Rok 1945. Początki komunistycznej propagandy w Bydgoszczy

• Authors: Remigiusz Ławniczak

Title variants

EN

1945. The Beginnings of Communist Propaganda in Bydgoszcz

Abstracts

EN

The article presents the most important issues related to the Communist propaganda in Bydgoszcz in 1945. It describes the activities of the Wojewódzki Urząd Informacji i Propagandy and Miejski Oddział Informacji i Propagandy, municipal authorities, political organizations and parties, the press and the radio. Among the most popular methods of disseminating the political message were rallies and public gatherings, as well as articles in newspapers. The Communist system, the planned social changes, Joseph Stalin and the members of the Polish government were all presented in a positive light; it was argued that Poland was a democracy, while the legal government in exile, the anti-Communist underground, and the opponents of the installed regime were presented negatively. Throughout 1945, the Communists had favorable conditions to spread propaganda in the city. However, it is very difficult, if not impossible, to determine its effectiveness and the impact on residents.

PL

W artykule zaprezentowano najważniejsze zagadnienia związane z komunistyczną propagandą w Bydgoszczy w 1945 roku. Wskazano na działalność Wojewódzkiego Urzędu Informacji i Propagandy oraz Miejskiego Oddziału Informacji i Propagandy w Bydgoszczy, władz miejskich, organizacji politycznych i partii, prasy i rozgłośni radiowej. Do najpopularniejszych metod rozpowszechniania treści w tym czasie należały wiece i zgromadzenia publiczne, a także artykuły w gazetach. W pozytywnym świetle przedstawiano ustrój komunistyczny i planowane przemiany społeczne, Józefa Stalina i członków polskiego rządu, przekonywano, że w Polsce panowała demokracja, zaś negatywnie odnoszono się do legalnego rządu na emigracji, podziemia antykomunistycznego, przeciwników instalowanego reżimu. Przez cały rok 1945 komuniści mieli dogodne warunki, by szerzyć propagandę w mieście. Jednak bardzo trudne, jeśli nie niemożliwe, jest udzielenie odpowiedzi o jej skuteczność, tj. wpływ na mieszkańców.

Keywords

EN

Bydgoszcz; 1945; propaganda; Communism

PL

Bydgoszcz; 1945; propaganda; komunizm

• Publisher: Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
• Journal: Tabularium Historiae
• Year: 2022
• Volume: 11
• Pages: 169-205

Dates

published

2022

Contributors

author

Remigiusz Ławniczak

• Instytut Pamięci Narodowej Delegatura w Bydgoszczy
• Szkoła Doktorska Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego

