Muzyczno-plastyczne figury znoju (Heine / Schubert, Jan Sebastian Bach)

• Authors: Ireneusz Gielata

Title variants

EN

Musical and Visual Representations of Toil (Heine/Schubert, Johann Sebastian Bach)

Abstracts

EN

In Aby Warburg’s Bilderatlas MNEMOSYNE, the figure of toil is represented by Atlas. Georges Didi-Huberman (see: G. Didi-Huberman, Atlas, or the Anxious Gay Science) perceived Warburg’s project as “a workshop of ever potential thought” and “added” to this “memory atlas”  a musical image: a poem / song by Heine / Schubert entitled Atlas. Johann Sebastian Bach illustrated the gesture of carrying, representing human suffering, in the art of sound in his Passions. This article attempts to analyse the works of the cantor from Leipzig using the concepts proposed by Warburg (Nachleben, Pathosformel) and images from his Atlas in order to perceive the musical Passions as, using the words of Didi-Huberman,  “anxious gay science” but also “gay science full of hope”. 

PL

Figurę znoju w Atlasie obrazów Aby’ego Warburga Mnemosyne obrazuje postać Atlasa. Georges Didi-Huberman (zob. G. Didi-Huberman, Atlas albo radosna wiedza podszyta niepokojem, Gdańsk 2020) uznał projekt Warburga za „pracownię [ouvroir] myśli zawsze potencjalnej” i „dołączył” do „atlasu pamięci” obraz muzyczny w postaci wiersza / pieśni Heinego / Schuberta Atlas. Gest dźwigania, będący wyrazem ludzkiego cierpienia, Jan Sebastian Bach zobrazował za pomocą sztuki dźwięków w swoich Pasjach. Artykuł stanowi próbę odczytania dzieł lipskiego kantora z perspektywy pojęć wypracowanych przez Warburga (Nachleben, Pathtosformel) i jego Atlasu obrazów, uznając muzyczne pasje, zgodnie z refleksją Didi-Hubermana, za rodzaj, „radosnej wiedzy podszytej niepokojem, ale i także „radosnej wiedzy podszytej nadzieją”.

Keywords

PL

Heine; Schubert; J.S. Bach; muzyka

EN

Heine; Schubert; J.S. Bach; music

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki PAN
• Journal: Konteksty - Polska Sztuka Ludowa
• Year: 2025
• Volume: 348
• Issue: 1
• Pages: 56-61

Dates

published

2025

Contributors

author

Ireneusz Gielata

• Uniwersytet Śląski

• https://orcid.org/0000000210979107

References

• Augustyn z Hippony, Kazania na Boże Narodzenie i Objawienie Pańskie. Przekład, wprowadzenie i objaśnienia Mateusz Stróżyński. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2019.
• Careri, Giovanni, Caravaggio. Stworzenie widza. Przekład. Krzysztof Stopa. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2020.
• Didi-Huberman, Georges, Atlas albo radosna wiedza podszyta niepokojem. Przełożył Tomasz Stróżyński. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2020.
• Dürr, Alferd, Kantaty Jana Sebastiana Bacha. Tłumaczenie Andrzej A. Teske. Lublin: Polihymnia, 2004.
• Gardiner, John Eliot. Muzyka w zamku niebios. Portret Johanna Sebastiana Bacha. Przełożyła Katarzyna Matwiejczuk. Kraków: PWM, 2022.
• Hadjadj, Fabrice, Raj za drzwiami. Esej o kłopotliwej radości. Przełożyła Justyna Nowakowska. Warszawa: PIW, 2021.
• Przybylski, Ryszard, Homilie na Ewangelię Dzieciństwa. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007.
• Schubert, Franz, Piękna młynarka. Słowa: Wilhelm Müller, Podróż zimowa Słowa: Wilhelm Müller, Łabędzi śpiew. Słowa: Ludwig Rellstab, Heinrich Heine, Johann Gabriel Seidl. Przełożył Andrzej Lam. Warszawa: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, 2019.
• Teksty kantat Jana Sebastiana Bacha w polskim przekładzie. Tłumaczenie Armina Teske (kantaty kościelne), Andrzej A. Teske (kantaty świeckie). Lublin: Polihymnia, 2004.
• Warburg, Aby, Atlas obrazów. Mnemosyne. Tłumaczenie Paweł Brożyński, Małgorzata Jędrzejczyk. Warszawa, Kraków: Narodowe Centrum Kultury Fundacja SPLOT, 2016.

Identifiers

DOI

10.36744/k.3702

Biblioteka Nauki

60553974