Wypowiedzi świadków historii w perspektywie historycznej i językoznawczej. Analiza wybranych relacji ludzi ze znakiem „P”

• Authors: Krzysztof Bekieszczuk , Kacper Rosner-Leszczyński

Abstracts

EN

The article presents a study of historical and linguistic aspects of testimonies of history witnesses. In our case those were forced labourers – Poles obliged in the Third Reich to wear the “P” symbol indicating their ethnicity. Because of the nature of the topic, an interdisciplinary approach was necessary. The first part of the paper recalls briefly the history of forced labour in Germany during World War 2 as well as illustrates with some examples the everyday life difficulties of the workers. All the samples analysed in this study are taken from an anthology by Anna Kosmulska, who collected and published them twice in 1995 and 2020 (2nd revised and expanded edition). It is an interesting fact that many of the people with the “P” symbol decided to stay after the war in the region and the city where they were forced to work for Germans. The article tries to find traces of orality in the redacted text of primordially spoken testimonies. To investigate that we decided to apply the theory of five indicators of spoken language by Bartminski and Niebrzegowska-Bartminska as well as certain statistical analyses (including sentence length, the relation between Polish conjunction i and preposition w, FOG index). Moreover, we discuss the communication situation of the witnesses of history together with the question of the existence of discourse community within this group and analyse the keywords of their testimonies.

Keywords

EN

people with the “P” symbol; forced labour; oral history; witnesses of history; pragmatics; stylistics

• Publisher: Komisja Nauk Filologicznych Oddziału Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu
• Journal: Academic Journal of Modern Philology
• Year: 2022
• Issue: 15
• Pages: 61-72

