiewicz, Z. Krasnodębski, PIW, Warszawa 1983.
• Harari R., How James Joyce Made His Name. A Reading of the Final Lacan, przeł. L. Thurston, The Other Press, New York 2002.
• Jung C.G., Mysterium coniunctionis. Studia o dzieleniu i łączeniu przeciwieństw psychicznych w alchemii, przeł. R. Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 2002.
• Jünger F.G., Perfekcja techniki, przeł. W. Kunicki, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, Warszawa 2016.
• Lacan J., Imiona-Ojca, przeł. R. Carrabino, T. Gajda, J. Kotara, B. Kowalów, A. Kurek, WN PWN, Warszawa 2013.
• Lacan J., The Sinthome. The Seminar of Jacques Lacan Book XXIII, J.-A. Miller (red.), przeł. A.R. Price, Polity Press, Cambridge 2018.
• Lutherbibel (LUT), Die Deutsche Bibelgesellschaft 2017, www.die-bibel.de [dostęp 27.04.2022].
• Malaparte C., Zamach stanu, przeł. A. Tokarska, Dom Wydawniczy Duet, Toruń 2004.
• Marks K., Przyczynek do krytyki heglowskiej filozofii prawa, przeł. T. Zabłudowski, w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 1, Książka i Wiedza, Warszawa 1976.
• Marks K., Rękopisy ekonomiczno-filozoficzne z 1844 r., przeł. K. Jażdżewski, w: K. Marks, F. Engels, Dzieła, t. 1, Książka i Wiedza, Warszawa 1976.
• Milner J.-C., Dzieło jasne. Lacan, nauka, filozofia, przeł. M. Gusin, Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, Warszawa 2017.
• Pasqual A.M., James Joyce, przeł. M. Mróz, Muza, Warszawa 2007.
• Simmel G., Przyczynek do filozofii panowania, w: tegoż, Pisma socjologiczne, H.-J. Dahme i O. Rammstedt (red.), przeł. M. Łukasiewicz, Oficyna Naukowa, Warszawa 2008.
• Stern A., Wiersze zebrane, t. 1, A.K. Waśkiewicz (red.), Wydawnictwo Literackie, Kraków 1985.
• Świrek K., Urządzanie poza funkcją Pana: neoliberalna racjonalizacja władzy a kryzys autorytetu symbolicznego, „Miscellanea Anthropologica et Sociologica” 2018, 19(3), s. 124–141.
• Weber M., Polityka jako zawód i powołanie, w: tegoż, Racjonalność, władza, odczarowanie, przeł. M. Holona, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011.
• Wolf B., Lacanian Coordinates. From the Logic of the Signifier to the Paradoxes of Guilt and Desire, Karnac, London 2015.
• Zuboff S., Wiek kapitalizmu inwigilacji, przeł. A. Unterschuetz, Zysk i S-ka, Poznań 2020.
• Zupančič A., Czym jest seks?, przeł. T. Sieczkowski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2021.
• Žižek S., Absolute Recoil. Towards a New Foundation of Dialectical Materialism, Verso, London–New York, 2014.
• Žižek S., Przekleństwo fantazji, przeł. A. Chmielewski, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2001.

Identifiers

DOI

10.37240/wb.2022.2.5

Biblioteka Nauki

60607621