Ocena polisemii terminologicznej w świetle rozwoju nauk

• Authors: Lucyna Agnieszka Jankowiak

Title variants

EN

Assessment of terminological polysemy in the light of the science development

Abstracts

EN

The article draws attention to the unreliability of the distance of sciences criterion in assessing terminological polysemy in light of the science development. In the view of H. Jadacka (three degrees of ambiguity) and E. Grodzinski (good and bad polysemy), this criterion determines the distinction of acceptable terminological polysemy. However, it turns out to be misleading, as the article proves with the example of terms from medicine and veterinary medicine. That is, disciplines that developed as a single science until the end of the 18th century but today constitute separate disciplines and belong to two different sets of sciences. The application of the criterion of the distance of sciences when characterising (diachronic and synchronic) terminology may cause the polysemy of the same term (e.g. endosperm) to be assessed differently at different stages of the development of a given science (here: medicine and veterinary medicine).

PL

W artykule zwrócono uwagę na zawodność kryterium odległości nauk w ocenie polisemii terminologicznej w świetle rozwoju nauk. Kryterium to w ujęciu H. Jadackiej (trzy stopnie wieloznaczności) i E. Grodzińskiego (polisemia dobra i zła) decyduje o wyróżnieniu dopuszczalnej polisemii terminologicznej. Okazuje się ono jednak mylące, co udowodniono w artykule na przykładzie terminów z medycyny i weterynarii. To jest dziedzin, które do końca XVIII w. rozwijały się jako jedna nauka, a dziś stanowią oddzielne dyscypliny, w dodatku należące do dwóch różnych zespołów nauk. Zastosowanie kryterium odległości nauk przy charakterystyce (diachronicznej i synchronicznej) terminologii może spowodować, że polisemia tego samego terminu (np. bielmo) może być odmiennie oceniana na różnych etapach rozwoju danej nauki (tu: medycyny i weterynarii).

Keywords

EN

history of sciences; history of terminology; terminological polysemy

PL

historia nauk; historia terminologii; polisemia terminologiczna

• Publisher: Uniwersytet Zielonogórski. Wydział Humanistyczny
• Journal: Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego
• Year: 2023
• Volume: 9
• Pages: 177-189

Dates

published

2023

Contributors

author

Lucyna Agnieszka Jankowiak

• Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk

• https://orcid.org/0000000310459539

References

• Bąk M., Powstanie i rozwój polskiej terminologii nauk ścisłych, Wrocław 1984.
• Browicz T., Ciechanowski S., Domański S., Kryński L., Słownik lekarski polski, Kraków 1905.
• Brzozowski S., Nauki o gospodarstwie wiejskim, [w:] Historia nauki polskiej, red. B. Suchodolski, t. 3 1795-1862 (red. J. Michalski), Wrocław-Gdańsk 1977.
• Brzozowski S., Nauki rolnicze, [w:] Zarys dziejów nauk przyrodniczych w Polsce, red. K. Maślankiewicz, Warszawa 1983.
• Choduń A., Słownictwo tekstów aktów prawnych w zasobie leksykalnym współczesnej polszczyzny, Warszawa 2007.
• Gajda S., Rozwój polskiej terminologii górniczej, Opole 1976.
• Gajda S., Wprowadzenie do teorii terminu, Opole 1990.
• Gostkowska K., Język – kultura – technologia. Rozwój polskiej i francuskiej terminologii biomedycznej, Warszawa 2015.
• Górnicz M., Polisemia polskich terminów medycznych, „Z Polskich Studiów Slawistycznych” 2018, ser. 13, t. 2.
• Grodziński E., Wieloznaczność terminów filozoficznych, „Poradnik Językowy” 1986, z. 1.
• Grodziński E., Wieloznaczność terminów filozoficznych, [w:] II Spotkania językoznawcze. W kręgu semazjologii, leksykologii i terminologii, Opole-Szczedrzyk 12-13 IX 1986 r., Opole 1988.
• Gryglewski R.W., Nauczanie weterynarii na Uniwersytecie Jagiellońskim w XIX i początkach XX wieku, „Życie Weterynaryjne” 2018, 93 (3).
• Gryglewski R.W., Sztuka leczenia zwierząt w murach Wszechnicy Jagiellońskiej, „Alma Mater” 2017, nr 197.
• Jadacka H., Termin techniczny – pojęcie, budowa, poprawność, Warszawa 1976.
• Jankowiak L.A., Polisemia w polskiej terminologii medycznej. Rekonesans, [w:] Verba multiplicia veritas una. Prace dedykowane Profesor Alicji Pihan-Kijasowej, red. T. Lisowski, P. Michalska-Górecka, J. Migdał, A. Piotrowska-Wojaczyk, A. Sieradzki, t. 1, Poznań 2020.
• Jankowiak L.A., Słownictwo medyczne Stefana Falimirza, t. 1: Początki polskiej renesansowej terminologii medycznej, Warszawa 2005.
• Jankowiak L.A., Synonimia w polskiej terminologii medycznej drugiej połowy XIX wieku (na podstawie „Słownika terminologii lekarskiej polskiej” z 1881 roku), Warszawa 2015.
• Jankowiak L.A., Z badań nad polisemią terminologiczną, [w:] Tradycja i nowoczesność w badaniach języków słowiańskich, red. J. Kulwicka-Kamińska, A. Moroz, Toruń 2021.
• Judek J., Historia szkolnictwa weterynaryjnego w Polsce do roku 1939, „Życie Weterynaryjne” 2021, 96 (5).
• Kacprzak A., Terminologie medicale française et polonaise. Analyse formelle et sémantique, Łódź 2000.
• Kamiński S., Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk, Lublin 1970.
• Mielczarek A., Polisemia w terminologii wojskowej, „Poradnik Językowy” 1966, z. 2.
• Mielczarek A., Zastosowanie analizy terminologicznej do badań niektórych aspektów systemu pojęciowego wiedzy wojskowej, „Poradnik Językowy” 1966, z. 3.
• Nowaczyk A., Wprowadzenie do filozofii matematyki, Łódź 2019.
• Pajewska E., Opisanie lasu. Polskie słownictwo związane z lasem do roku 1939, Szczecin 2002.
• Rotkiewicz T., Historia weterynarii i deontologia, Olsztyn 2006.
• Rybicka-Nowacka H., Normalizacja polskiej terminologii technicznej, [w:] Teoretyczne podstawy terminologii, red. F. Grucza, Wrocław 1991.
• Siekierska K., Uwagi o języku i stylu dzieł naukowych XVII wieku (botanika, medycyna, geometria), [w:] Odmiany polszczyzny XVII wieku, red. H. Wiśniewska i C. Kosyl, Lublin 1992.
• Topulos A., Problemy terminologii naukowej i technicznej, Warszawa 1979.
• Waniakowa J., Polska naukowa terminologia astronomiczna, Kraków 2003.

Identifiers

DOI

10.34768/fp2023a9

Biblioteka Nauki

22792546