Konstytucyjna zasada wolności mediów w świetle niezależności wymiaru sprawiedliwości i niezawisłości sędziów w RP

• Authors: Renata Olesiejuk

Title variants

EN

The constitutional principle of media Freedom in the light of the independence of The judiciary and judges in the republic of Poland

Abstracts

EN

Freedom of the media is considered to be one of the imperatives of the policy of democratic countries. This principle, expressing general values, sets constitutional boundaries within which the process of establishing and executing the law, including the administration of justice in courts, is the source of the obligation of the state apparatus to weigh goods and implement constitutional norms. The pillars freedom of the media are: freedom of speech and the right to information about state organs. This freedom cannot be considered absolute, therefore it is often subject to certain limitations. Such limitations are sometimes necessary in the area of judiciary power exercised in courts, due to the implementation of the constitutional principles of the independence of courts and of judges. The judiciary is obliged to make fair individual decisions in accordance with the applicable law.

PL

Wolność mediów jest postrzegana jako za jeden z imperatywów polityki państw demokratycznych. Zasada ta, wyrażając ogólne wartości, wyznacza granice konstytucyjne, w obrębie których przebiega proces stanowienia i wykonywania prawa, w tym sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sądach, jest źródłem zobowiązania aparatu państwowego do ważenia dóbr i wdrażania norm konstytucyjnych. Filarami wolności mediów są: wolność słowa i prawo do informacji o organach państwa. Wolność ta nie może być uważana za absolutną, toteż doznaje niejednokrotnie pewnych ograniczeń. Takie ograniczenia bywają konieczne w przypadku realizowania dziennikarstwa w obszarze władzy sądowniczej wykonywanej w sądach, z uwagi na realizację konstytucyjnych zasad niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Państwo zobowiązane jest zatem ważyć konkurujące ze sobą dobra i podejmować indywidualne decyzje w zgodzie z obowiązującym prawem.

Keywords

PL

prasa; media; wolność mediów; wymiar sprawiedliwości; Konstytucja RP

EN

press; freedom of the media; justice system; the Constitution of the Republic of Poland

• Publisher: Akademia Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie
• Journal: Społeczeństwo i Polityka
• Year: 2022
• Issue: 2(71)
• Pages: 107-120