References

• Źródła
• Archiwum Akt Nowych w Warszawie
• – Komitet Centralny Polskiej Partii Robotniczej w Warszawie, sygn. 295/IX/91 t. 2, 295/IX–8
• – Ministerstwo Informacji i Propagandy, sygn.: 319, 339, 366, 609
• Archiwum Państwowe w Bydgoszczy
• – Grodzki Komitet Polskiej Partii Socjalistycznej w Bydgoszczy, sygn. 5
• – Komitet Miejski Polskiej Partii Robotniczej w Bydgoszczy, sygn. 19, 21–22,50, 53, 54, 120
• – Komitet Wojewódzki Polskiej Partii Robotniczej w Bydgoszczy, sygn. 8, 43
• – Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Bydgoszczy,sygn. 3615, 3732
• – Kuratorium Okręgu Szkolnego Pomorskiego w Toruniu, sygn. 136
• – Miejska Rada Narodowa w Bydgoszczy 1945–1950,sygn.1
• – Szkoła Podstawowa nr 11 im. Jana Henryka Dąbrowskiego w Bydgoszczy,sygn. 31
• – Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Zarząd Okręgu Pomorskiego w Bydgoszczy, sygn. 7
• – Urząd Wojewódzki Pomorski w Bydgoszczy, sygn. 6959
• – Wojewódzki Komitet Polskiej Partii Socjalistycznej w Bydgoszczy, sygn.34, 84
• – Zarząd Miejski w Bydgoszczy, sygn. 16, 22, 24, 622, 693
• Archiwum Dokumentów Fonicznych Polskiego Radia Pomorza i Kujaw
• – Relacja S. Babisiaka, magazyn radiowy Mówią daty, autor M. Rykowski, data emisji 20 I 2003 r., zrealizowany przez PR PiK, http://archiwum.radiopik.pl/service.go?action=details&show.Record.id=92420
• – Relacja M.T. Krzyżanowskiego, reportaż radiowy Zanim odezwało się radio, autor N. Krawczyk, data emisji 11 IV 1985 r., zrealizowany przez RPPR, http://archiwum.radiopik.pl/service.go?action=details&show.Record.id=83709
• Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, sygn. 0822/63,1510/202
• Archiwum Instytutu Pamieci Narodowej w Bydgoszczy, sygn. 069/495 t. 1
• Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy, rkps 877/II
• Raszewski Z., Pamiętnik gapia. Bydgoszcz, jaką pamiętam z lat 1930–1945,Bydgoszcz 1994
• Rok 1945. Województwo Pomorskie. Sprawozdania pełnomocników rządu i wojewody, red. R. Kozłowski, wybór E. Borodij, J. Kutta, Warszawa 1997
• „Trybuna Pomorska”, 1945 r.
• „Wiadomości Bydgoskie”, 1945 r.
• „Ziemia Pomorska”, 1945 r.
• Literatura
• lat Międzywojewódzkiej Szkoły Partyjnej w Bydgoszczy, red. H. Bednarski, Bydgoszcz 1985
• lat Zakładów Graficznych w Bydgoszczy na tle dziejów drukarstwa pomorskiego, Bydgoszcz 1965
• Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, T. 5: październik 1944 – lipiec 1945, red. T. Pełczyński, Wrocław 1991
• Babisiak S., Spojrzenie na prasę bydgoską, „Kronika Bydgoska”, T. 6: 1982
• Bartnicki J., Bydgoszcz w pierwszym roku wolności, Bydgoszcz 1982
• Bukolt A., Bydgoskie kino w latach 1945–50, „Kalendarz Bydgoski”, R. 29: 1996
• Bukolt A., Siedem etapów w dziejach bydgoskich kin, „Kalendarz Bydgoski”, R. 26: 1993
• Chrzanowski B., Delegatura Rządu RP na Kraj na Pomorzu. Nieznane karty z frontu walki cywilnej podczas okupacji niemieckiej i po jej zakończeniu, Toruń 2001
• Czarnecka D., Wdzięczność w kamieniu zapisana. Historia powstania bydgoskiego Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej – odsłona I, „Kronika Bydgoska”, T. 31: 2010
• Czyżniewski M., Obraz społeczeństwa radzieckiego w prasie pomorskiej (1945–1953), „Zapiski Historyczne”, T. 66: 2001
• Czyżniewski M., Propaganda polityczna władzy ludowej w Polsce 1944–1956, Toruń 2005
• Czyżniewski M., Stalin w polskiej propagandzie politycznej na przykładzie dzienników pomorskich z lat 1945–1953, w: Oblicza polskiego stalinizmu. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej w dniu 20 maja 1999 r. przez Wydział Humanistyczny WSHE, red. R. Sudziński, Włocławek 2000
• Dmitrów E., Niemcy i okupacja hitlerowska w oczach Polaków. Poglądy i opinie z lat 1945–1948, Warszawa 1987
• Golimowski S., Szreder M., Ruch młodzieżowy w województwie pomorskim (bydgoskim) w okresie tworzenia i umacniania władzy ludowej w latach 1945–1948, w: Szkice z dziejów ruchu młodzieżowego w województwie pomorskim (bydgoskim) w latach 1920–1981, red. W. Jastrzębski, Bydgoszcz 1987
