Equality of Religious Organisations. How Polish Solutions Compare with Constitutional Provisions of Other European States

• Authors: Aneta Abramowicz

Title variants

PL

Zasada równouprawnienia związków wyznaniowych – analiza rozwiązań polskich na tle rozwiązań konstytucyjnych państw europejskich

Abstracts

PL

Cechą charakterystyczną systemów prawnych państw demokratycznych jest to, że ich źródłem jest godność człowieka. Pojęcie godności człowieka umieszczane jest zazwyczaj w przepisach otwierających rozdziały poświęcone wolnościom i prawom człowieka w konstytucjach współczesnych państw. Elementem wspólnym systemów prawnych poszczególnych państw europejskich jest także wyrażenie zasady równości w ustawach konstytucyjnych i podkreślenie jej fundamentalnego znaczenia. Zasada równości znajduje swoje uzupełnienie w zakazie dyskryminacji. Zasada równouprawnienia związków wyznaniowych swoją genezę bierze również z godności człowieka. To z przysługującego obywatelom poszczególnych państw prawa do równości wypływa naturalna konsekwencja, jaką jest równość wszystkich związków wyznaniowych. Zasada równouprawnienia tych podmiotów rzadko wprost jest wyrażona w ustawach zasadniczych innych państw. Umieszczenie tej zasady w systemie prawnym wpływa na charakter państwa, które z tej racji może być jedynie państwem świeckim. Niewątpliwie umieszczenie w Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r. wskazanej zasady jest ugruntowaniem i potwierdzeniem w polskim systemie prawnym zasad demokratycznego państwa świeckiego gwarantującego poszanowanie podstawowych praw i wolności człowieka.

EN

Characteristically, the legal systems of democratic states are founded upon human dignity. Typically for modern states, the notion of dignity of the person is usually found in constitutional provisions which introduce those chapters that deal with freedoms and rights of the person. The common feature of legal systems in particular European states is the expression of the equality principle in constitution acts and the emphasis on its fundamental importance. The equality principle is complemented by the ban on discrimination. The principle of equality of religious organisations has also its roots in human dignity. Citizens enjoy the right to equal treatment, hence all religious organisations are to be treated as equal. The principle of equality of these subjects is rarely present in constitutions of other states. The inclusion of this principle in a legal system has an impact on the character of the state, which for this reason can only function as a secular state. Beyond doubt the appearance of the principle in question in the Constitution of 2 April 1997 is a confirmation of principles of a democratic and secular state, which guarantees respect for basic rights and freedoms of the person.

Keywords

PL

godność człowieka; zasada równości; zakaz dyskryminacji; równouprawnienie związków wyznaniowych; państwo świeckie; konstytucja

EN

constitution; human dignity; principle of equality; ban on discrimination; equality of religious organisations; secular state

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2016
• Volume: 9
• Pages: 5-21

Dates

published

2016

Contributors

author

Aneta Abramowicz

• Katedra Prawa Wyznaniowego, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

