Współczesne rytuały wchodzenia w dorosłość – osiemnaste urodziny i egzamin dojrzałości w percepcji młodych lubuszan

• Authors: Beata Trzop

Title variants

EN

Contemporary rites of passage into adulthood – the 18th birthday and the matura examination from the Perspective of young people in lubuskie province

Abstracts

EN

The word ‘rite’ once inextricably linked to the sacred, does not refer only tothe past. Ritual behavior is still with us today. It is not only associatedwith festive occasions or religious practices, but also with the passagefrom one stage of life to another, or with the assumption of new socialroles. The way these rituals are celebrated, which has changed over thecenturies, is itself a research field. This article is an attempt to look at theissue of entering adulthood through two rites of passage: the 18th birthdaycelebration and the matura examination. In the search for a theoreticalconceptualization, the concepts of researchers such as Arnold van Genepp,Turner and Pierre Bourdieu are briefly discussed. The paper attemptsto answer the following questions: do contemporary rites of passage intoadulthood fit into this type of activity? Is it possible to find a theoreticalconstruct for their description that goes beyond classical descriptions? Arethese rites of passage meaningful to the participants? It is necessary tohighlight the significant moments of our lives, because it is they thatdetermine the meaning of our lives. But they are already in other placesof development, and their celebration is, as always, subordinated to theneeds of the group and fulfils various functions.

PL

Słowo „rytuał”, niegdyś nierozłącznie związane ze sferą sacrum, nie dotyczy jedynie przeszłości. Zachowania o charakterze rytualnym towarzyszą nam w dalszym ciągu, i to nie tylko przy okazji świąt czy praktyk religijnych, lecz także w momentach oddzielających fazy życia czy ich wejścia w nowe role społeczne. Ich sposób celebracji, ulegający na przestrzeni wieków przemianie stanowi sam w sobie obszar badań i analiz. Artykuł to próba spojrzenia na problematykę wchodzenia w dorosłość poprzez realizację dwóch wybranych rytuałów: świętowania osiemnastych urodzin i egzaminu maturalnego. Poszukując konceptualizacji teoretycznej, zostały pokrótce omówione koncepcje takich badaczy jak Arnold van Genepp, Victor Turner czy wreszcie Pierre Bourdieu. W artykule poczyniono próbę odpowiedzi na pytania: czy współczesne rytuały wchodzenia w dorosłość wpisują się w tego typu działania, czy można dla ich opisu znaleźć konstrukt teoretyczny wychodzący poza klasyczne opisy oraz, czy analizowane rytuały mają jakiekolwiek znaczenie dla samych uczestników? Podkreślanie istotnych momentów naszego życia jest nam potrzebne, albowiem one wyznaczają sens naszego życia. Lokują się jednak już w innych miejscach rozwojowych, a sama ich celebracja, jak zawsze, podporządkowuje się wymogom grupy i pełni różnorodne funkcje.

Keywords

EN

rite; entering adulthood; adulthood markers; matura examination; coming of age

PL

rytuał; wchodzenie w dorosłość; markery dorosłości; egzamin maturalny; pełnoletność

• Publisher: Lubuskie Towarzystwo Naukowe
• Journal: Rocznik Lubuski
• Year: 2023
• Volume: 49
• Issue: 2
• Pages: 65-81

Dates

published

2023

Contributors

author

Beata Trzop

• Uniwersytet Zielonogórski

• https://orcid.org/000000034791817X

References

• Arnett J. J. (2004), Emerging adulthood: The Winding Road from the Late Teens Through the Twenties. New York: Oxford University Press.
• Baniak J. (1992), Istota, funkcje i ewolucja rytuału religijnego, „Studia Socjologiczne”, 1-2, s. 91-111.
• Beck U., Giddens A., Lash S. (2009), Modernizacja refleksyjna. Polityka, tradycja i estetyka w porządku społecznym nowoczesności, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Bellah R. N. (2003), The Ritual Roots of Society and Culture, [w:] Handbook of the Sociology of Religion, red. M. Dillon, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 31-44.
• Bourdieu P. (2007), Szkic teorii praktyki, poprzedzony trzema studiami na temat etnologii Kabylów, Wydawnictwo Marek Derewecki, Kęty.
• Bourdieu P. (2008), Zmysł praktyczny, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
• Brzezińska, A. I., Appelt K., Ziółkowska B. (2016), Psychologia rozwoju człowieka, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot.
• Brzezińska A. I., Piotrowski K. (2010), Formowanie się tożsamości a poczucie dorosłości i gotowość do tworzenia bliskich związków, „Czasopismo Psychologiczne”, 16(2), s. 265-274.
• Choińska A. K. (2012), Rytuały świętowania w ujęciu Pierre’a Bourdieu, „Kultura i Spoleczeństwo”, nr 4 Świętowanie i styl życia, s. 25-43, DOI: 10.35757.
• Durkheim E. (1990), Elementarne formy życia religijnego. System totemiczny w Australii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Gennep van A. (2006), Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
• Goffman E. (2006), Rytuał interakcyjny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Harwas-Napierała B., Trempała J. (2014), Psychologia rozwoju człowieka: Charakterystyka okresów życia człowieka. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Inglehart R., Baker W. E. (2000), Modernization cultural change and the persistence of traditional values, „American Sociological Review”, 65, s. 19-51.
• Krzemińska A., Mazuś M. (2012), Do czego służą rytuały przejścia, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/swiat/1525747,1, do-czego-sluza-rytualy-przejscia.read.
• Maisonneuve J. (1995), Rytuały dawne i współczesne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
• Malinowski B. (1990), Mit, magia, religia, [w:] Dzieła, t. 7, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Settersten R. A. Jr. (2007), Passages to adulthood: Linking demographic change and human development, „European Journal of Population”, 23(3-4), s. 251-272.
• Sroczyńska M. (2015), Rytuały przejścia, nadania i zatwierdzania w społecznej przestrzeni rodziny (z badań nad młodzieżą), „Zeszyty Naukowe KUL”, 59, 4(232), s. 51-75, DOI: 10.31743.
• Sroczyńska M. (2020), Młodzież w poszukiwaniu sacrum. Rozważania socjologiczne, „Przegląd Religioznawczy”, 2(276), s. 113-128.
• Sroczyśka M. (2022), Religijne rytuały przejścia w środowisku młodzieży w latach 2009–2020. Perspektywa socjologiczna, „Przegląd Religioznawczy”, 2(284), s. 99-109.
• Szaban D., Trzop B. (2020), Zapiski Lubuszan z czasów zarazy 2020. Pandemia korona wirusa w społeczeństwie globalnego ryzyka, Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa.
• Turner V. W. (2010), Proces rytualny. Struktura i antystruktura, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
• Zielińska M. (2020), Gotowi na dorosłość? Projekty życiowe i zasoby społeczne pokolenia 2.0, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.
• Zielińska M., Nyćkowiak J. (2020), Umiejętności życiowe i kompetencje społeczne dziewcząt i chłopców jako kapitał początkowy w pierwszej fazie transition to adulthood, „Wychowanie w Rodzinie”, t. XXIII (2), s. 39-66.

Identifiers

DOI

10.34768/rl.2023.v492.03

Biblioteka Nauki

53275845