• Grott F., Moje Szwederowo. Dziennik 1939–1945, „Kronika Bydgoska”, T. 9: 1988
• Iwanow N., Komunizm po polsku. Historia komunizacji Polski widziana z Kremla, Kraków 2017
• Janiszewska-Mincer B., Bydgoszcz po wyzwoleniu w świetle „Wiadomości Bydgoskich”, „Kronika Bydgoska”, T. 4: 1974
• Janiszewska-Mincer B., Bydgoszcz wyzwolona 1945, Bydgoszcz 1970
• Janiszewska-Mincer B., Pierwsze druki w wyzwolonej Bydgoszczy, w: Bydgoszcz w latach 1920–1970, Bydgoszcz 1972
• Janiszewska-Mincer B., Z tradycji kin bydgoskich, „Kalendarz Bydgoski”, R. 15: 1982
• Jankowska J., Jak reżyserowano poparcie społeczne? Pochody pierwszomajowe w Bydgoszczy w latach 1945–1956, „Kronika Bydgoska”, T. 18: 1997
• Jeleniewski M.K., „Ilustrowany Kurier Polski” jako pismo codzienne Stronnictwa Pracy (1945–1950), „Kronika Bydgoska”, T. 31: 2010
• Jeleniewski M.K., Początki lokalnej prasy bydgoskiej w roku 1945, w: Rok 1945 na Pomorzu i Kujawach. Koniec wojny – początek nowej rzeczywistości, red. Z. Biegański, Z. Karpus, Bydgoszcz 2006
• Jędrzyński Z., Z dziejów „Gazety Pomorskiej” i jej poprzedniczek, w: Prasa i radio na Pomorzu i Kujawach 1945–1985. Materiały z sesji zorganizowanej przez Zarząd Oddziału Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1987
• Kałdowski W., Pamiętne lata. Pierwszy rok wolności, „Kalendarz Bydgoski”, R. 41: 2008
• Kamiński Ł., Struktury propagandy w PRL, w: Propaganda w PRL. Wybrane problemy, red. P. Semkow, Gdańsk 2004
• Kowalski L., Ze wspomnień bydgoskiego nauczyciela. Wyzwolenie, „Kalendarz Bydgoski”, R. 17: 1984
• Kozłowski R., Partie polityczne w województwie pomorskim (1945–1950), Toruń 1991
• Kozłowski R., Polska Partia Robotnicza w województwie pomorskim 1942– 1948, Bydgoszcz 1985
• Krasucki E., Międzynarodowy komunista. Jerzego Borejszy biografia polityczna, Warszawa 2009
• Krawczyk A., Ministerstwo Informacji I Propagandy 1944–1947, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, T. 25: 1986, nr 2
• Krawczyk A., Pierwsza próba indoktrynacji. Działalność Ministerstwa Informacji i Propagandy w latach 1944–1947, Warszawa 1994
• Kula H.M., Propaganda współczesna. Istota – właściwości, Toruń 2005
• Lewandowska S., Prasa polska w maju 1945 roku (oficjalna, podziemna i emigracyjna), „Dzieje Najnowsze”, R. 38: 1996, z. 1
• Ligarski S., Między rozrywką a polityką. Kino w pierwszych latach powojennych, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej”, 2006, nr 7
• Markiewicz J., Dzień po dniu, Warszawa 1970
• Michalski R., Obraz nieprzyjaciół Rzeczypospolitej na łamach polskiej prasy pomorskiej w latach 1920–1939 i 1945–1948, Toruń 1999
• Monis M., Historia 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, Warszawa 1955
• Nowakowski J., Szczęśliwe lata, gorzki czas, czyli urodzony w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1996
• Pańków W., Dylematy i pułapki legitymizacji porządku społecznego PRL i III Rzeczypospolitej, w: Legitymizacja w Polsce. Nieustający kryzys w zmieniających się warunkach?, red. A. Rychard, H. Domański, Warszawa 2010
• Pepliński W., Prasa pomorska w Drugiej Rzeczypospolitej 1920–1939, Gdańsk 1987
• Przytocki K., Warszawska Pancerna. Z dziejów 1 Warszawskiej Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte 1943–1946, Warszawa 1981
• Rzepa M., Propaganda radiowa na Pomorzu i Kujawach. Rozgłośnia Polskiego Radia w Bydgoszczy w systemie indoktrynacji społeczeństwa w latach 1945–1956, Bydgoszcz – Gdańsk 2016
• Sławiński K., Pierwszy myśliwski. Z dziejów 1 Pułku Lotnictwa Myśliwskiego „Warszawa”, Warszawa 1980
• Sudziński R., Ustrój miasta, w: Historia Bydgoszczy, t. 3, cz. 1: 1945–1956, Bydgoszcz 2015
• Szulczewski M., Propaganda polityczna. Pojęcia – funkcje – problemy, Warszawa 1971
• Umiński J., Lekcje pod presją, „Kalendarz Bydgoski”, R. 46: 2013
• Władyszewski F., Harcerstwo w Bydgoszczy 1945–1950, w: Opracowania historyczne na sesję popularno-naukową „Sokolstwo, skauting, harcerstwo”, Bydgoszcz 1992

Identifiers

DOI

10.34767/TH.2022.11.07

Biblioteka Nauki

52598942