Rodzina jako środowisko przeżyć religijnych w świeckiej kulturze

• Authors: Marek Żmudziński

Title variants

EN

The Family as an Environment of Religious Experience within Secular Culture

Abstracts

EN

The family is an essential social structure with regard to the presence and importance of religion in contemporary culture. The process of secularization has brought about significant civilizational changes that have affected both religion and the family. Secularism has become the main determinant of a modern person. Studies in cultural anthropology, sociology of religion and fundamental theology show that the theoretical models of homo oeconomicus or homo faber do not fully reflect the existence of the “real person”. A person still has some characteristics of homo religiosus, i.e. a person who feels the drama of existence, the dimension of finality and mystery. In the search for the meaning of existence and the meaning of one’s experience, one creates symbols in an attempt to name the transcendent reality. From this point of view, the family is a fundamental environment that socializes the person, also in the religious dimension, and allows him or her to experience sacred reality.

PL

Rodzina jest kluczową strukturą społeczną z punktu widzenia obecności i znaczenia religii w dzisiejszej kulturze. Proces sekularyzacji spowodował poważne zmiany cywilizacyjne, które dotknęły zarówno religię, jak i rodzinę. Świeckość stała się głównym wyznacznikiem tożsamości człowieka. Badania z dziedziny antropologii kultury, socjologii religii czy teologii fundamentalnej wykazują, że teoretyczny model homo oeconomicus czy homo faber nie do końca odzwierciedla obraz egzystencji „realnego człowieka”. Pozostają w nim wciąż cechy homo religiosus, czyli człowieka odczuwającego dramat istnienia, wymiar ostateczności i tajemnicy. Poszukując sensu istnienia i znaczenia swych przeżyć, tworzy symbole, które są próbą nazwania transcendującej go rzeczywistości. W tym aspekcie rodzina jest podstawowym środowiskiem socjalizującym człowieka również w wymiarze religijnym i dającym mu możliwość doświadczenia rzeczywistości sakralnej.

Keywords

PL

rodzina; religia; kultura; rytuał; sekularyzacja

EN

family; religion; culture; ritual; secularization

• Publisher: Akademia Ignatianum w Krakowie
• Journal: Perspektywy Kultury
• Year: 2023
• Volume: 43
• Issue: 4/2
• Pages: 611-624

Dates

published

2023

Contributors

author

Marek Żmudziński

• Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

• https://orcid.org/000000021759877X

References

• Boissen, A.T. (2015). Religion in crisis and custom: a sociological and psychological study. New York: Andesite Press.
• Bruce, S. (2002) God is Dead. Secularisation in the West. Oxford: Wiley-Blackwell.
• Casanova, J. (1988). Deprywatyzacja religii. W: W. Piwowarski (red.) Socjologia religii. Antologia tekstów, Kraków: Nomos, 320-412.
• Dąsal, M. (2008). Dlaczego brak nam zaufania do rytuałów? Perspektywa antropologiczna. Znaczenia. Kultura-Komunikacja-Społeczeństwo, nr 1, 33-43.
• Decyk, J. (1992). Liturgia życia rodzinnego. Collectanea Theologica, nr 3, 77-90.
• De Schrijver, G. (1981). Wiara jako akt ogołocenia i jej przedmiot. Communio, nr 4, 40-57.
• Eliade, M. (1958). Patterns in Comparative Religion, New York: Sheed & Ward.
• Eliade, M. (1997). Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne. Narodziny mistyczne. Kraków: Znak.
• Fürstenberg, F. E. (1994). Säkularisierung. W: R. Dunde (red.), Religionssoziologie. Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus, 279–287.
• Giddens, A., Sutton, P.W. (2014). Socjologia. Kluczowe pojęcia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Habermas, J. (2009). Die Revitalisierung der Weltreligionen – Herausforderung für ein säkulares Selbstverständnis der Moderne? W: J. Habermas (red.), Philosophische Texte 5. Frankfurt am Main: Shurkamp Verlags, 367-389.
• Herriger, C. (1998). Rytuały. Komunikacja bez słów. Wrocław: Astrum.
• Janicka, I., Liberska, H. (2014). Psychologia rodziny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Jasiński, K. (2017). Relacja między religią i sferą publiczną w filozofii społecznej i politycznej Charlesa Taylora. Olsztyn: Wydawnictwo UWM.
• Kaufmann, F. X. (2000). Wie überlebt das Christentum? Freiburg im Breisgau: Herder.
• Kongregacja Nauki Wiary. (1986). Instrukcja o chrześcijańskiej wolności i wyzwoleniu. Poznań: Pallotinum.
• Krasnodębski, Z. (2001). Pewność Europy. Tygodnik Powszechny, nr 18, 8.
• Langer, S. (1975). Nowy sens filozofii. Rozważania o symbolach myśli, obrzędu i sztuki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
• Mariański, J. (1990). W poszukiwaniu sensu życia: szkice socjologiczno-pastoralne. Lublin: KUL.
• Mariański, J. (2017). Sekularyzacja jako mega trend społeczno-kulturowy. Relacje międzykulturowe, nr 1, 231-257.
• Nowak, W. (2011). Liturgia w rodzinie po Soborze Watykańskim II. Warszawskie Studia Teologiczne, nr 24, 1185-198.
• O’Dea, T. (1996). The Sociology of Religion. Newbury: Englewood Cliffs.
• Pawlik, J. (2006). Antropologiczne badania rytuału. W: M. Filipiak, M. Rajewski (red.), Rytuał: przeszłość i teraźniejszość. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 19–37.
• Piwowarski, W. (1988). Wstęp. W: W. Piwowarski (red.) Rytuał religijny w rodzinie. Warszawa-Poznań: Pallotinum, 7-12.
• Piwowarski, W. (1983). Socjologia rytuału religijnego. Roczniki Nauk Społecznych, nr 11, 5-84.
• Rahner, K. (1983). O możliwości wiary dziś. Kraków: Znak.
• Rahner, K. (1997). Podstawowy wykład wiary. Warszawa: PAX
• Schneider, L. (1970). Sociological Approach to Religion. New York: Wiley.
• Smith, J. E. (1971). Doświadczenie i Bóg. Warszawa: PAX.
• Tilich, P. (1987). Dynamika wiary. Poznań: W drodze.
• Tyszka, Z. (2003). Rodzina we współczesnym świecie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM
• Wach, J. (1961). Socjologia religii. Warszawa: Książka i Wiedza.
• Yinger, M. J. (1970). The Scientific Study of Religion. London: The Macmillan Company.
• Życiński, J. (1988). Głębia bytu. Kraków: W drodze.

Identifiers

DOI

10.35765/pk.2023.430402.34

Biblioteka Nauki

37247984