Utworzenie Wydziału do Spraw Wyznań w Elblągu w 1975 roku

• Authors: Andrzej B. Krupa

Title variants

EN

Establishment of the Department for Religious Affairs in Elbląg in 1975

Abstracts

PL

W 1975 r. wprowadzono nowy podział administracyjny Polski. Utworzone wówczas województwo elbląskie było objęte zasięgiem działania trzech diecezji: chełmińskiej, gdańskiej i warmińskiej. Najistotniejsze decyzje, dotyczące organizacji nowotworzonego województwa zapadły w Gdańsku. Dyrektorem Wydziału do Spraw Wyznań w Elblągu został pracownik gdańskiej administracji wyznaniowej. Nie dostrzegał on na podległym sobie terenie potrzeb w zakresie budownictwa kościelnego. Potwierdzeniem jego tezy o braku problemu w tym zakresie miało być nieangażowanie się wiernych w uzyskanie zgód na inwestycje. Już w pierwszych miesiącach 1976 r. władzom udało się utworzyć wojewódzki oddział Zrzeszenia Katolików Caritas oraz przydzielić pomieszczenia na biuro. W organizacji pokładano nadzieję na dalszą lojalizację duchowieństwa.

EN

In 1975, a new administrative division of Poland was introduced. The Elbląg Voivodeship created at that time was covered by three dioceses: Chełmno, Gdańsk and Warmia. The most important decisions concerning the organisation of the newly created voivodeship were made in Gdańsk. An employee of the Gdańsk religious administration became the director of the Religious Affairs Department in Elbląg. He did not see any need for church building in the area under his authority. His thesis that there was no problem in this area was to be confirmed by the lack of involvement of the faithful in obtaining permits for investments. In the early months of 1976, however, the authorities succeeded in setting up a provincial branch of the Catholic Caritas Association and allocating premises for an office. The organisation was trusted to further loyalise the clergy.

Keywords

EN

denominational policy; Peopleʼs Poland; Elbląg province; Diocese of Warmia; Diocese of Gdańsk

PL

polityka wyznaniowa; Polska Ludowa; województwo elbląskie; diecezja gdańska; diecezja warmińska

• Publisher: Wydawnictwo Diecezjalne Adalbertinum
• Journal: Studia Ełckie
• Year: 2024
• Volume: 26
• Issue: 3
• Pages: 377-389

