Sztuka jako źródło cierpień

• Authors: Mieczysław Juda

Title variants

EN

Art as the Source of Suffering

Abstracts

EN

This text pertains to the motif of the association of art and suffering, albeit in a variant up to now not realised / ignored / bypassed, in which artefacts, as a rule described in a wide circuit and consensual acceptance as works of art, become the object of negative and, upon occasions, even violent reactions, cause a tumult and heated and highly emotional disputes, as well as the use of excluding language, and, generaly speaking, produce an impression / reaction that they as such are a source of the suffering of their recipients / preceptors. The text achieves this by means of three steps: I. Map – a definition of the problem together with the domains of its occurrence, II. Territory – examples from the domain of art, somewhat canonical within the objective question and themselves the object of antagonistic tension, III. Response –  answering the question “for what purpose” and indicating reasons for the recorded state of things produce such a result by referring to its own conception of a work of art envisaged as an interaction of cultural biographies. Coda IV closes the text.

PL

Tekst podejmuje wątek powiązania sztuki i cierpienia, jednak w wariancie dotychczas nierealizowanym / niedostrzeganym / pomijanym, gdy artefakty sztuki, dotąd zazwyczaj w szerokim obiegu i konsensualnej akceptacji nazywane dziełami sztuki stają się przedmiotem negatywnych reakcji, czasem nawet gwałtownych, powodują tumult, gorące spory o dużym emocjonalnym nacechowaniu, użyciem wykluczającego języka i generalnie powodują przeświadczenie / reakcję, że one same są źródłem cierpień ich odbiorców / adresatów / perceptorów. Tekst czyni to w trzech krokach: I. Mapa – zdefiniowanie problemu wraz polami jego występowania, II. Terytorium – egzempla / przykłady z obszaru sztuki, niejako kanoniczne w przedmiotowej kwestii i same będące przedmiotem agonistycznego napięcia, III. Respons – danie odpowiedzi dlaczego, wskazanie na powody zanotowanego stanu rzeczy przynosi taki rezultat, odwołując się do własnej koncepcji dzieła sztuki jako interakcji biografii kulturowych. Całość kończy IV. Coda. 

Keywords

EN

art; suffering; work of art; cultural biography

PL

sztuka; cierpienie; dzieło sztuki; biografia kulturowa

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki PAN
• Journal: Konteksty - Polska Sztuka Ludowa
• Year: 2025
• Volume: 348
• Issue: 1
• Pages: 108-117