Dates

published

2022

Contributors

author

Renata Olesiejuk

• Uniwersytet w Białymstoku: Wydział Prawa

• https://orcid.org/000000018364903X

References

• Banaszak B. (2008), Prawo konstytucyjne, Warszawa.
• Banaszak B. (2009), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa.
• Bodnar A. (2009), Prawo w sieci – korzyści czy zagrożenia dla wolności słowa?, Materiały z konferencji zorganizowanej przez Obserwatorium Wolności Mediów w Polsce 11 maja 2009 r.
• Bralczyk J. Wasilewski J. (2008), Wizerunek sądu i sędziów. Stan obecny, przyczyny, perspektywy, (w:) Godlewska-Michalak B. (red.), Media i sądy pro bono et malo. Wzajemne relacje w służbie demokratycznego państwa prawa – materiały pokonferencyjne, Warszawa.
• Coronel S. (2008), The Media as Watchdog, Harvard.
• Dahlgren P., Sparks C. (2007), Komunikowanie i obywatelskość. Mass media w społeczeństwie, czyli atak na system nadawców publicznych. Plotki, sensacje, doniesienia, Wrocław.
• Dąbrowski T. J. (2013), Rola mediów w kształtowaniu wizerunku, „Marketing i Rynek”, nr 9.
• Frankiewicz A. (2002), Regulacja wolności wypowiedzi w polskim porządku prawnym, (w:) Banaszak B., Preisner A., Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Warszawa.
• Garlicki L. (2001), Przesłanki ograniczania konstytucyjnych praw i wolności (na tle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego), „Państwo i Prawo”, nr 10.
• Garlicki L. (2003), Obowiązywanie Europejskiej Konwencji praw Człowieka w porządku prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, „Biuletyn Biura Informacji Rady Europy”, nr 3.
• Garlicki L. (2010), Wolność wypowiedzi dziennikarza – przywileje i odpowiedzialność, „Europejski Przegląd Sądowy”, nr 1.
• Garlicki L. (2020), Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa.
• Garlicki L., Sarnecki P., Sokolewicz P., Trzciński W. (2003), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, T. II, Warszawa.
• Granat M. (2021), Prawo konstytucyjne. Pytania i odpowiedzi, Warszawa.
• Hetmański M. (2001), Internet jako środek tworzenia i komunikowania wiedzy, (w:) Zasępa T., Internet. Fenomen społeczeństwa informacyjnego, Częstochowa.
• Jabłoński M. (2010), Charakter i znaczenie wolności i praw jednostki wyrażonych w Rozdziale I Konstytucji RP, (w:) Jabłoński M. (red.), Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP, Warszawa.
• Jaskuła L. (2002), Zasada wolności prasy w prawie polskim, „Prawo–Administracja–Kościół”, nr 4(12).
• Jaworski L. (2009), Międzynarodowa i konstytucyjna ochrona wolności słowa w Polsce, (w:) Kreft J., Majewski J. (red.), Media. Biznes. Kultura, Gdańsk.
• Jaworski L. (2014), Wolność prasy i innych środków społecznego przekazu jako zasada ustrojowa Rzeczypospolitej Polskiej, „Zarządzanie Mediami”, t. 1, nr 1.
• Majchrowski J., Winczorek P. (1998), Ustrój konstytucyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa.
• McQuail D. (2008), Teoria komunikowania masowego, Warszawa.
• Nowicki M. A. (1999), Europejska Konwencja Praw Człowieka, Kraków.
• Nowicki M. A. (2007), Europejska Konwencja Praw Człowieka, Warszawa.
• Nowińska E. (2007), Wolność wypowiedzi prasowej, Warszawa.
• Olczak K. (2019), Niezawisłość, niezależność i bezstronność w sądownictwie w świetle regulacji prawnych oraz orzecznictwa, „Głos Prawa. Przegląd Prawniczy Allerhanda”, nr 2.
• Olędzki J. (1994), Profesjonalizm w zawodzie dziennikarskim: teoria i praktyka, Warszawa.
• Prokop K. (2014), Podstawowe zasady ustrojowe, (w:) Bożyk S. (red.), Prawo konstytucyjne, Białystok.
• Sarnecki P. (2005), Regulacja problematyki środków społecznego przekazu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, (w:) Barta J., Markiewicz R., Matlak A. (red.), Prawo mediów, Warszawa.
• Sarnecki P. (2016), Komentarz do art. 54 Konstytucji RP, (w:) Garlicki L., Zubik M. (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, Warszawa.
• Skrzydło W. (2007), Komentarz do art. 54 Konstytucji, (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa.
• Sobczak J. (1994), Ustawa o radiofonii i telewizji. Komentarz, Poznań.
• Sobczak, J. (2008), Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa.
• Stachurski M. (2021), O potrzebie działalności mediów w świetle wybranych stanowisk współczesnej filozofii polityki - zarys problematyki, “Społeczeństwo”, nr 4.
• Stefanicki R. (2002), Ograniczenia swobody wypowiedzi w związku z potrzebą zagwarantowania powagi i bezstronności władzy sądowej (w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu), „Studia Prawnicze”, nr 4.
• Stefanicki R. (2004), Cywilnoprawna ochrona osób podejmujących działalność publiczną, „Studia Prawnicze” , nr 1.
• Wiśniewski L. (1991), Wolność słowa i druku, (w:) Wieruszewski R. (red.), Prawa człowieka, model prawny, Wrocław.
• Wolny-Zmorzyński K., Kozieł A. (2013), Genologia dziennikarska. Autorzy, „Studia Medioznawcze”, nr 3(54).
• Wyrozumska A. (2008), Znaczenie prawne zmiany statusu Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, „Przegląd Sejmowy”, nr 2(85).
• Zawistowski D. (2018), Niezależność sądów i niezawisłość sędziów z perspektywy prawa Unii Europejskiej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, nr 2.
• Deklaracja Praw Wirginii – akt prawny uchwalony 12 czerwca 1776 r.
• Konstytucja Stanów Zjednoczonych uchwalona 17 września 1787 r.
• Powszechna Deklaracja Praw Człowieka uchwalona przez Zgromadzenie Ogólne ONZ (rezolucją 217/III A) 10 grudnia 1948 r., w Paryżu.
• Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r., ratyfikowany przez Polskę w 1977 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167).
• Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4 listopada 1950 r., ratyfikowana przez Polskę w 1993 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).
• Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2007 r. (Dz. Urz. UE z 2007 r. C 303).
• Traktat o Unii Europejskiej z dnia 7 lutego 1992 r. (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE z 2010 r. C 83, s. 13).
• Konkordat między Stolicą Apostolską i RP z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 51, poz. 318).
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).
• Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 1914).
• Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226 tekst jednolity ze zm.).
• Ustawa z dnia 06 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 1997 r., Nr 89, poz. 555 ze zm.).
• https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_(media) dostęp 09.02.2022 r.
• https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Polska-Srodki-przekazu-Prasa;4575131.html dostęp 09.02.2022 r.
• Badanie przeprowadzono w dniach 30 listopada – 6 grudnia 2012 r. na liczącej 1135 osób reprezentatywnej próbie losowej dorosłych mieszkańców Polski. Zob. O przestrzeganiu prawa i funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości, oprac. R. Boguszewski, CBOS BS 5/2013, www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_005_13.PDF, dostęp: 20.02.2022 r.
• TSUE: Wyrok z 27.02.2018 r., Associacao Sindical dos Juizes Portugueses p. Tribunal de Contas.
• ETPCz: Wyrok z 25.06.1992, 13778/88 Thorgeir Thorgeirson p. Irlandii; Wyrok z 29.8.1997, 22714/93, Worm v. Austria; Wyrok z 29.03.2005, 72713/01, Ukrainian Media Group p. Ukrainie; Wyrok z 10.03.2009, 3002/03. Times Newspapers Ltd p. Zjednoczonemu Królestwu nr 1 i 2.
• TK: Wyrok z 23.3.2006 r., K-4/06; Wyrok z 12.5.2008 r., SK 43/05; Wyrok z 25.11.2008 r. K 5/08.
• SN: Wyrok z 29.9.2000 r., V KKN 171/98; Wyrok z 8.2.2008 r., I CSK 334/07; Wyrok z 29.5.2008 r., II KK 12/08; Wyrok z 15.12.2010 r., III KK 250/10.

Identifiers

DOI

10.34765/sp.0222.a05

Biblioteka Nauki

2159184