Tradycja i postęp w instytucji Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej

• Authors: Wojciech Graliński

Title variants

EN

Tradition vs. Progress in the Institution of General Prosecution in the Republic of Poland

Abstracts

EN

After 50-years of non-existence of State General Prosecution (Pol. Prokuratoria Generalna, PG), the act of 8th of July 2005 has brought back this institution to the Polish legal system. The basic competence of PG is legal representation of the Treasury (fiscus). The paper shows the historical development of this institution, including the reasons of establishing PG, its application in the period of Polish Kingdom (1815–1867) and the Second Republic of Poland (1918–1939), and its abolition in 1951. The main aim of the paper is an analysis of provisions of the current law. The author attempts to compare and evaluate the legal traditions of PG in different historical periods and realities (in this respect the author’s views are diverse) as well as to make potential progress (for example, by radically narrowing down the number of substituted bodies to the State Treasury only). The fact of bringing back PG to the Polish legal system is praised, and so is the representative competence of PG (even in terms of providing opinion). What is criticized, though, is the introduction of the value criterion imposed on the subject of the litigation, in order to distinguish its competence to represent the Treasury from such competence of other state organizational units.

PL

Ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa przywrócono w Polsce po ponadpięćdziesięcioletniej przerwie instytucję Prokuratorii Generalnej, której podstawową kompetencją jest zastępstwo procesowe Skarbu Państwa. Autor przedstawił historię tej instytucji począwszy od przyczyn jej utworzenia poprzez jej funkcjonowanie w Królestwie Polskim i w okresie Drugiej Rzeczpospolitej aż po likwidację w 1951 r. Podstawowym celem autora była analiza przepisów aktualnie obowiązującej ustawy i ich ocena dokonywana według kryteriów kontynuowania tradycji Prokuratorii Generalnej (w tym zakresie oceny autora są zróżnicowane) oraz uczynienia ewentualnego postępu (na przykład poprzez rygorystyczne zawężenie kręgu zastępowanych podmiotów wyłącznie do Skarbu Państwa). Autor pozytywnie ocenił fakt przywrócenia instytucji Prokuratorii Generalnej oraz jej kompetencje (nawet te w zakresie wydawania opinii), natomiast skrytykował przede wszystkim sprzeczne z tradycją Prokuratorii wprowadzenie kryterium wartości przedmiotu sporu dla rozgraniczenia jej kompetencji od reprezentacji Skarbu Państwa przez państwowe jednostki organizacyjne.

Keywords

PL

Prokuratoria Generalna; zastępstwo procesowe; prawo w Królestwie Polskim; prawo II Rzeczpospolitej

EN

General Prosecution; legal representation; law in Polish Kingdom; law of the Second Polish Republic

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2008
• Volume: 1
• Pages: 54-70

Dates

published

2008

Contributors

author

Wojciech Graliński

• Katedra Postępowania Cywilnego i Międzynarodowego Prawa Handlowego, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

References

• M. Andrełowicz, Zastępstwo sądowe i obsługa prawna terenowych organów władzy państwowej, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 1954.
• G. Bałtruszajtys, J. Kolarzowski, M. Paszkowska, K. Rajewski, Wybór źródeł do historii prawa sądowego czasów nowożytnych, Warszawa 1996.
• M. Dziurda, M. Przychodzki, Reprezentacja Skarbu Państwa w sprawach z art. 412 kodeksu cywilnego, Glosa 2000, lipiec.
• M. Dziurda, Reprezentacja Skarbu Państwa w procesie cywilnym, Zakamycze 2005.
• H. W. Fasching, Lehrbuch des österreichischen Zivilprozeßrechts. Lehr- und Handbuch für Studium und Praxis, wyd. II przepracowane i uzupełnione, Wien 1990.
• S. Gołąb, Organizacja sądów powszechnych. Opracowanie systematyczne z uwzględnieniem rozwoju historycznego, sądownictwa szczególnego oraz ustroju adwokatury, Prokuratorii Generalnej i notariatu, Kraków 1938.
• M. Grabski, Dawne polskie prawo sądowe (historia sądownictwa i prawa polskiego) (Przegląd wykładów uniwersyteckich), na prawach rękopisu, Wyd.: Koło Prawników i Ekonomistów S.U.Ł., 1947.
• T. Gruszecki, Chodzi o funkcje czy o symbol, Rzeczpospolita nr 171 (5031), 23 lipca 1998.
• K. Grzybowski, Historia państwa i prawa Polski, t. IV Od uwłaszczenia do odrodzenia państwa, Warszawa 1982.
• A. Heylman, O sądownictwie w Królestwie Polskim. Wykład historyczny, wyd. 1834.
• I. Klajnerman, Zastępstwo prawne władz i innych podmiotów gospodarki socjalistycznej, Państwo i Prawo, 1952, z. 1.
• R. Mastalski, Opinia o projekcie ustawy o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (projekt w wersji z maja 1998 r.), Przegląd Legislacyjny. Kwartalnik Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów, 1998, nr 1–2.
• Obywatelskie inicjatywy ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Materiały i projekty ustaw Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych „S” i Społecznej rady legislacyjnej, zebrali i przygotowali do wydania K. Barczyk, S. Grodziski, S. Grzybowski, Warszawa 2001.
• Z. Pałęcki, Zastępstwo Skarbu Państwa w postępowaniu sądowem na ziemiach polskich, Palestra 1934, nr 11.
• M. Pietrzak [w:] J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, Warszawa 1976.
• H. Pietrzykowski [w:] G. Bieniek, H. Pietrzykowski, Reprezentacja Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego, LexisNexis, Warszawa 2006.
• J. Piotrowski, Model radcowskiej obsługi prawnej w PRL, Rozpr. Uniw. Warszawskiego, Dział Wyd. Filii UW w Białymstoku, 1985.
• J. Rosenblatt, Ustawa o postępowaniu karnym dnia 23 maja 1873. Objaśniona przez J. Rosenblatta, Kraków 1889.
• B. Sałaciński, Prokuratoria Generalna R.P. (1919–1939), Gazeta Sądowa Warszawska, rok LXVI, nr 10 z dn. 6 marca 1939 r.
• N. A. Schoibl, Die Verbandsklage als Instrument zur Wahrung „öffentlicher” oder „überindividueller” Interessen in österreichischen Zivilverfahrensrecht, ZfRV 1990.
• J. Sobkowski, Podmioty gospodarki uspołecznionej jako strona procesu cywilnego, Poznań 1960.
• J. Sobkowski, Zastępstwo sądowe państwowych jednostek organizacyjnych w procesie cywilnym, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, zeszyt specjalny Sesja Naukowa Młodych Pracowników Nauki Wydziału Prawa UAM, Poznań 1956.
• E. Stawicka, Proces o Morskie Oko, Palestra 2001, nr 1–2.
• Z. Warman, W sprawie zastępstwa sądowego przez Prokuratorię Generalną R.P., Państwo i Prawo, 1946 (rok I), z. 5–6 (lipiec–sierpień).
• M. Wąsowicz, Początki Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. XXIX, z. 2, 1977.
• M. Wąsowicz, Prokuratoria Generalna Królestwa Polskiego w latach 1816-1866/67, Czasopismo Prawno-Historyczne, t. XXXI, z. 2, 1979.
• J. Wierzbicki, Problematyka zastępstwa procesowego Skarbu Państwa. Projekt ustawy o Prokuratorii Generalnej, PUG 1998, nr 11.
• W. Witkowski, Sądownictwo administracyjne w Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim 1807–1867, PWN Warszawa 1984.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.6631

Biblioteka Nauki

55992980