Podmiotowość relacji podstawą zmian we współczesnej szkole

• Authors: Mirosława Kanar

Title variants

EN

Student-centred relationships as a basis for change in the modern school

Abstracts

EN

The article addresses issues related to the ever-changing Polish school. A vital part of the article is the presentation of didactics, the teacher and the student both in the modern school and within the framework of personalistic education and the relational-developmental approach. The relational-developmental perspective is the foundation of the new dimension of school. The teacher is an active listener and an inspiring mentor who stimulates children’s curiosity and creativity. In this approach, the learner is not just a recipient of teaching, he or she is also an active creator of his or her own knowledge and skills. The article discusses the importance of establishing relationships for a well-functioning teaching-learning process. The concept argues that it is important to move away from standardized teaching in order to build a modern, student-centred and relational education system.

PL

W artykule poruszono kwestie związane ze zmieniającą się polską szkołą. Istotną częścią artykułu jest przedstawienie dydaktyki, nauczyciela oraz ucznia we współczesnej szkole oraz z perspektywy edukacji personalistycznej i podejścia relacyjno-rozwojowego. Perspektywa relacyjno-rozwojowa jest podstawą nowego wymiaru szkoły. Nauczyciel jest aktywnym słuchaczem oraz inspirującym mentorem, który pobudza ciekawość i kreatywność dzieci. Uczeń w tym p odejściu nie jest tylko odbiorcą nauczania, jest także aktywnym twórcą swojej wiedzy oraz umiejętności. W artykule omówiono znaczenie nawiązywania relacji dla prawidłowego przebiegu procesu nauczania – uczenia się. Zgodnie z tą koncepcją istotne jest odejście od nauczania standaryzowanego, aby zbudować nowoczesny, podmiotowy i relacyjny system edukacji.

Keywords

EN

school; personalistic pedagogy; relational-developmental approach; teaching; learning; relationship; schooling; student; teacher

PL

szkoła; pedagogika personalistyczna; podejście relacyjnorozwojowe; nauczanie; uczenie się; relacja; szkolnictwo; uczeń; nauczyciel

• Publisher: Lubuskie Towarzystwo Naukowe
• Journal: Rocznik Lubuski
• Year: 2023
• Volume: 49
• Issue: 1
• Pages: 29-41