References

• Bała, Paweł. 2010. Pod wezwaniem Boga czy Narodu? Religia a ustrój-studium przypadku polskich konstytucji, Warszawa: Wydawnictwo von Boroviecky.
• Borecki, Paweł, and Michał Pietrzak. 2002. „Glosa do orzeczenia z 2 IV 2003, K 13/02.” Państwo i Prawo 8:119–124.
• Borecki, Paweł, and Michał Pietrzak. 2003. „Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2003 r., (sygn. Akt K 13/02).” Przegląd Sejmowy 5:96–113.
• Borecki, Paweł. 2007. „Zasada równouprawnienia wyznań w prawie polskim.” Studia z Prawa Wyznaniowego 10:115–160.
• Bożyk, Stanisław. 2004. „Konstytucyjna zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych”. In Zasada równości w prawie. Konferencja naukowa. Rzeszów, 16 października 2003 r., edited by Halina Zięba-Załucka, and Maciej Kijowski, 93–100. Rzeszów: Wydawnictwo Pobitno.
• Bożyk, Stanisław. 2013. „Konstytucyjna regulacja problematyki wyznaniowej w wybranych państwach Unii Europejskiej.” Przegląd Prawa Wyznaniowego 5:155–166.
• Chmaj, Marek. 2002a. „Godność człowieka jako źródło jego wolności i praw.” In Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Zasady ogólne, edited by Marek Chmaj, Leszek Leszczyński, Wiesław Skrzydło et al., 73–90. Kraków: Kantor Wydawniczy „Zakamycze”.
• Chmaj, Marek. 2002b. „Pojęcie i geneza wolności i praw człowieka.” In Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Zasady ogólne, edited by Marek Chmaj, Leszek Leszczyński, Wiesław Skrzydło et al., 11–36. Kraków: Kantor Wydawniczy „Zakamycze”.
• Chmaj, Marek. 2002c. „Równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji.” In Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Zasady ogólne, edited by Marek Chmaj, Leszek Leszczyński, Wiesław Skrzydło et al., 115–146. Kraków: Kantor Wydawniczy „Zakamycze”.
• Complak, Krystian. 2002. „O prawidłowe pojmowanie godności osoby ludzkiej.” In Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, edited by Bogusław Banaszak, and Artur Preisner, 63–79. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
• Czohara, Andrzej. 1994. Stosunki państwo-kościół. Belgia, Francja, Hiszpania, Włochy. Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.
• Doe, Norman. 2011. Law and religion in Europe. A Comparative Introduction. Oxford: Oxford University Press.
• Dudek, Dariusz. 2004. „Równouprawnienie kościołów i związków wyznaniowych na tle konstytucyjnych zasad prawa wyznaniowego.” In Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego. Materiały I Ogólnopolskiego Sympozjum Prawa Wyznaniowego (Kazimierz Dolny, 14–16 stycznia 2003), edited by Artur Mezglewski, 199–225. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Falski, Jacek. 2004. „Równość wyznań we Francji w ramach systemu supremacji świeckiego porządku publicznego (wybrane problemy).” In Zasada równości w prawie. Konferencja naukowa. Rzeszów, 16 października 2003 r., edited by Halina Zięba-Załucka, and Maciej Kijowski, 101–115. Rzeszów: Wydawnictwo Pobitno.
• Ferrari, Silvio. 2007. „Państwo i kościół we Włoszech.” In Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, edited by Gerhard Robbers, tł. Joanna Lopatowska-Rynkowska, Michał Rynkowski, 391–406. Wrocław: Kolonia Limited.
• Florianowicz-Błachut, Przemysław. 2009. „Systemy relacji państwo-kościół w krajach skandynawskich (nordyckich) – między powiązaniem a rozdziałem. Regulacje konstytucyjne i subkonstytucyjne.” In Pro bono Reipublicae. Księga jubileuszowa Profesora Michała Pietrzaka, edited by Paweł Borecki, Andrzej Czohara, and Tadeusz J. Zieliński, 212–243. Warszawa: LexisNexis.
• Florianowicz-Błachut, Przemysław. 2012. „Luterański model otwartego państwa (quasi) wyznaniowego w Europie – od powiązania do przyjaznego rozdziału – kazus państw skandynawskich.” In Prawne granice wolności sumienia i wyznania, edited by Roman Wieruszewski, Mirosław Wyrzykowski, and Lena Kondratiewa-Bryzik, 85–119. Warszawa: Lex a Wolter Kluwer business.
• Garlicki, Leszek. 1999. „Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie konstytucyjnym – status wspólnot religijnych.” Biuletyn Trybunału Konstytucyjnego numer specjalny:30–47.
• Góralski, Wojciech. 2003. Wstęp do prawa wyznaniowego. Płock: Płocki Instytut Wydawniczy.
• Johann, Wiesław, and Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska. 1999. „Wolność sumienia i wyznania w orzecznictwie konstytucyjnym – status jednostki.” Biuletyn Trybunału Konstytucyjnego numer specjalny:15–29.
• Kaczmarczyk-Kłak, Katarzyna. 2010. „Godność człowieka w Konstytucji RP i konstytucjach innych państw.” Studia Prawnicze KUL 1:63–77.
• Kempen, Bernhard. 1999. „Godność człowieka jako idea przewodnia konstytucji w Europie.” In Kultura i prawo. Materiały I Międzynarodowej Konferencji na temat Podstawy jedności europejskiej, Lublin 23–25 września 1998, edited by Józef Krukowski, and Otto Theisen, 202–235. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
• Kovalenko, Łesia. 2002. „Podstawowe regulacje wyznaniowe w prawie ukraińskim.” Studia z Prawa Wyznaniowego 5:79–109.
• Krukowski, Józef. 1994. „Relacje między państwem i Kościołem w konstytucjach współczesnych państw europejskich. Aspekt prawno-porównawczy.” Kościół i Prawo 12:25–42.
• Krukowski, Józef. 1997. „Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki”. In Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, edited by Leszek Wiśniewski, 38–50. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
