Próba identyfikacji wzorców rozwojowych w polskich regionach

• Authors: Michał Niewiadomski , Bianka Godlewska-Dzioboń , Marcin Surówka

Title variants

EN

An Attempt to Identify Development Patterns in Polish Regions

Abstracts

EN

Europe is a space consisting of centers and peripheries. The center is made up of France, Germany and Italy. In contrast, the Central European member states of the European Union form a specific peripheral area. The CEE countries are less prosperous compared to the European Union average and have focused on domestic development for more than 30 years. Particularly noteworthy in this aspect is the development of the Polish economy, in which economic growth is accompanied by an increase in regional and sub-regional disparities, especially between the western and eastern regions of the country. Poland has seen widening inequalities, especially between metropolitan areas and other regions. Therefore, the purpose of this study is to verify the research hypothesis assuming that Polish regions develop according to characteristic development patterns. This is important for explaining the reasons for the continued peripheral nature of the study areas. Empirical research was carried out using statistical methods for data on the turnover of companies in selected industries in 2007-2019 and for the structure of gross value added per capita in 2007–2019. The study used methods such as critical analysis of the literature and analysis of published empirical secondary data. The work is based on the theory of evolutionary economics, which assumes an individualistic approach to shaping the development of regions. The completed study showed that the structure of gross value added in half of the regions studied tended to change in an undirected manner. In addition, the vast majority of company turnover divisions in the 3 surveyed classes of regions (11 regions in total) had a linear relationship of positive direction with the variable gross value added per capita.

PL

Europa jest przestrzenią składającą się z centrów i peryferii. Centrum stanowią kraje: Francja, Niemcy i Włochy. Natomiast środkowoeuropejskie państwa członkowskie Unii Europejskiej tworzą specyficzny obszar peryferyjny. Grupa krajów Europy Środkowo-Wschodniej jest mniej zamożna w porównaniu ze średnią Unii Europejskiej i od ponad 30 lat koncentruje się na rozwoju krajowym. Na szczególną uwagę w tym aspekcie zwraca rozwój polskiej gospodarki, w której wzrostowi gospodarczemu towarzyszy wzrost dysproporcji regionalnych i subregionalnych, szczególnie między zachodnimi i wschodnimi regionami kraju. W Polsce obserwuje się pogłębiające się nierówności – zwłaszcza między obszarami metropolitalnymi a pozostałymi regionami. Dlatego celem niniejszego opracowania jest weryfikacja hipotezy badawczej zakładającej, że polskie regiony rozwijają się według charakterystycznych wzorców rozwoju. Ma to znaczenie dla wyjaśnienia przyczyn utrzymywania się peryferyjnego charakteru badanych obszarów. Badania empiryczne przeprowadzono przy użyciu metod statystycznych dla danych dotyczących obrotów firm w wybranych gałęziach gospodarki w latach 2007–2019 oraz dla struktury wartości dodanej brutto per capita w latach 2007–2019. W opracowaniu wykorzystano metody takie jak: krytyczna analiza literatury przedmiotu i analiza opublikowanych empirycznych danych wtórnych. Praca powstała na gruncie teorii ekonomii ewolucyjnej, która zakłada indywidualistyczne podejście do kształtowania rozwoju regionów. Zrealizowane badanie wykazało, że struktura wartości dodanej brutto w połowie badanych regionów zmieniała się zwykle w sposób nieukierunkowany. Ponadto zdecydowana większość działów obrotów firm w trzech przebadanych klasach regionów (łącznie 11 regionów) miała związek liniowy o kierunku dodatnim ze zmienną wartością dodaną brutto per capita.