Dates

published

2023

Contributors

author

Mirosława Kanar

• Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

• https://orcid.org/0000000254264066

References

• Adamski F. (1993), Poza kryzysem tożsamości w kierunku pedagogiki personalistycznej, Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
• Babbie E. (2004). Podstawy badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Castells M. (2007) Społeczeństwo sieci, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Denzin N. K., Lincoln Y. S. (2009), Metody badań jakościowych. Tom 1 i 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Dewey J. (1958), Education and Experience, [w:] Renascent Liberalism, red. J. Dewey, The Essential, Nowy Jork.
• Dewey J. (1972), Demokracja i wychowanie. Wprowadzenie do filozofii i wychowania, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
• Dębski M., Flis J. (2023), MŁODE GŁOWY. Otwarcie o zdrowiu psychicznym. Raport z badania dotyczącego zdrowia psychicznego, poczucia własnej wartości i sprawczości wśród młodych ludzi w Polsce, Fundacja UNAWEZA, Warszawa.
• Gołaska P. (2016), Autyzm relacyjnie, czyli praca na i nad kontaktem z dziećmi z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, „Interdyscyplinarne Konteksty Pedagogiki Specjalnej”, nr 15, s. 65-78, https://doi.org/10.14746/ikps.2016.15.04.
• Gołaska P. (2021), Autyzm relacyjnie. (Re)integracja społeczna dzieci ze spektrum autyzmu mających trudności w funkcjonowaniu w grupie rówieśniczej, Poznań, https://innowacje.rops.poznan.pl/wp-content/uploads/2020/08/WINS-Autyzm-Relacyjne-DRUK-krzywe.pdf.
• Kanar M. (2022), Wiedza o sobie dorosłych osób ze spektrum autyzmu. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Zielonogórski.
• Kazimierczyk I. (2022), Edukacja dzieci w Polsce – wybrane aspekty, [w:] Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce, red. M. Sajkowska, R. Szredzińska, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, s. 216-237.
• Kielin J. (2021), Obszary kompetencji terapeuty relacyjno-rozwojowego, https://relacyjno-rozwojowi.pl/2021/10/08/obszary-kompetencjiterapeuty-relacyjno-rozwojowego/.
• Kielin J., Klimek-Markowicz K. (2013), Krok po kroku. Nauczanie i terapia dzieci z umiarkowaną, znaczną i głęboką niepełnosprawnością intelektualną, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
• Klus-Stańska D. (2021), Dydaktyka ogólna: dobre tradycje, stare pułapki, nowe perspektywy, „Studia z teorii wychowania”, T. XII, 1(34), s. 61-84.
• Korzeniowski Ł. (2023), Prawa ucznia w Polsce: raport z badań. Stowarzyszenie Umarłych Statutów, Kraków.
• Kupisiewicz Cz. (2000), Dydaktyka ogólna, Oficyna Wydawnicza Graf Punkt, Warszawa.
• Kupisiewicz Cz., Banach Cz. (2000), Strategia rozwoju edukacji do roku 2020, [w:] Strategia rozwoju Polski do roku 2020, red. J. Auleytner i in., T. 2, Elipsa, Warszawa.
• Kuśmierz A. (2023), Stratyfikacja społeczna w edukacji, Prawa ucznia w Polsce: raport z badań, [w:] Stowarzyszenie Umarłych Statutów, red. Ł. Korzeniowski, Kraków, s. 133-153.
• Majchrzak A. (2023), O spektrum autyzmu z perspektywy osoby autystycznej, https://www.inkubatorwielkichjutra.pl/asd-multimedia/.
• Mandal E., Zalewska K. (2010), Psychiczna kobiecość i męskość, poczucie własnej atrakcyjności, style przywiązania, style radzenia sobie i strategie autoprezentacji u kobiet podejmujących próby samobójcze, „Psychiatria Polska”, t. XLIV, nr 3, s. 329-339.
• Markiewicz E., Skawina I. (2014), Personalistyczne podejście w wychowaniu rodzinnym na tle aktualnych systemów edukacyjnych, „Pedagogika Rodziny”, nr 4/4, s. 77-87.
• Olechnowicz H., Wiktorowicz R. (2012), Dziecko z autyzmem. Wyzwalanie potencjału rozwojowego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
• Pieróg M. (2016), Profil współczesnego nauczyciela – zagadnienia wybrane, [w:] Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Wybrane problemy, red. K. Pujer, Exante, Wrocław, s. 13-22.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (2002), Dziennik Ustaw, nr 6, poz. 69 z późn. zm.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (2017), Dziennik Ustaw, poz. 356, z 2018 r. poz. 1679, z 2021 r. poz. 1533, z 2022 r. poz. 609 i 1717 oraz z 2023 r. poz. 312 i 1759.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (2001), Dziennik Ustaw. nr 61, poz. 624 z późn. zm.
• Ruppert F. (2017), Wczesna trauma. Rozpoznawanie i uwalnianie. Wydawnictwo Virgo.
• Szempruch J. (2013), Pedeutologia. Studium teoretyczno-pragmatyczne, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków.
• Śliwerski B. (1996), Z perspektywy pedagogiki personalistycznej, „Edukacja i Dialog”, nr 79, s. 13-18.
• Wolynn M. (2017), Nie zaczęło się od ciebie. Jak dziedziczona trauma wpływa na to, kim jesteśmy, i jak zakończyć ten proces, przeł. M. Reimann, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.
• Zarzecki L. (2008), Wybrane problemy dydaktyki ogólnej, Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze, Jelenia Góra.

Identifiers

DOI

10.34768/rl.2023.v491.14

Biblioteka Nauki

53263944