Trajektorie oswajania obcości – od Obcego do Innego

• Authors: Agata Cudowska

Title variants

EN

Trajectories of Domesticating Strangeness – From the Stranger to the Other

Abstracts

EN

RESEARCH OBJECTIVE: Showing the issue of taming strangeness by introducing the category of the Other into the socio-educational narrative as an implication for intercultural education. THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: Perceiving strangeness in the context of the source experience of the Other. The study used the method of desk research and critical interdisciplinary analysis of sources, meta-analysis of concepts and categories constituting the title research problem. THE PROCESS OF ARGUMENTATION: Building dialogic relations in the meeting space is proposed as a way to understand and tame strangeness. They serve to develop creative life orientations necessary in shaping the attitude of openness, creative understanding and acceptance of the Other. RESEARCH RESULTS: The concept of the Stranger and strangeness has been presented in terms of various source analyses. The category of the Other was proposed as a link between strangeness and familiarity. It is a fundamental methodological proposal as an activity that is part of the development of creative life orientations. CONCLUSIONS, INNOVATIONS, AND RECOMMENDATIONS: Theoretical analysis of the indicated categories lead to pedagogical and educational implications in the context of shaping the meeting space, developing a dialogical attitude and creative understanding of differences in intercultural education.  

PL

CEL NAUKOWY: Ukazanie problematyki oswajania obcości przez wprowadzenie do narracji społeczno-wychowawczej kategorii Innego jako implikacji dla edukacji międzykulturowej. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Postrzeganie obcości w kontekście źródłowego doświadczenia Innego. W badaniu zastosowano metodę analizy danych zastanych (desk research) oraz krytyczną interdyscyplinarną analizę źródeł, dokonano metaanalizy pojęć i kategorii stanowiących tytułowy problem badawczy. PROCES WYWODU: Jako drogę do zrozumienia i oswojenia obcości proponuje się budowanie dialogicznych relacji w przestrzeni spotkania. Służą one rozwijaniu twórczych orientacji życiowych niezbędnych w kształtowania postawy otwartości, twórczego rozumienia i akceptacji Innego. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Pojęcie Obcego i obcości zostało ukazane w ujęciu różnych analiz źródłowych. Kategorię Innego zaproponowano jako łącznik między obcością i swojskością. Stanowi ona zasadniczą propozycję metodyczną jako działanie wpisujące się w rozwijanie twórczych orientacji życiowych. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Analizy teoretyczne wskazanych kategorii prowadzą do implikacji pedagogicznych i edukacyjnych w kontekście kształtowania przestrzeni spotkania, rozwijania postawy dialogicznej i twórczego rozumienia odmienności w edukacji międzykulturowej.

Keywords

PL

obcy; inny; dialog; twórcza orientacja życiowa; edukacja międzykulturowa

EN

stranger; other; dialogue; intercultural education; creative life orientation

• Publisher: Akademia Ignatianum w Krakowie
• Journal: Horyzonty Wychowania
• Year: 2023
• Volume: 22
• Issue: 61
• Pages: 11-22