• Krukowski, Józef. 1999. Konkordat polski. Znaczenie i realizacja. Lublin: Verba.
• Krukowski, Józef. 2000. Kościół i państwo. Podstawy relacji prawnych. Lublin: Red. Wydawnictw KUL.
• Krukowski, Józef. 2008. „Równouprawnienie związków wyznaniowych w państwach europejskich.” Studia Prawnicze KUL 2:23–31.
• Krukowski, Józef. 2015. „Konstytucyjne zasady relacji państwo-kościół w III Rzeczypospolitej.” In Katolickie zasady relacji państwo-kościół a prawo polskie, edited by Józef Krukowski, Mirosław Sitarz, and Henryk Stawniak, 87–114. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
• Margiotta Broglio, Francesco, Cesare Mirabelli, and Francesco Onida. 1997. Religioni e sistemi giuridici. Introduzione al diritto ecclesiastico comparato. Bologna: il Mulino.
• Matwiejuk, Jarosław. 2007. „Rosyjski model rozdziału kościoła i państwa.” In Francuska Ustawa z 9 grudnia 1905 roku o rozdziale kościołów i państwa z perspektywy stu lat, edited by Michał Pietrzak, 77–86. Warszawa: Liber.
• Matwiejuk, Jarosław. 2013. „Problematyka wyznaniowa w ustawach zasadniczych Federacji rosyjskiej, Republiki Białorusi i Ukrainy.” Przegląd Prawa Wyznaniowego 5:167–177.
• Misztal, Henryk. 2003. „Konstytucyjne podstawy polskiego prawa wyznaniowego.” In Prawo wyznaniowe, edited by Henryk Misztal, and Piotr Stanisz, 188–206. Lublin: Wydawnictwo Diecezjalne.
• Orzeszyna, Krzysztof. 2006. „Status prawny kościołów i innych związków wyznaniowych w Republice Włoskiej.” Przegląd Sejmowy 2:61–79.
• Orzeszyna, Krzysztof. 2007. Podstawy relacji między państwem a kościołami w konstytucjach państw członkowskich i traktatach Unii Europejskiej. Studium prawnoporównawcze. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Pietrzak, Michał. 1997. „Stosunki państwo-Kościół w nowej Konstytucji.” Państwo i Prawo 11–12:173–184.
• Pietrzak, Michał. 2004. „Nierzymskokatolickie Kościoły i związki wyznaniowe w Rzeczypospolitej Polskiej (1989–2000).” In Przestrzeń polityki i spraw wyznaniowych. Szkice dedykowane Profesorowi Januszowi Osuchowskiemu z okazji 75-lecia urodzin, edited by Beata Górowska, 393–414. Warszawa: ASPRA-JR.
• Potrzeszcz, Jadwiga. 2005. „Godność człowieka w orzecznictwie polskiego Trybunału Konstytucyjnego.” Roczniki Nauk Prawnych 1:27–49.
• Ryguła, Piotr. 2004. „Podstawowe pryncypia hiszpańskiego prawa wyznaniowego.” In Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego. Materiały I Ogólnopolskiego Sympozjum Prawa Wyznaniowego (Kazimierz Dolny, 14–16 stycznia 2003), edited by Artur Mezglewski, 115–141. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Safjan, Marek. 2003. „Wolność religijna w konstytucjach państw europejskich.” Kultura i prawo. Materiały III Międzynarodowej Konferencji na temat „Religia i wolność religijna w Unii Europejskiej”, Warszawa 2–4 września 2002, edited by Józef Krukowski, and Otto Theisen, 43–73. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
• Sitarz, Mirosław. 2015. „Zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych.” Kościół i Prawo 1:141–168.
• Skrzydło, Wiesław. 2002. „Konstytucyjny katalog wolności i praw jednostki.” In Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Zasady ogólne, edited by Marek Chmaj, Leszek Leszczyński, Wiesław Skrzydło et al., 37–69. Kraków: Kantor Wydawniczy „Zakamycze”.
• Sobczyk, Paweł. 2004. „Konstytucyjna zasada równouprawnienia kościołów i innych związków wyznaniowych.” In Problemy państwa i prawa, edited by Feliks Prusak, 21–35. Warszawa: Oficyna Wydawnicza WSM SIG.
• Stanisz, Piotr. 2010. „Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi w Rzeczypospolitej Polskiej – zarys problematyki.” In Podstawy regulacji stosunków Państwo-Kościół w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice Włoskiej (I Fondamenti della regolazione delle relazioni Stato-Chiesa nella Repubblica di Polonia e nella Republica Italiana), edited by Przemysław Czarnek, Dariusz Dudek, and Piotr Stanisz, 15–39. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Šturm, Lovro. 2007. „Państwo i kościół w Słowenii.” In Państwo i kościół w krajach Unii Europejskiej, edited by Gerhard Robbers, tł. Joanna Lopatowska-Rynkowska, Michał Rynkowski), 345–360. Wrocław: Kolonia Limited.
• Szymanek, Jarosław. 2004. „Stosunki państwa ze związkami wyznaniowymi w świetle postanowień Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.” In Przestrzeń polityki i spraw wyznaniowych. Szkice dedykowane Profesorowi Januszowi Osuchowskiemu z okazji 75-lecia urodzin, edited by Beata Górowska, 457–475. Warszawa: ASPRA-JR.
• Szymanek, Jarosław. 2006a. „Prawna regulacja wolności religijnej.” Studia Prawnicze 2:5–30.
• Szymanek, Jarosław. 2006b. „Prawo wyznaniowe w praktyce III RP (zagadnienia wybrane)”. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1:93–109.
• Szymanek, Jarosław. 2006c. „Konstytucyjna regulacja stosunków państwo – kościół (ujęcie komparatystyczne).” Państwo i Prawo 4:22–46.
• Szymanek, Jarosław. 2007. „Państwo – Kościół w III RP. Między systemem rozdziału łagodnego a systemem państwa parawyznaniowego.” Prawo i Religia 1:13–18.
• Szymańczak, Jolanta. 2011. „Przeciwdziałanie dyskryminacji w Polsce – wybrane aspekty polityki państwa”. Studia BAS 2:237–259.
• Szyszlak, Tomasz J. 2007. „Wolność religijna w konstytucjach i ustawach wyznaniowych państw postradzieckich.” Studia z Prawa Wyznaniowego 10:225–260.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.6192

Biblioteka Nauki

55993205