Keywords

PL

regiony peryferyjne; rozwój regionalny; struktury gospodarcze; teorie rozwoju regionalnego; wzorce rozwojowe regionów

EN

peripheral regions; regional development; economic structures; regional development theories; regional development patterns

• Publisher: Akademia Ignatianum w Krakowie
• Journal: Perspektywy Kultury
• Year: 2023
• Volume: 43
• Issue: 4/2
• Pages: 483-510

Dates

published

2023

Contributors

author

Michał Niewiadomski

• Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Targu

• https://orcid.org/0000000231293331

author

Bianka Godlewska-Dzioboń

• Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

• https://orcid.org/000000019668458X

author

Marcin Surówka

• Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

• https://orcid.org/0000000158527567

References

• Ancyparowicz, G. (2009). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce po akcesji do Unii Europejskiej. Zeszyty Naukowe SGGW, Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 77, 89–103.
• Antoszak, P. (2017). Przyczyny zróżnicowania wynagrodzeń w Polsce. Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku. Nauki Ekonomiczne, 2, 183–205.
• Bruce, P., Bruce, E., Gedeck, P. (2021). Statystyka praktyczna w data science. 50 kluczowych zagadnień w językach R i Python. Wydawnictwo Helion, Gliwice.
• Capello, R., & Nijkamp, P. (2007). Regional Economics. Routledge.
• Cieślik, A. (2019). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w Polsce: stan obecny i perspektywy rozwoju. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 17(1), 245–263.
• Council, N. E. and S. (2002). National progress indicators for sustainable economic, social and environmental development. National Economic and Social Council, 112.
• Davin, L. E. (1961). Les conditions de croissance des économies régionales dans les pays développés. Theorie et Politique de VExpansion Regionale, 7.
• Davin, L. E., Degeer, L., & Paelinck, J. (1959). Dynamique économique de la région liégeoise: problèmes de croissance. Le grand Liège, 96.
• de Groot, H. L. F., Nijkamp, P., & Stough, R. (2004). Entrepreneurship and Regional Economic Development: A Spatial Perspective. Edward Elgar.
• Domański, B. (2018). Zróżnicowanie dynamiki wzrostu gospodarczego polskich regionów w latach 1995-2015. Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, 183.
• Dosi, G. (1991). Some thoughts on the promises, challenges and dangers of an “evolutionary perspective” in economics. Journal of Evolutionary Economics, 1(1), 5-7.
• Flecker, J., Gubitzer, L., & Tödtling, F. (1984). Betriebliche Selbstverwaltung und eigenständige Regionalentwicklung am Beispiel der Genossenschaften von Mondragön. Wirtschaft Und Gesellschaft-WuG, 10(4), 520.
• Friedmann, J. (1986). Regional development in industrialized countries: Endogenous or self-reliant (Vol. 30). Graduate School of Architecture and Urban Planning, University of California, 125-129.
• Galgóczi, B. (2017). Dlaczego Europa Wschodnia i Centralna potrzebuje wzrostu płac. ETUI AISBL.
• Grancay, M., Sumilo, E., & Vveinhardt, J. (2015). Trade in Central and Eastern European countries ten years after their EU accession - Is there convergence? Society and Economy, 37, 443-460. https://doi.org/10.1556/204.2015.37.4.2
• Hirschman, A. O. (1964). The Strategy of Economic Development. Yale University Press, 171.
• Huang, Y., & Leung, Y. (2009). Measuring regional inequality: a comparison of coefficient of variation and Hoover concentration index. The Open Geography Journal, 2(1), 33.
• Isard, W. (1965). Metody analizy regionalnej. Wprowadzenie do nauki o regionach. Komitet Przestrzennego Zagospodarowania Kraju Polskiej Akademii Nauk. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Jałowiecki, B., & Karpalski, S. (2011). Peryferia i pogranicza jako interdyscyplinarny obszar badawczy. Peryferia i Pogranicza. O Potrzebie Różnorodności, 10-11.