Dates

published

2024

Contributors

author

Andrzej B. Krupa

• Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie

• https://orcid.org/0000000181567698

References

• Bielaszka-Podgórny B., Organizacja i zakres kompetencji Wydziału do spraw Wyznań Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie w świetle archiwaliów zespołu Urząd Wojewódzki w Tarnowie, w: Urząd do Spraw Wyznań. Struktury, działalność, ludzie, t. 1: Struktury wojewódzkie i wybrane aspekty działalności, red. R. Łatka, Warszawa 2020, s. 288-308.
• Chwistek J., Terenowe organy władzy i administracji państwowej w Polsce Ludowej, Lublin-Rzeszów 1977.
• Gebert S., Władze i administracja terenowa po reformie, Warszawa 1978.
• Gucewicz D., Gdańscy wyznaniowcy. Kadry administracji wyznaniowej w województwie gdańskim w latach 1950-1990, w: Gdańsk 1945-1990. Materiały-studia-analizy, t. 3, red. S. Bukowska, M. Golon, Gdańsk-Warszawa 2021, s. 123-144.
• Gucewicz D., Mazur Józef, urzędnik, https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=MAZUR_J%C3%93ZEF,_urz%C4%99dnik (dostęp: 5.09.2024).
• Janikowska B., Suplement do tomu V Historii Elbląga. Kalendarium 1 czerwca 1975 – 31 grudnia 2000 r., Gdańsk 2005.
• Kasprzycki M., Organizacja i działalność Wydziału do spraw Wyznań Urzędu Wojewódzkiego w Nowym Sączu w latach 1975-1990. Zarys problemu, w: Urząd do Spraw Wyznań. Struktury, działalność, ludzie, t. 1: Struktury wojewódzkie i wybrane aspekty działalności, red. R. Łatka, Warszawa 2020, s. 218-252.
• Kierski K.A., Relacje rządców diecezji warmińskiej z władzami komunistycznymi Polski w latach 1945-1989, Olsztyn-Warszawa 2024.
• Kopiczko A., Biskup Julian Wojtkowski a ratowanie obiektów sakralnych w diecezji warmińskiej, w: Veni Domine. Księga pamiątkowa w 50. rocznicę święceń biskupich księdza biskupa prof. dr. hab. Juliana Wojtkowskiego, red. idem, Pelplin 2019, s. 315-346.
• Krupa A.B., Administracja wyznaniowa wobec starań diecezji warmińskiej o budowę kościoła – Pomnika Tysiąclecia w Elblągu w latach 1965-1976, „Echa Przeszłości” 2023, t. 24, z. 2, s. 159-168.
• Krupa A.B., Możliwości rozwoju katolickiej infrastruktury kościelnej w Elblągu w latach 1945-1974 w świetle dokumentacji administracji wyznaniowej, „Studia Elbląskie” 2023, t. 24, s. 63-71.
• Krupa A.B., Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec Kościoła katolickiego na Powiślu w latach 1945-1989, praca doktorska, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, 2022.
• Krupa A.B., Próba likwidacji samodzielnej placówki duszpasterskiej w Janowie na Powiślu przez administrację państwową po drugiej wojnie światowej, „Studia Pelplińskie” 2023, t. 57, s. 153-163.
• Leoński Z., Istota reform z lat 1972-1975, w: Rady narodowe i terenowe organy administracji po reformach, red. Z. Leoński, Warszawa-Poznań 1976, s. 5-18.
• Miłosz J., Świadkowie Jehowy na ziemiach polskich – w XX wieku, „Język. Religia. Tożsamość” 2021, nr 2, s. 231-269.
• Nowakowski A., Administracja spraw wyznaniowych w powojennej Polsce, „Kościół i Prawo” 1998, t. 13, s. 27-39.
• Oliwiecki M., Zarys rozwoju społecznego i gospodarczego Elbląga w latach 1971-1986, „Rocznik Elbląski” 1991, t. 12, s. 115-154.
• Paczkowski A., System nomenklatury kadr w Polsce, „Czasy Nowożytne” 2000, t. 8, s. 19-40.
• Rady narodowe i terenowe organy administracji po reformach, red. Z. Leoński, Warszawa-Poznań 1976.
• Reforma administracji PRL w latach 1972-1975. Aspekty ustrojowe, kancelaryjne i archiwalne, red. M. Nikoniuk, D. Sitkiewicz, Siedlce 2021.
• Rochna R., Utworzenie i organizacja województwa elbląskiego, „Rocznik Elbląski” 1979, t. 8, s. 419-427.
• Romul J., Kierownicza rola PZPR w stosunku do rad narodowych i terenowych organów administracji, w: Rady narodowe i terenowe organy administracji po reformach, red. Z. Leoński, Warszawa-Poznań 1976, s. 19-31.
• Sitkiewicz D., Reforma terenowych organów administracji państwowej w latach 1972-1975. Przyczyny, założenia, w: Reforma administracji PRL w latach 1972-1975. Aspekty ustrojowe, kancelaryjne i archiwalne, red. M. Nikoniuk, D. Sitkiewicz, Siedlce 2021, s. 7-25.
• Terenowe organy administracji i rady narodowe po reformie, red. J. Służewski, Warszawa 1977.
• Zygner L., Wydział do spraw Wyznań Urzędu Wojewódzkiego w Ciechanowie 1975-1988/1989, w: Urząd do Spraw Wyznań. Struktury, działalność, ludzie, t. 1: Struktury wojewódzkie i wybrane aspekty działalności, red. R. Łatka, Warszawa 2020, s. 253-287.

Identifiers

DOI

10.32090/SE.260322

Biblioteka Nauki

51454501