Dates

published

2023

Contributors

author

Agata Cudowska

• Uniwersytet w Białymstoku

• https://orcid.org/0000000150352985

References

• Bachtin, M. (1986). Estetyka twórczości słownej (D. Ulicka, tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy.
• Buber, M. (1992). Ja i Ty: wybór pism filozoficznych (J. Doktór, tłum.). Instytut Wydawniczy PAX.
• Cudowska, A. (2003). Postawa „niewspółobecności” antropologii filozoficznej M. Bachtina w dialogu międzykulturowym. W: J. Nikitorowicz, J. Halicki i J. Muszyński (red.), Międzygeneracyjna transmisja dziedzictwa kulturowego. Globalizm versus regionalizm (s. 127-135). Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.
• Cudowska, A. (2004). Kształtowanie twórczych orientacji życiowych w procesie edukacji. Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.
• Cudowska, A. (2017). Twórcze orientacje życiowe. Zdrowie i dobrostan. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
• Czaplejewicz, E. i Kasperski, E. (red.). (1983). Bachtin. Dialog – język – literatura. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Dadlez, J. i Środa, M. (2019). Wstęp. Obcy, inny, wykluczony. Etyka, 1(58), 7-14.https://doi.org/10.14394/etyka.1249
• Gadacz, T. (2002). O umiejętności życia. Wydawnictwo Znak.
• Grabias, S. (2013). Analityczne kategorie obcości. Studia Socjologiczne, 1. https://www.studiasocjologiczne.pl/img_upl/slawomir_grabias_analityczne_kategorie_obcosci.pdf
• Husserl, E. (1982). Medytacje kartezjańskie (A. Wajs, tłum.). Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Jedliński, M. i Witczak, K. (2017). Obcości. Szkice z filozofii i literatury. Oficyna Wydawnicza Epigram.
• Lévinas, E. (1994). O Bogu, który nawiedza myśl (M. Kowalska, tłum.). Wydawnictwo Znak.
• Lévinas, E. (2002). Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności (M. Kowalska, tłum.). Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Lévinas, E. (2008). Bóg, śmierć i czas (J. Margański, tłum.). Wydawnictwo Znak.
• Michałowski, S.C. (1999). Spotkanie jako metoda bycia w pedagogice personalistycznej. W: F. Adamski (red.), Wychowanie na rozdrożu. Personalistyczna filozofia wychowania (s. 129-140). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Nikitorowicz, J. (2005). Kreowanie tożsamości dziecka. Wyzwania edukacji międzykulturowej.Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
• Ryk, A. (2006). (Po)nowoczesny podmiot w doświadczeniu spotkania. Antropologiczne aspekty pedagogiki spotkania. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
• Schütz, A. (2008). O wielości światów (B. Jabłońska, tłum.). Zakład Wydawniczy «Nomos».
• Simmel, G. (1975). Obcy. W: G. Simmel, Socjologia (M. Łukasiewicz, tłum.) (s. 504-512). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Słownik języka polskiego. (b.d.). Obcy. W: Słownik języka polskiego. Pobrano 15.10.2022 z https://sjp.pwn.pl/slowniki/obcy.html
• Szwed, R. (2003). Tożsamość a obcość kulturowa. Studium empiryczne na temat związków pomiędzy tożsamością społeczno-kulturową a stosunkiem do obcych. Wydawnictwo KUL.
• Tischner, J. (1975). Praca nad nadzieją bliźniego. Znak, 1(247), 11-23. Tischner, J. (1990). Filozofia dramatu. Éditions du Dialogue.
• Tischner, J. (2000). Świat ludzkiej nadziei. Wydawnictwo Znak.
• Tischner, J. (2001). Etyka wartości i nadziei. W: J.A. Kłoczowski i J. Tischner, Wobec wartości (s. 31-43). Wydawnictwo w Drodze.
• Tischner, J. (2011). Myślenie według wartości. Wydawnictwo Znak.
• Walczak, P. (2007). Wychowanie jako spotkanie. Józefa Tischnera filozofia człowieka jako źródło inspiracji pedagogicznych. Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
• Waldenfels, B. (2019). Myśleć obce (F. Borek, tłum.). Etyka, 1(58), 15-26. https://doi.org/10.14394/ etyka.1250
• Wallis, A. (1990). Socjologia przestrzeni. Niezależna Oficyna Wydawnicza.
• Włodarczyk, R. (2009). Lévinas. W stronę pedagogiki azylu. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
• Ziembińska-Witek, A. (2018). Rozumienie Obcego i Innego w perspektywie wybranych dyscyplin naukowych. W: M. Karwatowska, R. Litwiński i A. Siwiec (red.), Obcy Inny. Propozycje aplikacji pojęciowych (s. 23–28). Wydawnictwo UMCS.
• Znaniecki, F. (1990). Studia nad antagonizmem do obcych. W: F. Znaniecki, Współczesne narody (Z. Dulczewski, tłum.; s. 265-404). Państwowe Wydawnictwo Naukowe. (Wydanie oryginalne 1931).

Identifiers

DOI

10.35765/hw.2023.2261.03

Biblioteka Nauki

40570902