The professor, the political activist, and the professional on the tightropes of culture wars: Stanley Fish's Versions of academic freedom

• Authors: Jakub Łakomy

Abstracts

EN

Today, academic freedom is increasingly contested amid intensifying culture wars and political polarisation, both within and beyond university walls. Traditional liberal and critical defences of academic freedom-grounded in universal rights, public good, or transformative critique – appear conceptually fragile and normatively overstretched. This paper reconstructs and critically evaluates Stanley Fish’s deflationary and professionalist conception of academic freedom, as developed in Versions of Academic Freedom. Drawing on Fish’s neopragmatist and anti-foundationalist framework, the paper argues that academic freedom cannot be defended by appealing to abstract ideals or external social functions, but only by reference to the immanent logic of disciplinary practice. Fish’s model posits that academic freedom is the limited freedom to perform professional tasks – teaching and research – according to internal standards of scholarly rigour, not a licence for personal expression or political activism. While his approach offers a coherent and context-sensitive alternative to foundationalist accounts, the paper argues that it is insufficient to address the ethical and political challenges of contemporary academia. The paper proposes that defending academic freedom today requires both Fish’s realism about professional constraints and a critical awareness of the political forces shaping knowledge production – an uncomfortable balancing act on the tightrope of post-foundational thought.

PL

Wolność akademicka jest dziś coraz bardziej kwestionowana w obliczu nasilających się wojen kulturowych i polaryzacji politycznej w murach uniwersyteckich i poza nimi. Tradycyjna liberalna i krytyczna obrona wolności akademickiej – oparta na uniwersalnych prawach, dobru publicznym lub krytyce transformacyjnej – wydaje się koncepcyjnie krucha i normatywnie naciągana. Niniejszy artykuł rekonstruuje i krytycznie ocenia deflacyjną i profesjonalistyczną koncepcję wolności akademickiej Stanley’a Fish’a. Opierając się na neopragmatystycznych i antyfundacjonalistycznych ramach S. Fish’a, artykuł argumentuje, że wolności akademickiej nie można bronić odwołując się do abstrakcyjnych ideałów lub zewnętrznych funkcji społecznych, ale jedynie poprzez odniesienie do immanentnej logiki praktyki dyscyplinarnej. Model S. Fisha zakłada, że wolność akademicka jest ograniczoną wolnością do wykonywania zadań zawodowych – nauczania i badań – zgodnie z wewnętrznymi standardami rygoru naukowego, a nie licencją na osobistą ekspresję lub aktywizm polityczny. Chociaż jego podejście oferuje spójną i wrażliwą na kontekst alternatywę dla stanowisk fundamentalistycznych, artykuł argumentuje, że pozostaje ono niewystarczające, aby sprostać etycznym i politycznym wyzwaniom współczesnego środowiska akademickiego. W artykule zaproponowano, że obrona wolności akademickiej wymaga dziś zarówno realizmu S. Fisha w odniesieniu do ograniczeń zawodowych, jak i krytycznej świadomości sił politycznych kształtujących produkcję wiedzy – co jest niewygodnym balansowaniem na cienkiej linie myśli postfundamentalistycznej.

Keywords

PL

wolność akademicka; profesjonalizm; neopragmatyzm

EN

academic freedom; professionalism; neopragmatism

• Publisher: Stowarzyszenie Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej – Sekcja Polska IVR
• Journal: Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej
• Year: 2025
• Volume: 43
• Issue: 2
• Pages: 136-153

Dates

published

2025

Contributors

author

Jakub Łakomy

• University of Wrocław

• https://orcid.org/0000000266556787

References

• Fiorina M.P., Abrams S.J., Pope J.C., Culture War? The Myth of a Polarized America, 3rd edition, Longman, New York 2010.
• Fish S., Doing what comes naturally: Change, rhetoric, and the practice of theory in literary and legal studies, Duke University Press, Durham - London 1989.
• Fish S., Is there a text in this class? The authority of interpretive communities, Harvard University Press, Cambridge 1980.
• Fish S., Professional correctness: Literary studies and political change, Harvard University Press, Cambridge, MA 1999.
• Fish S., There's no such thing as free speech and it's a good thing, too, Oxford University Press, New York 1994.
• Fish S., Versions of academic freedom: From professionalism to revolution, University of Chicago Press, Chicago 2014.
• Hartman A., A War for the Soul of America: A History of the Culture Wars, University of Chicago Press, Chicago 2016.
• Hunter J.D., Culture Wars: The Struggle to Define America, Basic Books, New York 1991.
• Jabłoński P., Kaczmarek P., Wojtanowski M., Wolność ekspresji sędziego w czasach kryzysu kultury politycznoprawnej, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2024.
• Post R., Democracy, expertise, and academic freedom: A first amendment jurisprudence for the mo - dern state, Yale University Press, New Haven - London 2013.
• Rorty R., Does academic freedom have philosophical presuppositions?, “Academe”, Nov.-Dec. 1994, vol. 80, no. 6, pp. 52-63.
• Thomson I.T., Culture Wars and Enduring American Dilemmas, University of Michigan Press, Ann Arbor 2016.
• Weinrib E., Legal formalism: On the immanent rationality of law, “Yale Law Journal” 1988, vol. 97, no. 6, pp. 949-1016.

Identifiers

DOI

10.36280/AFPiFS.2025.2.136

Biblioteka Nauki

62729508