Kategoria prasowości i jej wykładniki w osiemnastowiecznych gazetkach rękopiśmiennych Jędrzeja Kitowicza

• Authors: Dorota Suska

Abstracts

EN

The communicative and cultural phenomenon of manuscripts of news-sheets (letters–news-sheets, hand-written news-sheets) is outside the mainstream linguistic research although their 18th-century representations could illustrate an important stage of the development of press forms and genres as well as specialisation of the Polish language in functional communication practices. The collection of the news-sheets by Jędrzej Kitowicz of the period 1771–1776 is representative for a correspondence-based unoffi cial circulation of information. Genologically and communicatively profi led analyses of the news-sheets have enabled a description of the main exponents of their press nature, i.e. the manners in which an epistolographic form autonomises and obtains the status of an informative form for which a letter is a mere means of communication. The press nature of the discussed news-sheets is signalised, among others, by a heading, consistent architecture of the content modelled on printed press, measures for objectivising the message and making it a reliable news service (lexical source signals, authenticating ones).

Keywords

EN

press forms and genres; hand-written letters–news-sheets in the 18th c.; unofficial circulation of information; communication practice and specialisation; Jędrzej Kitowicz

• Publisher: Towarzystwo Kultury Języka
• Journal: Poradnik Językowy
• Year: 2020
• Volume: 770
• Issue: 1
• Pages: 69-78

Dates

published

2020

Contributors

author

Dorota Suska

References

• Z. Bauer, Gatunki dziennikarskie [w:] Z. Bauer, E. Chudziński (red.), Dziennikarstwo i świat mediów, Kraków 2008, s. 255–280.
• R. Bizior, O języku prozy Jędrzeja Kitowicza, wyd. 2 rozszerz., Częstochowa 2012a.
• R. Bizior, „Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”. Językowy obraz obyczajowości czasów saskich utrwalony we frazeologizmach w „Opisie obyczajów” Jędrzeja Kitowicza [w:] L. Mrověcová (red.), Paremie narodów słowiańskich VI, Ostrawa 2012b, s. 29–38.
• M. Dawidziak-Kładoczna, Osiemnastowieczny pierwowzór tabloidów na przykładzie „Kuriera Polskiego” i „Uprzywilejowanych Wiadomości z Cudzych Krajów”, „Oblicza Komunikacji” 2011, 4, s. 239–250.
• J. Gorzelana, Daj Boże Oświecenie w Polsce!. Określenia Boga w pierwszym roczniku czasopisma „Monitor”, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego” 2015, 1, s. 63–76.
• R. Kaleta, Wstęp [w:] Teodor Ostrowski, Poufne wieści z Oświeconej Warszawy.
• Gazetki pisane z roku 1782, oprac. i wstępem opatrzył R. Kaleta, Wrocław–Warszawa–Kraków 1972, s. 1–36.
• K. Maliszewski, Obraz świata i Rzeczypospolitej w polskich gazetach rękopiśmiennych z okresu późnego baroku. Studium z dziejów kształtowania się i rozpowszechniania sarmackich stereotypów wiedzy i informacji o „Theatrum mundi”, Toruń 1990.
• K. Maliszewski, Komunikacja społeczna w kulturze staropolskiej. Studia z dziejów kształtowania się form i treści społecznego przekazu w Rzeczpospolitej szlacheckiej, Toruń 2001.
• P. Matuszewska, „Trzecie dzieło” Kitowicza. Listy z nowinami i gazetki pisane z lat 1771–1776 w rękopisie Biblioteki Polskiej w Paryżu [w:] taż, Gry z adresatem. Studia o poezji i epistolografii wieku Oświecenia, Wrocław 1999, s. 183–195.
• M. Siuciak, Kształtowanie się gatunku wiadomości prasowej w XVIII wieku [w:] U. Sokólska (red.), Tekst – akt mowy – gatunek wypowiedzi, Białystok 2013, s. 351–367.
• M. Siuciak, Problem kształtowania się gatunku a stabilizacja jego nazwy – na przykładzie wiadomości prasowej [w:] D. Ostaszewska, J. Przyklenk (red.), Gatunki mowy i ich ewolucja, t. 5: Gatunek a granice, Katowice 2015, s. 326–334.
• M. Wojtak, Gatunki prasowe, Lublin 2004.
• O. Wolińska, Język XIX-wiecznych wiadomości prasowych, Katowice 1987.
• K. Zawadzki, Początki prasy polskiej. Gazety ulotne i seryjne XVI–XVIII wieku, Warszawa 2002.
• K. Zawilska, Polszczyzna toruńskich gazet rękopiśmiennych z XVII i XVIII wieku. Wybrane zagadnienia, Poznań 2007.

Identifiers

DOI

10.33896/PorJ.2020.1.5

Biblioteka Nauki

2084327