Dates

published

2022

Contributors

author

Krzysztof Bekieszczuk

• Uniwersytet Wroclawski, Wydzial Filologiczny

• https://orcid.org/0000000322813830

author

Kacper Rosner-Leszczyński

• Uniwersytet Wroclawski, Wydzial Nauk Historycznych i Pedagogicznych

• https://orcid.org/0000000254646611

References

• Bartmiński, Jerzy, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska (2010) Tekstologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Bartosz, Juliusz (1969) Ludzie ze znakiem P. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Broda, Bartosz, Marek Maziarz, Tomasz Piekot, Adam Radziszewski(2010) „Trudność tekstów o funduszach europejskich w świetle miar statystycznych” [W:] Rozprawy Komisji Językowej WTN. Nr 37; 23–40.
• Cisek-Ślizowska Bernadetta, Beata Duda, Katarzyna Sujkowska-Sobisz (2020) „Władza nad dyskursem w narracji wspomnieniowej. Przypadek Archiwum Historii Mówionej” [W:] Tekst i dyskurs – text und diskurs. Nr 13; 63–79. [Na:] https://doi.org/10.7311/tid.13.2020.04 [dostęp: 20.07.2022].
• Gleiss, Horst (1986a) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 1. Wedel (Holstein): Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1986b) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 2. Wedel (Holstein): Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1987a) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 3. Wedel (Holstein): Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1987b) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 4. Wedel (Holstein): Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1993) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 7. Wedel (Holstein): Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1995) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 8. Rosenheim: Natura et Patria Verlag.
• Gleiss, Horst (1997) Breslauer Apokalypse 1945: Dokumentarchronik vom Todeskampf und Untergang einer deutschen Stadt und Festung am Ende des zweiten Weltkrieges: unter besonderer Berücksichtigung der internationalen Presseforschung, persönlicher Erlebnisberichte von Augenzeugen und eigenen Tagebuchaufzeichnungen. T. 9. Rosenheim: Natura et Patria Verlag.
• Habrajska, Grażyna (2005) „Nakłanianie, perswazja, manipulacja językowa”. [W:] Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica. Nr 7; 91–126.
• Jakobson, Roman ([1960] 1989) [“Linguistics and Poetics”. [In:] Thomas Albert Sebeok (ed.) Style in Language. Cambridge: Massachusetts Institute of Technology Press; 350–377] „Poetyka w świetle językoznawstwa”. Tłum. pol. Krystyna Pomorska. [W:] Maria Mayenowa (red.) Roman Jakobson. W poszukiwaniu istoty języka: wybór pism. 2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy; 77–124.
• Jonca, Karol, Alfred Konieczny (1963) Upadek „Festung Breslau” 15 II – 6 V 1945. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Krell, Detlef (2013) „O zapiskach francuskiego robotnika przymusowego André le Guillou z Festung Breslau – komunikat źródłowy”. [W:] Tomasz Głowiński (red.) Festung Breslau 1945. Nieznany obraz. Wrocław: Wydawnictwo GAJT; 69–76.
• Kosmulska, Anna (2020) Niewolnicy w Breslau. Wolni we Wrocławiu: wspomnienia Polaków wojennego Wrocławia. Wrocław: Wrocławskie Wydawnictwo EMKA, Towarzystwo Miłośników Wrocławia.
• Łopacińska, Ludmiła, Urszula Wnuk (2014) „Analiza indeksu mglistości tekstu w raportach ewaluacyjnych strategicznych programów badawczych w obszarze innowacji technicznych”. [W:] E-mentor. Nr 57; 43–49. [Na:] https://dx.doi.org/10.15219/em57.1141 [dostęp: 20.07.2022.]
• Maluga, Ludwik (1987) Obozy pracy przymusowej we Wrocławiu w latach 1940-1945. Wrocław: Towarzystwo Miłośników Wrocławia.
• Peikert, Paul ([1945] 1984) [Chronik über die Belagerung Breslaus 1945. Bericht über die Festungszeit in Breslau von Januar bis Juni 1945. Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu, sygnatura: OA Breslau St. Mauritius 32] Kronika dni oblężenia. Wrocław 22 I – 6 V 1945. Tłum. pol. Karol Jonca, Adolf Konieczny, Stefan Reczek. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Reichsgesetzblatt (1940) Teil I.
• Rzepkowska, Aleksandra (2009) „Pamiętniki Sybiraków: od wspólnoty losu do wspólnoty dyskursu”. [W:] Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego. Nr 65; 111–120.
• Sobczyk, Małgorzata (2008) „Teoria i dzieje historii mówionej”. [W:] Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Sebastian Wasiuta (red.) Historia mówiona w świetle etnolingwistyki. Lublin: Wydawnictwo Polihymnia; 21–30.
• Swales, John (1990) Genre analysis: English in academic and research settings. Cambridge: Cambridge University Press.
• Swales, John (2016) „Reflections on the concept of discourse community”. [W:] ASp. Nr 69; 7–19. [Na:] https://doi.org/10.4000/asp.4774 [dostęp: 20.07.2022.]
• Waage, Ursula ([2004] 2016) [Bleib übrig. Aus den Tagesbuchaufzeichnungen in der Festung Breslau und der Nachkriegszeit von Januar 1945 bis April 1947. Zeitzeugenbericht. Halle: Projekte Verlag] Przeżyj! Zapiski z Festung Breslau i polskiego Wrocławia 1945−1947. Relacja świadka. Tłum. pol. Arkadiusz Barędziak. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut.
• Wróblewski, Roman (2005) „Słownictwo czatów na podstawie listy frekwencyjnej”. [W:] Agnieszka Dytman-Stasieńko, Jan Stasienko (red.) Język@ multimedia. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP; 456–462.
• Zarembina, Maria (1978) „Ustalanie korpusu tekstowego dla badań statystycznych nad słownictwem polszczyzny mówionej”. [W:] Teresa Skubalanka (red.) Studia nad składnią polszczyzny mówionej. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich; 103–110.
• Zaśko-Zielińska, Monika, Anna Majewska-Tworek, Marta Śleziak, Artur Tworek (2020) Od rozmowy do korpusu, czyli jak zbierać i archiwizować dane mówione. Wrocław: Wydawnictwo Quaestio.
• Żydek-Bednarczuk, Urszula (1994). Struktura tekstu rozmowy potocznej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
• Towarzystwo Miłośników Wrocławia (2020) Klub Ludzi ze Znakiem „P”. https://tmw.com.pl/komisje-sekcje-kluby/klub-ludzi-ze-znakiem-p/ [dostęp: 13.07.2021.]

Identifiers

DOI

10.34616/ajmp.2022.15.5

Biblioteka Nauki

2231497