The Dispute over the Teaching of Roman Law in Poland During the Enlightenment

• Authors: Marzena Dyjakowska

Abstracts

EN

The paper is devoted to the discussion that took place in the legal community in Poland during the Enlightenment on the advisability of teaching Roman law during law studies. The author presents the views of legal theorists and practitioners, speaking both for and against the presence of Roman law, taught since the Middle Ages as one of the basic university disciplines, in forming future lawyers. An attempt will also be made to answer whether this discussion influenced limiting or eliminating Roman law teaching at Polish universities until the loss of independence and at the beginning of the partition period.

Keywords

EN

Roman law; legal studies; Enlightenment in Poland; Kraków Academy; Vilnius Academy; Zamość Academy

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2024
• Volume: 17
• Issue: 2
• Pages: 125-138

Dates

published

2024

Contributors

author

Marzena Dyjakowska

• The John Paul II Catholic University of Lublin, Poland

• https://orcid.org/0000000150406058

References

• Zbiór praw sądowych przez ex kanclerza Andrzeja Ordynata Zamoyskiego ułożony i w roku 1778 drukiem ogłoszony, a teraz przedrukowany, z domieszczeniem źródeł i uwag, tak prawoznawczych, jak i prawodawczych, sporządzonych przez Walentego Dutkiewicza. Warszawa: Skład Główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa.
• Arnaud, André-Jean. 1969. Les origines doctrinales du Code Civil français. Paris: Faculté de Droit et des Sciences Politiques et Économiques Université de Strasbourg.
• Bartel, Wojciech. 1970. “Dzieje Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego przed reformą kołłątajowską.” Krakowskie Studia Prawnicze 3:159-213.
• Chamcówna, Mirosława. 1965. “Epoka wielkiej reformy.” In Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765-1850, vol. II.1, edited by Kazimierz Opałek, 7-59. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Dyjakowska, Marzena. 2000. Prawo rzymskie w akademii Zamojskiej w XVIII wieku. Lublin: Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
• Garycki, Bonifacy. 1938. “Myśli do prawodawstwa cywilnego.” In Kodeks Stanisława Augusta. Zbiór dokumentów, edited by Stanisław Borowski, 91-95. Warszawa: Nakł. Towarzystwa Prawniczego.
• Hubert, Stanisław. 1960. Poglądy na prawo narodów w Polsce czasów Oświecenia. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Jakubowski, Ireneusz. 1978. “Hugo Kołłątaj a prawo rzymskie.” Czasopismo Prawno-Historyczne 302:71-92.
• Jakubowski, Ireneusz. 1981. “Józef Wybicki a prawo rzymskie.” Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica 4:59-79.
• Jakubowski, Ireneusz. 1984. “Prawo rzymskie w projektach kodyfikacyjnych polskiego Oświecenia.” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 15.
• Jakubowski, Ireneusz. 2015. “Rozważania o prawie i jego nauczaniu w korespondencji Hugona Kołłątaja z Tadeuszem Czackim.” Studia Prawno-Ekonomiczne 96:81-94.
• Jezierski, Franciszek S. 1791. Niektóre wyrazy porządkiem abecadła zebrane y stosownemi do rzeczy uwagami objaśnione. Warszawa: Druk. Michał Gröll.
• Kodrębski, Jan. 1986. “Monteskiusz a prawo rzymskie.” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Juridica 21:135-53.
• Kołłątaj, Hugo. 1953a. “Stan oświecenia w Polsce w ostatnich latach panowania Augusta II (1750-1764),” edited by Jan Hulewicz. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Kołłątaj, Hugo. 1953b. “Wybór pism naukowych,” edited by Karol Opałek. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Kołłątaj, Hugo. 1967. “Raporty o wizycie i reformie Akademii Krakowskiej,” edited by Mirosława Chamcówna. Wrocław-Warszawa-Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