Dates

published

2025

Contributors

author

Mieczysław Juda

• Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach

• https://orcid.org/0000000202203712

References

• Akcja (Wywiad radiowy z The Guerilla Art Action Group dla sieci WBAI, nadany 1 maja 1970, [w:], Zmierzch estetyki rzekomy czy autentyczny, opr. S.Morawski, t.II, Czytelnik Warszawa 1987, s.274-283.
• Antos, Janusz, Praktykowanie utopii. O związkach modernistycznych abstrakcji z kolami i „Dzienników” Wojciecha Ćwiertniewicza, [w:], Akademia 2007+, red. Mieczysław Juda, Folia Academiae, Katowice 2009, s.39-53.
• Boulez, Pierre, Mémoire et création II, wykład w Collège de France, Paris 1989/1990.
• Bourdieu, Pierre, Reguły sztuki: geneza i struktura pola literackiego, przeł.A.Zawadzki, Universitas Kraków 2001.
• Tegoż, Dystynkcja: społeczna krytyka władzy sądzenia, przeł. P.Biłos, WN Scholar Warszawa 2005.
• Brach-Czaina, Jolanta, Etos nowej sztuki, PWN Warszawa 1984.
• Co daje mediacja sztuki, red. Daria Milecka, ASP Wrocław 2019.
• Croce, Benedetto, Zarys estetyki, przekł. zbior. pod kier. S.Gniadka, PWN Warszawa 1962.
• Danto, Artur, The Artworld, „The Journal of Philosophy”, Oct.15, 1964, s.571-584.
• Debord, Guy, Społeczeństwo spektaklu, przeł. A.Ptaszkowska, Słowo/Obraz Terytoria Gdańsk 1998.
• Deleuze, Gilles, Różnica i powtórzenie, KR Warszawa 1997.
• Dickie, George, Art and Aesthetic: An Institutional analysis, Cornell University Press, 1974, Dickie, George, Art and Value, Blackwell Publishers, 2001.
• Tegoż, Art and Value, Blackwell Publishers, 2001.
• Duniec, Krystyna, Krakowska, Joanna, Soc, sex i historia, WKP Warszawa 2014.
• Foster, Hal, Krauss, Rosalind, i.in., Sztuka po roku 1900. Modernizm, antymodernizm, postmodernizm, Arkady Warszawa 2023.
• Greenberg, Clement, Avant-Garde and Kitsch, „Partisan Review” 6:5 (1939), s.34-49.
• Hortus electronicus, red. Mieczysław Juda, Folia Academiae Katowice 2019.
• https://youtu.be/6c_ckeE2uYA?si=Os9GaOc71OUtUyPn,
• https://youtu.be/ScexdyMUcS0?si=tkdiCPHLmc_j2wM2
• https://youtu.be/xioRP0tHigU?si=RBqOE7BVWfilJUAc
• Ingarden, Roman, O dziele literackim: badania z pogranicza ontologii, teorii języka i filozofii literatury, PWN Warszawa 1960.
• Tegoż, Spór o istnienie świata, PWN Warszawa 1961.
• Tegoż, Studia z estetyki, PWN Warszawa 1970.
• Jewtuch, Katarzyna, Pornografia współczesna, SBPiEP Trikster Wrocław 2017.
• Juda, Mieczysław, Między transcendencją a immanencją: to, co etyczne, to, co estetyczne, [w:] Przestrzenie międzyprzestrzeni [hommage à Otto Freundlich] red. Roman Lewandowski, Folia Academiae, Katowice 2020, s.49-65.
• Tegoż, O intymnym związku sztuki z socjologią, [w:] Specyfika formy czy specyfika treści? Studia z zakresu socjologii sztuki, red. Ł.Trembaczowski, Folia Academiae Katowice 2017, s.125-150.
• Kandinsky, Wassily, O duchowości w sztuce, przeł. S.Fijałkowski, PGS Łódź 1996.
• Tegoż, Punkt i linia a płaszczyzna, przeł. S.Fijałkowski, PIW Warszawa 1986.
• Kristeva, Julia, Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie, WUJ Kraków 2008.
• Lévy, Pierre, Drugi potop, [w:], Nowe media w komunikacji społecznej XX w., red. M.Hopfinger, Oficyna Naukowa Warszawa 2005, s.374.
• Lewandowski, Roman, Efekt pasażu. Konfrontacje i negocjacje tożsamości we współczesnych praktykach artystycznych, Folia Academiae Katowice 2018.
• Ligon, Glenn, Notes on the Margins of the https://www.guggenheim.org/artwork/10382
• Lisok, Marta, Głębokie słuchanie, BWA Katowice 2019.
• Markowska, Anna, Artysta w drodze, Sir Richard Long Doctor Honoris Causa, Katowice 2024, s.11-31.
• Mattanza, Alessandra, Street Art. Wielcy artyści i ch wizje, Arkady Warszawa 2020.
• Morawski, Stefan, Niewdzięczne rysowanie mapy: o postmodernie (izmie) i kryzysie kultury, UMK Toruń 1999.
• Nieczyporowski, Roman, Sztuka Nobuyoshi Araki, czyli dylematy wykładowcy historii sztuki, [w:] Akademia 2007+, red. M.Juda, Folia Academiae Katowice 2009, s.53-67.
• Passeron, Jean-Claude, Bourdieu, Pierre, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, PWN Warszawa 1990.
• Porczak, Antoni, Sztuka przesunięta. Shiftart, [w:] Akademia 2007+, red. Mieczysław Juda, Folia Academiae Katowice 2009, s.297-294.
• Rancière, Jacques, Estetyka jako polityka, WKP Warszawa 2007.
• Sławek, Tadeusz, Richard Long - który idzie, [w:] Sir Richard Long Doctor Honoris Causa, ASP Katowice 2024, s.31-45.
• Sloterdijk, Peter, Kryształowy pałac, WKP Warszawa 2011.
• Sztabiński, Grzegorz, Inne idee awangardy. Wspólnota, wolność, autorytet, Wydawnictwo Neriton Warszawa 2011.
• Świdziński, Jan, Art as Contextual Art, Galerie S.Petri Lund 1976.
• Tegoż, Sztuka jako sztuka kontekstualna, Galeria Remont Warszawa 1977.
• Toscani, Oliviero, Reklama - uśmiechnięte ścierwo, Delta W-Z Warszawa 1997.
• Turowski, Andrzej, Wielka utopia awangardy, PWN Warszawa 1990.
• Wölfin, Heinrich, Podstawowe pojęcia historii sztuki, przeł. D.Hanulanka, Ossolineum Wrocław 1962.
• Woronow, Iwona, Romantyczna idea korespondencji sztuk. Stendhal, Hoffman, Baudleaire, Norwid, WUJ, Kraków 2008.
• Zieliński, Tadeusz, Grecja niepodległa, KiW Warszawa 1958.

Identifiers

DOI

10.36744/k.3722

Biblioteka Nauki

60553965