Człowiek w splocie wieloczasu i bezczasowości. O temporalnych aspektach rzeczywistości hybrydalnej

• Authors: Maria Groenwald

Title variants

EN

Man in the Plexus of Multi-time and Timelessness. On the Temporal Aspects of Hybrid Reality

Abstracts

EN

The article addresses the issue of temporality – one of the dimensions of the hybrid world, showing it as an ephemeral “construct” which evolves dynamically, starting with the primary time of nature, through the dominance of the clock culture, to the hybrid time with its characteristic simultaneousness or suspension in timelessness – derivatives of reciprocal impact and permeation of the pre-virtual time and the temporality of virtual space. In the presented concept of hybrid time, man is presented as an entity that – in his movement in the space of flows between two dimensions of time – intertwines: (1) traditional perception of temporality as a trigeminal model of a linearly ordered orientations: retrospective, presentative, and prospective, (2) virtual time with its characteristic simultaneousness and timelessness. Furthermore, it has been observed that the entity, creating temporal collages in the new quasi-reality, does not have to face dilemmas experienced in the situation of dichotomy, that is immersion in life without time on the one hand, or pressure of subjecting to the dictatorship harnessing him on the other.

PL

W opracowaniu podjęto zagadnienie temporalności – jednego z wymiarów świata hybrydalnego, ukazując ją jako „konstrukt” efemeryczny, który dynamicznie ewoluuje, poczynając od czasu pierwotnego natury (przyrody), poprzez dominację kultury zegara, aż po czas hybrydalny z właściwą mu jednoczesnością lub zawieszeniem w bezczasowości – pochodnymi wzajemnego oddziaływania na siebie i przenikania czasu przed-wirtualnego oraz temporalności przestrzeni wirtualnej. W zaprezentowanej koncepcji czasu hybrydalnego człowieka przedstawiono jako podmiot, który przemieszczając się w przestrzeni przepływów pomiędzy dwoma wymiarami czasu, splata ze sobą: 1) tradycyjne percypowanie temporalności jako model trójdzielny o liniowo uporządkowanych orientacjach: retrospektywnej, prezentystycznej oraz prospektywnej, 2) czas wirtualny z cechującymi go m.in. jednoczesnością i bezczasowością. Ponadto dostrzeżono, że podmiot, tworząc w nowej quasi-realności temporalne kolaże, nie musi się mierzyć z dylematami doświadczanymi w sytuacji dychotomii, a więc zatopienia w życiu bez czasu z jednej strony, a z drugiej – presji podporządkowania się jego ujarzmiającej dyktaturze.

Keywords

PL

czas społeczny; temporalność rzeczywistości hybrydalnej

EN

social time; temporality of hybrid reality

• Publisher: Akademia Ignatianum w Krakowie
• Journal: Perspektywy Kultury
• Year: 2023
• Volume: 42
• Issue: 3
• Pages: 131-142