• Kuryłowicz, Marek. 1994. “Prawo rzymskie oraz prawo kanoniczne w programie studiów prawniczych Akademii Zamojskiej.” In Akademia Zamojska i jej tradycje, edited by Bogdan Szyszka, 35-48. Zamość: Muzeum Okręgowe.
• Kuryłowicz, Marek, and Wojciech Witkowski. 1980. “Nauczanie prawa w akademii Zamojskiej.” Palestra 7:38-56.
• Leszczyński, Stanisław. 1903. “Głos wolny wolność ubezpieczający,” edited by Aleksander Rębowski. Warszawa: Nakładem Świdzińskiego.
• Luig, Klaus. 1967. “Die Anfänge der Wisenschaft vom deutschen Privatrecht.” Ius Commune 1:195-222.
• Luig, Klaus. 1970. “Institutionenlehrbücher des nationalen Rechts im 17. und 18. Jahrhundert.” Ius Commune 3:64-97.
• Marchwiński, Andrzej. 1930. Poglądy filozoficzno–prawne Hieronima Stroynowskiego. Warszawa: Skład Główny Instytut Wydawniczy Kasy Mianowskiego.
• Michalski, Jerzy. 1958. Studia nad reformą sądownictwa i prawa sądowego w Polsce w XVIII wieku. Part I. Wrocław–Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
• Patkaniowski, Michał. 1964. Dzieje Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego od reformy kołłątajowskiej do końca XIX stulecia. Kraków: Państwowe wydawnictwo Naukowe.
• Piechnik, Ludwik. 1983. Dzieje Akademii Wileńskiej. Vol. III: Próby odnowy Akademii Wileńskiej po klęskach potopu i okres kryzysu 1655-1730. Rzym: Institutum Historicum Societatis Jesu.
• Rousseau, Jean-Jacques. 1966. “Umowa społeczna oraz Uwagi o rządzie polskim i jego projektowanej naprawie,” edited by Bronisław Baczko. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Salmonowicz, Stanisław. 1962. “Krystian Bogumił Steiner (1746-1814), toruński prawnik i historyk. Studium z dziejów nauki prawa doby Oświecenia w Polsce.” Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu 65(2).
• Salmonowicz, Stanisław. 1971. “Le droit romain en Pologne á l’epoque des Lumierés.” In Studi in onore di Edoardo Volterra, vol. II, Milano: A. Giuffré.
• Sondel, Janusz. 1988. “Ze studiów nad prawem rzymskim w Polsce w okresie Oświecenia.” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Prawnicze 124.
• Sondel, Janusz. 2013. “Z dziejów Katedry Prawa Rzymskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego.” Polska Akademia Umiejętności. Prace Komisji Historii Nauki PAU XII:81-116.
• Sójka-Zielińska, Katarzyna. 1975. “Rola prawa rzymskiego w pracach kodyfikacyjnych wieku Oświecenia.” Czasopismo Prawno-Historyczne 27, no. 1:109-23.
• Strojnowski, Hieronim. 1938. “Myśli do prospektu Rozdziału VIII-go Księgi I-ej o sukcesji.” In Kodeks Stanisława Augusta. Zbiór dokumentów, edited by Stanisław Borowski, 175-80. Warszawa: Nakł. Towarzystwa Prawniczego.
• Tokarz, Wacław. 1924. Komisja Edukacyjna i Uniwersytet Jagielloński. Warszawa: Biblioteka Polska.
• Wołodkiewicz, Witold. 1986a. „Andre Jean Boucher d’Argis – osiemnastowieczny autor Listów Sędziego z Paryża o prawie rzymskim i sposobie jego wykładania we Francji.” Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica 21:155-71.
• Wołodkiewicz, Witold. 1986b. “Le droit romain et l’Encyclopedie.” Antiqua 38:I-XLVII.
• Wołodkiewicz, Witold. 1988. “Dialog Solona i Justyniana u Fénelona a dyskusja o prawie rzymskim w Polsce XVIII wieku.” Czasopismo Prawno-Historyczne XL, no. 2:249-60.
• Wybicki, Józef. 1927. “Życie moje oraz Wspomnienie o Andrzeju i Konstancji Zamoyskich,” edited by Adam M. Skałkowski. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza.
• Zdrójkowski, Zbigniew. 1956. Teodor Ostrowski (1750-1802), pisarz dawnego prawa sądowego (proces, prawo prywatne i karne), jego projekty reformy prawa karnego w Polsce oraz ich związek z europejskim ruchem humanitarnym. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.9079

Biblioteka Nauki

55995522