Przemiany w polskim teatrze dramatycznym w okresie transformacji politycznej po 1989 r.

• Authors: Paulina Wenderlich

Title variants

EN

Changes in Polish dramatic theater during the political transformation after 1989

Abstracts

EN

The aim of the paper is to show the changes that took place in Polish dramatic theater (the subject of research) after 1989 in the context of the political transformation in Poland and to indicate the origins and effects of these changes. The research problem is contained in the analysis of the impact of social and or political factors on the institution of dramatic theater in Poland, with particular emphasis on the period from the second half of the 1990s, when the „new theater” trend was born, realized in the spirit of engaged theater. Highlighting the institutional dimension of theater is important because it emphasizes its importance in public life. In the research process, the observation of Polish theatrical life (artistic products and accompanying social and political phenomena) and the text sources analysis were used.

PL

Celem artykułu jest wykazanie przemian, które nastąpiły w polskim teatrze dramatycznym (przedmiot badań) po 1989 r. w kontekście transformacji politycznej w Polsce, oraz wskazanie genezy i skutków tychże zmian. Problem badawczy zawiera się w analizie wpływu czynników społecznych lub/i politycznych na instytucję teatru dramatycznego w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem okresu od drugiej połowy lat 90. XX w., kiedy to narodził się nurt „nowego teatru”, realizowanego w duchu teatru zaangażowanego. Podkreślenie instytucjonalnego wymiaru teatru jest istotne, ponieważ uwypukla jego rangę w życiu publicznym. W procesie badawczym wykorzystano obserwację polskiego życia teatralnego (wytworów artystycznych oraz zjawisk społecznych i politycznych im towarzyszących) oraz analizę źródeł tekstowych.

Keywords

EN

dramatic theater; Poland; engaged art; political transformation after 1989

PL

teatr dramatyczny; Polska; sztuka zaangażowana; transformacja polityczna po 1989 r.

• Publisher: Wydawnictwo Adam Marszałek
• Journal: Świat Idei i Polityki
• Year: 2022
• Volume: 21
• Issue: 2
• Pages: 40-57

Dates

published

2022

Contributors

author

Paulina Wenderlich

• Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

• https://orcid.org/0000000303609324

References

• Bal, E. & Kosiński, D. (red.) (2017). Performatyka. Terytoria. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Braun, K. (1979). Druga Reforma Teatru? Szkice. Wrocław: Ossolineum.
• Braun, K. (1984). Wielka Reforma Teatru w Europie: ludzie – idee – zdarzenia. Wrocław: Ossolineum.
• Braun, K. (2000). Kieszonkowa historia teatru na świecie w XX wieku. Lublin: Norbertinum.
• Burzyńska, A.R. (2015). Polski teatr współczesny z ducha muzyki. Teatr, 11, 32–35.
• Cieślak, J. (2015). Rozgrywki w kulisach. Teatr, 11, 54–57.
• Dąbrowski, J. & Demenko, A. (2014). Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku. Aspekty prawne. Warszawa: Wydawnictwo Fundacja Kultura Miejsca.
• Drozdowski, A.K. (2015). Symbioza. Teatr, 11, 82–85.
• Fik, M. (1991). Kultura polska po Jałcie. Kronika lat 1944–1981. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza.
• Fischer-Lichte, E. (2008). Estetyka performatywności. Kraków: Księgarnia Akademicka.
• Grenda, M. (2021). Teatr alternatywny mistrzem drugiego planu, czyli jak polska scena niezależna funkcjonuje w cieniu organizacyjnym teatru instytucjonalnego. Didaskalia, 163/164, 135–162.
• Gruszczyński, P. (2003). Ojcobójcy. Młodsi zdolniejsi w teatrze polskim. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
• Hasiuk, M. (2015). Zdzierać maski pozorów. Teatr, 11, 95–98.
• Jarmułowicz, M. (2003). Sezony błędów i wypaczeń. Socrealizm w dramacie i teatrze polskim. Gdańsk: Wydawnictwo UG.
• Jarząbek, D., Kościelniak, M. & Niziołek, G. (red.) (2010). 20-lecie. Teatr polski po 1989 roku. Kraków: Korporacja Ha!art.
• Jaworska, A. (2012). Pomarańczowa Alternatywa w bezdebitowej prasie studenckiej, we wspomnieniach i w drukach ulotnych lat osiemdziesiątych XX wieku. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
• Kazimierczak, Sz. (2015). Teatralna inicjacja. Teatr, 11, 86–89.
• Kosiński, D. (2010). Teatra polskie. Historie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.
• Kosiński, D. (2016). Na nowo czy od nowa. W: tegoż (red.), Nowy teatr nie(po)rozumienia (s. 57–66). Szczecin: Teatr Lalek Pleciuga.
• Kościelniak, M. (2014). „Młodzi niezdolni” i inne teksty o twórcach współczesnego teatru. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Kowalska, J. (2015). Ciało przed pustym lustrem. Teatr, 11, 26–31.
• Krakowska, J. (2016). PRL. Przedstawienia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut Sztuki PAN.
• Krakowska, J. (2019). Demokracja. Przedstawienia. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Instytut Sztuki PAN.
• Kwaśniewska, M. (2016). Pytanie o wspólnotę. Jerzy Grzegorzewski i Jan Klata. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Lehman, H.T. (2004). Teatr postdramatyczny. Kraków: Księgarnia Akademicka.
• Lehman, H.T. (2011). Wie politisch ist Postdramatisches Theater. W: J. Deck & A. Sieburg (red.), Politisch Theater machen: Neue Artikulationsformen des Politischen in den darstellenden Künsten (s. 29–40). Bielefeld.
• Mieszkowski, M. (red.) (2017). Notatnik Teatralny [Klątwa], 84–85.
• Mościcki, P. (2008). Polityka teatru. Eseje o sztuce angażującej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• Nowak, M. (2004). My, czyli nowy teatr. Notatnik Teatralny, 35, 116–119.
• Nowak, M. (2010). Dlaczego wątroba?. W: R. Pawłowski (red.), Wątroba. Słownik polskiego teatru po 1997 roku (s. 7–9). Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• Pietrzak, M. (2018). Nowa retoryka teatru. Między wczoraj a dziś. Warszawa: Bel Studio.
• Polski teatr tkwi w chaosie [rozmowa J. Cieślaka z O. Łukaszewiczem, prezesem Związku Artystów Scen Polskich]. (2015). Teatr, 11, 58–62.
• Przastek, D. (2005). Środowisko teatru w okresie stanu wojennego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
• Rożek-Sieraczyńska, J. (2015). Czego nie widać… Teatr, 11, 36–38.
• Śmiechowicz, O. (2018). Polski teatr po upadku komunizmu. Lupa, Warlikowski, Klata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Zalewska, K. (2015). Rozpoznanie bojem. Teatr, 11, 17–25.
• Zimnica-Kuzioła, E. (2018). Społeczny świat teatru. Areny polskich publicznych teatrów dramatycznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Identifiers

DOI

10.34767/SIIP.2022.02.03

Biblioteka Nauki

55991770