• Jóźwik, B. (2016). Transformacja i rozwój gospodarczy w państwach Europy Środkowej i Wschodniej. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 14(5), 49-66.
• Kaldor, N. (1970). The case for regional policies. Scottish Journal of Political Economy, 17(3), 340.
• King, B., M., Minium, E., W. (2009). Statystyka dla psychologów I pedagogów. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Knox, P. L., & Marston, S. A. (2015). Human geography: Places and regions in global context. Pearson.
• Komninos, N., & Sefertzi, E. (1998). Neo-industrialisation and peripherality evidence from regions of Northern Greece. Geoforum, 29(1), 37–49. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/S0016-7185(97)00019-5
• Kukuła, K. (1996). Statystyczne metody analizy struktur ekonomicznych. Wydaw. Edukacyjne, 120-125.
• Kupper, P. (2010). Partnerships and new rural governance for reacting to demographic change in rural regions in Germany (118th Seminar, August 25-27, 2010, Ljubljana, Slovenia, Issue 95311). European Association of Agricultural Economists, 645. https://doi.org/DOI: 10.22004/ag.econ.95311
• Kwarcińska, K. (2017). Centra i peryferie jako rama analityczna i pojęciowa. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 963(3), 19.
• Kwaśnicki, W. (1996). Ekonomia ewolucyjna–alternatywne spojrzenie na proces rozwoju gospodarczego. Gospodarka Narodowa, 10, 1-2.
• Lefeber, L. (1966). Location and regional planning / by Louis Lefeber. In Location and regional planning. Center of Planning and Economic Research.
• Levchenko, A., & Zhang, J. (2012). Comparative Advantage and the Welfare Impact of European Integration. Economic Policy, 27, 596. https://doi.org/10.1111/j.1468-0327.2012.00294.x
• Lichty, R. W., & Knudsen, K. R. (1999). Measuring regional economic base. Economic Development Review, 16(3), 47.
• Lösch, A. (1938). The Nature of Economic Regions. Southern Economic Journal, 5(1), 71-78. https://doi.org/10.2307/3693804
• Luty, L. (2012). Zróżnicowanie województw Polski pod względem struktury obszarowej gospodarstw ekologicznych. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, 13(3), 149-158.
• Maier, G., & Tödtling, F. (1987). International Division of Labour and Industrial Change in Austrian Regions, w: International Economic Restructuring and the Regional Community, red. H. Muegge, WB Stöhr. International Institute for Urban and Regional Studies, UNIDO.
• Metcalfe, J. S. (2005). Evolutionary concepts in relation to evolutionary economics. In K. Dopfer (Ed.), The Evolutionary Foundations of Economics (pp. 391-430). Cambridge University Press. https://doi.org/DOI: 10.1017/CBO9780511492297.012
• Misztal, P. (2012). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne jako czynnik wzrostu gospodarczego w Polsce. Finanse, 1.
• Myrdal G. 1957. Economic Theory and Underdeveloped Regions. University Paperbacks, Methuen, London, 12-13.
• Nelson, R. R. (1985). An evolutionary theory of economic change. Harvard University Press.
• Niewiadomski, M. (2021). Socio-economic development conditions of central european peripheral regions of European Union [Doctoral thesis, University of Agriculture in Krakow]. Repository of the University of Agriculture in Krakow, 264-266. https://bip.malopolska.pl/api/files/2771204
• Nijkamp, P., & Abreu, M. (2009). Regional development theory (Serie Research Memoranda, Issue 0029). VU University Amsterdam, Faculty of Economics, Business Administration and Econometrics, 202-209. https://EconPapers.repec.org/RePEc:vua:wpaper:2009-29
• Nohlen, D. (1985). Ungleiche Entwicklung und Regionalpolitik in Südeuropa: Italien, Spanien, Portugal. Studienverl. Brockmeyer, 12-42.