Dates

published

2023

Contributors

author

Maria Groenwald

• Akademia Ateneum w Gdańsku

• https://orcid.org/0000000337717286

References

• Augé, M. (2010). Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, tłum. R. Chymkowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Bales, K. (2019). Jednorazowi ludzie. Nowe niewolnictwo w gospodarce światowe, tłum. A Dzierzgowska. Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku.
• Barbour, J. (2018). Koniec czasu. Nowa rewolucja w fizyce, tłum. T. Lanczewski. Kraków: Wydawnictwo Copernicus Center Press.
• Berry, K.S. (2006). Research as Bricolage. Embracing Relationality, Multiplicity and Complexity. W: K. Tobin i J.L. Kincheloe (red.), Doing Educa-tional Research. A Handbook. Rotterdam/Taipei: Sense Publisher, 77–110.
• Castells, M. (2011). Społeczeństwo sieci, tłum.: M. Marody, K. Pawluś, J. Stawiński, S. Szymański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Chyrowicz, B. (2008). O sytuacjach bez wyjścia w etyce. Kraków: Wydawnictwo Znak.
• DIGITAL 2023: Global Overview Report. The essential guide to the world’s connected behaviours. Pozyskano z: https://datareportal.com/reports/digital-2023-global-overview-report. Digital 2023: Global Overview Report - DataReportal – Global Digi-tal Insights (dostęp: 20.06.2023).
• Elias, N. (2017). Esej o czasie, tłum. A. Łobożewicz. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Filek, J. (2002). Filozofia jako etyka. Kraków: Wydawnictwo Znak.
• Groenwald, M. (2020). Czas w uczeniu się. Analiza krytyczna perspektywy obiektywistycznej. Problemy Wczesnej Edukacji, 48(1), 7–17. DOI: 10.26881/pwe.2020.48.01
• Groenwald, M. (2021). Czas w pracy nauczyciela. O problematyczności zarządzania nim. W: J.L. Pękala i K. Białożyt-Wielonek (red.), Obszary (nie)pewności w pracy współczesnego nauczyciela. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 57–69.
• Hawking, S. (2015). Krótka historia czasu. Od wielkiego wybuchu do czarnych dziur, tłum. P. Amsterdamski. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.
• Jaskuła, S. (2012). Symbioza i odrębność dwóch światów, Politeja. Pismo Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagielloń-skiego, 2/2 (20/2), 43–60.
• Jaskuła, S. (2021). Hybrydalna wędrówka między wymiarami. Journal of Modern Science, 1/46/2021, 41–55. DOI: 10.13166/JOMS.ISSN.1734-2031
• Jaskuła, S. (2022). Rzeczywistość hybrydalna. W: S. Jaskuła (red.), Rzeczywistość hybrydalna. Pomiędzy bytami. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 13–32. DOI: 10.12797/9788381388337.01.
• Juza, M. (2013). Przestrzeń społeczna w dobie Internetu: globalna sieć komunikacyjna, przestrzeń wirtualna czy część życia codziennego? Studia Socjologiczne, nr 4(211), 103–124.
• Koczanowicz, L. (2009). Polityka czasu. Dynamika tożsamości w postkomunistycznej Polsce. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dol-nośląskiej Szkoły Wyższej.
• Komornicki, T. (2022). Europejska i polska przestrzeń przepływów. https://journals.pan.pl/Content/124716/PDF/20-23_Komornicki_pol.pdf. DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.142512.
• Korporowicz, L. (2022). Ambiwalencje kulturowych hybrydyzacji. W: S. Jaskuła (red.), Rzeczywistość hybrydalna. Pomiędzy bytami. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 53–74. DOI: 10.12797/9788381388337.03
• Korzeniecka-Bondar, A. (2018). Codzienny czas w szkole. Fenomenograficzne studium doświadczeń nauczycieli. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
• Kuhn, T. (2001). Struktura rewolucji naukowych, tłum. H. Ostrołęcka. Warszawa: Wydawnictwo Fundacja Aletheja.
• Leszniewski, T. (2010). Doświadczenie czasu w procesie konstruowania tożsamości jednostki. W: K.T. Konecki i A. Kacperczyk (red.), Procesy tożsamościowe. Symboliczno-interakcyjny wymiar konstruowania ładu i nieładu społecznego. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 67–86.
• Łucyszyn, J. i Śledzińska, K. (2022). Aksjonormatywne dylematy świata hybrydalnego. W: S. Jaskuła (red.), Rzeczywistość hybrydalna. Pomiędzy bytami. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 33–52. DOI: 10.12797/9788381388337.02.
• Safranski, R. (2017). Czas. Co czyni z nami i co my czynimy z niego, tłum. B. Baran. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik
• Szadura, J. (2017). Czas jako kategoria językowo-kulturowa w polszczyźnie. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Cu-rie-Skłodowskiej
• Szulakiewicz, M. (2011). Czas i to co ludzkie. Szkice z chronozofii i kultury. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika...
• Tarkowska, E. (1992). Czas w życiu Polaków. Wyniki badan, hipotezy, impresje. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii.
• Tarkowska, E. (1996). O czasie, politykach i czasie polityków. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii
• Wiśniewska-Kin, M. (2013). Dominacja a wyzwolenie. Wczesnoszkolny dyskurs podręcznikowy i dziecięcy. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Identifiers

DOI

10.35765/pk.2023.4203.11

Biblioteka Nauki

37259300