Przestępstwa przeciwko rodzinie w Kodeksie Karzącym Królestwa Polskiego z 1818 r. i Kodeksie Kar Głównych i Poprawczych z 1847 r.

• Authors: Jerzy Markiewicz

Title variants

EN

Offences against Family in Penal Code of the Kingdom of Poland of 1818 and in the Code of Main and Correctional Penalties of 1847

Abstracts

EN

The study comprises an introduction, main body, and a conclusion. The introductory part presents the issue of the Penal Code of the Kingdom of Poland, enacted by the Parliament on 16th April, 1818, which was the first penal code in the Polish history to be later abrogated by a Tsar Decree, on 1st January, 1847, which introduced the Code of Capital and Correctional Penalties. The author discusses the principles underlying the nature of crime, punishment, responsibility, and system of penalties which is to act as a deterrent, vested in those Codes. The article presents the state of research, sources and literature of the subject, as well as the aim of the study. The article is composed of four parts. They deal with the subject matter of offences against life, matrimony and parental authority, sexual offences, and others. The discussed offences against life include: patricide, killing of a family member, killing of a pregnant woman, infanticide, abortion, abandonment of child, and suicide. The part that deals with offences against matrimony covers three spheres of offences and misdemeanours, often closely linked with the civil norms of marital law: punishable violation of essential conditions of entering into marriage, punishable violation of legal impediments to marriage, criminal responsibility of parents, guardians and priests for the violation of legal impediments to marriage, and the abuse of marital rights and obligations, as well as sexual offences against family. Sexual offences include adultery, incest, prostitution among cousins and misdemeanours resulting from seduction. The last part of the article deals with offences against parental authority, guardian’s authority and wardship, listing different types of abuse of parental, guardian’s and warden’s authority, offences committed by children against their parents, and abuse of authority by guardians and wardens. The author points out fundamental differences and similarities of legal solutions and institutions of penal law as provided for in both Codes. The conclusion contains a synthetic evaluation and analysis of the issues in focus.

PL

Poniższe opracowanie składa się ze wstępu, części zasadniczej i wniosków. Część wstępna prezentuje zagadnienie kodeksu karnego Królestwa Polskiego, uchwalonego przez parlament (Sejm?) 16 kwietnia 1818, który był pierwszym kodeksem karnym w historii Polski. Został on później uchylony dekretem carskim z dnia 1 stycznia 1847, aby następnie ustanowić kodeks kar głównych i poprawczych. Autor omawia cechy przestępstwa, kary, odpowiedzialności oraz sam system kar, który ma funkcjonować jako element odstraszający, W artykule zaprezentowano stan badań, źródła i literaturę przedmiotu, jak również cel opracowania. Artykuł zawiera cztery części. Dotyczą przestępstw przeciwko życiu, małżeństwu i władzy rodzicielskiej, przestępstw na tle seksualnym i innych. Opisywane przestępstwa przeciwko życiu to: ojcobójstwo, zabicie członka rodziny, zabicie kobiety ciężarnej, dzieciobójstwo, aborcja, porzucenie dziecka i samobójstwo. Część dotycząca przestępstw przeciwko małżeństwu obejmuje trzy sfery przestępstw i wykroczeń, które często ściśle są związane z normami cywilnymi w prawie matrymonialnym: karalne naruszenie istotnych warunków zawarcia małżeństwa, karalne naruszenie prawnych przeszkód do zawarcia małżeństwa, odpowiedzialność karna rodziców, opiekunów i księży w przypadku naruszenia prawnych przeszkód do zawarcia małżeństwa, oraz nadużycie praw małżeńskich i obowiązków, a także przestępstwa seksualne przeciwko rodzinie. Przestępstwa seksualne to cudzołóstwo, kazirodztwo, prostytucja wśród krewnych i wykroczenia wynikające z uwiedzenia. Ostatnia część artykułu omawia przestępstwa przeciwko władzy rodzicielskiej, władzę opiekuna i kuratora, z podaniem różnych rodzajów nadużycia władzy rodzicielskiej, opiekuńczej czy kuratorskiej, przestępstwa dokonane przez dzieci przeciwko rodzicom, oraz nadużycie władzy opiekuńczej i kuratorskiej. Autor wskazuje na zasadnicze różnice i podobieństwa między rozwiązaniami prawnymi i instytucjami prawa karnego w obydwu kodeksach. Część z wnioskami zawiera syntetyczną ocenę i analizę badanych zagadnień.

Keywords

PL

przestępstwo; rodzina; małżeństwo; ojcobójstwo; dzieciobójstwo; przeszkoda; opieka

EN

offence; family; matrimony; patricide; infanticide; impediment; guardianship

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2008
• Volume: 1
• Pages: 112-130

Dates

published

2008

Contributors

author

Jerzy Markiewicz

References

• Historia państwa i prawa Polski, t. III, Od rozbiorów do uwłaszczenia, red. J. Bardach i M. Semkowska-Gluck, Warszawa 1981.
• A Korobowicz, W. Witkowski, Historia ustroju i prawa polskiego (1772–1918), wyd. II, Zakamycze 2002.
• F. Maciejowski, Wykład prawa karnego w ogólności z zastosowaniem Kodeksu Kar Głównych i Poprawczych z dniem 20 grudnia (1 stycznia) 1848 r. w Królestwie Polskim obowiązującego, tudzież ustawy przewodniej i instrukcji dla sądów, Warszawa 1848.
• J. Markiewicz, Przestępstwa przeciwko rodzinie w Kodeksie Karzącym Królestwa Polskiego z 1818 r., [w:] Ius et Fides, red. T. Guz i M. Kuć, Lublin 2006.
• J. Markiewicz, Przestępstwa przeciwko rodzinie w Kodeksie Kar Głównych i Poprawczych z 1847 r., Roczniki Wydziału Nauk Prawniczych i Ekonomicznych KUL, t. II, z. 1, Lublin 2006.
• K. Sójka-Zielińska, Historia prawa, wyd. VIII, Warszawa 2000.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.6633

Biblioteka Nauki

55992983