• North, D. C. (1955). Location Theory and Regional Economic Growth. Journal of Political Economy, 63(3), 243–258.
• Nurkse Ragnar. (2009). Problems of Capital Formation in Underdeveloped Countries (1953). In E. Reinert, J. Kregel, & R. Kattel (Eds.), Trade and Development (pp. 99-212). Anthem Press. https://doi.org/DOI: 10.7135/UPO9781843318187.010
• Ossowski, J. C. (2015). Wzrost gospodarczy Polski po wstąpieniu do Unii Europejskiej - analiza porównawcza. Przestrzeń, Ekonomia, Społeczeństwo, 7/I, 39-58.
• Pawłuszko, T. (2017). Między zachodem a wschodem. Polska w perspektywie długiego trwania. Studia i Materiały Wydziału Zarządzania i Administracji Wyższej Szkoły Pedagogicznej Im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, 21 (4, t. 1 Zarządzanie kryzysowe i bezpieczeństwo), 71.
• Pawłuszko, T. (2021). Europa wielu prędkości i kwestia Europy Wschodniej. Ujęcie centro-peryferyjne / Multi-speed Europe and the problem of Eastern Europe. Centre-periphery approach. Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, 2021, 259-282. https://doi.org/10.36874/RIESW.2021.2.13
• Perroux, F. (1969). L’Économie du XXe siècle. Presses universitaires de France, 131.
• Predöhl, A. (1928). The Theory of Location in Its Relation to General Economics. Journal of Political Economy, 36(3), 371-390. https://doi.org/10.1086/253950
• Proniewski, M. (2013). Poziom, dynamika i zróżnicowanie rozwoju gospodarczego regionów Unii Europejskiej. In Fundusze europejskie w polityce spójności, red. nauk. Anna Augustyn, Hubert Ostapowicz (pp. 45-64). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
• Ricardo, D. (1821). On the Principles of Political Economy and Taxation (3rd ed.). McMaster University Archive for the History of Economic Thought.
• Rosenstein-Rodan, P. N. (1959). Uwagi o teorii „wielkiego pchnięcia”. Ekonomista, 2, 360-369.
• Sachs, J. D. (2015). The age of sustainable development. In The Age of Sustainable Development. Columbia University Press, 49-50.
• Schätzl, L. (1978). Wirtschaftsgeographie. F. Schöningh, 150-151.
• Smith, D. M. (1972). Industrial location: an economic geographical analysis. John Wiley.
• Smith, P. J. (1999). Do Geographic Scale Economies Explain Disturbances to Heckscher–Ohlin Trade? Review of International Economics, 7(1), 20-36. https://doi.org/https://doi.org/10.1111/1467-9396.00143
• Spiezia, V. (2003), “Measuring Regional Economies”, OECD Statistics Brief, No. 6, October, OECD, Paris, 1-2.
• Stöhr, W. (1984). Selective Self-Reliance and Endogenous Regional Development - Preconditions and Constraints. (IIR-Discussion Papers; No. 19). WU Vienna University of Economics and Business, 229.
• Streeten, P. (1959). Unbalanced growth. Oxford Economic Papers, 11(2), 182-183.
• Strojny, J. (2013). Zastosowanie taksonomii struktur do analizy ewolucji systemu transportu towarowego w krajach Unii Europejskiej. Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician, 58(10), 53-66.
• Śleszyński, P. (2018). Polska średnich miast: założenia i koncepcja deglomeracji w Polsce. Klub Jagielloński, 84.
• Thünen 1783-1850, J. H. von. (n.d.). Isolated state; an English edition of Der isolierte Staat. [First edition]. Oxford ; New York : Pergamon Press, [1966].
• von Böventer, E. (1975). Regional Growth Theory. Urban Studies, 12(1), 1-29. https://doi.org/10.1080/00420987520080011
• Wasilewska, E., & Dudziński, M. (2009). Zastosowanie metody eliminacji wektorów w analizie zmian struktury rynku pracy. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej, 74, 65.
• Zarówna, M. (2016). Polaryzacja polskich obszarów metropolitalnych. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego We Wrocławiu, 433, 218.

Identifiers

DOI

10.35765/pk.2023.430402.28

Biblioteka Nauki

37245343