Pojęcie „dziecko” w Kodeksie karnym na tle wzorców międzynarodowych i konstytucyjnych

• Authors: Krzysztof Wiak

Title variants

EN

The Term “Child” Used in the Criminal Code Against the Background of International and Constitutional Standards

Abstracts

EN

The legislator protecting various legal interests of a child does not use uniform terminology in the Polish Penal Code, but uses different expressions such as "conceived child", "minor", "minor under 15". They are included in the definition of "child" in the Convention on the Rights of the Child and in the Law on the Ombudsman for Children. The term "conceived child" as a separate term for the term "man" results in a weaker protection of human life and health in the prenatal period of development. To increase the degree of child protection, the term "minor" is used. The legislator then introduces higher criminal sanctions for acts directed against the child or criminalizes behavior that is not prohibited when directed against adults.

PL

Ustawodawca chroniąc różne dobra prawne dziecka nie stosuje w Kodeksie karnym jednolitej terminologii, lecz posługuje się różnymi wyrażeniami, takimi jak "dziecko poczęte", "dziecko w okresie porodu", "małoletni", "małoletni poniżej lat 15". Zakresowo zawierają się one w definicji "dziecka" zawartej w Konwencji o Prawach Dziecka oraz w ustawie o Rzeczniku Praw Dziecka. Użycie przez ustawodawcę w Kodeksie karnym terminu "dziecko poczęte" jako rozłącznego wobec pojęcia "człowiek" skutkuje słabszą ochroną życia i zdrowia ludzkiego w prenatalnym okresie rozwoju. Do podwyższenia stopnia ochrony przysługującej dziecku prowadzi posłużenie się wyrażeniem "małoletni". Wówczas ustawodawca wprowadza surowsze sankcje karne grożące za czyny wymierzone przeciwko dziecku lub kryminalizuje takie zachowania, które nie są zabronione, gdy są skierowane wobec osób pełnoletnich.

Keywords

PL

dziecko; prawa dziecka; prawa i wolności człowieka; dziecko poczęte; małoletni; Kodeks karny

EN

child; children's rights; human rights and freedoms; conceived child; minor; penal code

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2017
• Volume: 10
• Pages: 261-273

Dates

published

2017

Contributors

author

Krzysztof Wiak

• Katedra Prawa Karnego, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

References

• Basek, Leszek. 2007. "Opinia " Jakie zmiany w polskim ustawodawstwie zwykłym są niezbędne dla zapewnienia ochrony godności i podstawowych praw istoty ludzkiej w okresie prenatalnym w sferze zastosowań biologii i medycyny, wyznaczane przez standardy międzynarodowe?"." W Konstytucyjna formuła ochrony życia, 49-63. Seminarium Biura Analiz Sejmowych.
• Filar, Marian. 2010. Kodeks karny. Komentarz. Wyd. 2. Warszawa: LexisNexis Polska.
• Gałązka, Małgorzata. 2005. Prawo karne wobec prokreacji pozaustrojowej. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Gronowska, Bożena, Tadeusz Jasudowicz, i Cezary Mik. 1994. O prawach dziecka. Toruń: "Camer".
• Gronowska, Bożena. 1993. "Problem aborcji w świetle międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka." Państwo i Prawo 6:67-75.
• Grześkowiak, Alicja, i Krzysztof Wiak (red.). 2017. Kodeks karny. Komentarz. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck.
• Grześkowiak, Alicja. 1996. W trosce o rodzinę. Częstochowa: Tygodnik Katolicki "Niedziela".
• Klauza, Karol (red.). 1997. Trybunał Konstytucyjny w sprawie życia: dokumenty. Częstochowa: Tygodnik Katolicki "Niedziela".
• Łopatka, Adam (red.). 1991. Konwencja o Prawach Dziecka a prawo polskie. Materiały z konferencji naukowej zorganizowanej w gmachu Sejmu RP w dniach 19-20 marca 1991 r. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe.
• Piechowiak, Marek. 1999. "Preambuła." W Konwencja o prawach dziecka - analiza i wykładnia, red. Tadeusz Smyczyński, 19-37. Poznań: Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Ars boni et aequi".
• Potulski, Jacek. [b.r. w.]. Komentarz do ar t. 15 7 a. Lex.
• Potulski, Jacek. 2009. "Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 r., sygn. I KZP 13/08." Prokuratura i Prawo 5:161-167.
• Smyczyński, Tadeusz. 1999. "Pojęcie dziecka i jego podmiotowość." W Konwencja o prawach dziecka - analiza i wykładnia, red. Tadeusz Smyczyński, 39-48. Poznań: Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Ars boni et aequi".
• Sroka, Tomasz. 2008. "Granica stosowania typów czynów zabronionych zawierających znamię "człowiek". Uwagi na marginesie uchwały Sądu Najwyższego z 26 października 2006 r." Palestra 11-12:131-150.
• Szczęch, Dorota. [b.r.w.] "Ochrona praw dziecka w konwencjach międzynarodowych." W http://docplayer.pl/4749013-0chrona-praw-dziecka-w-konwencjach-miedzynarodowych.html [dostęp: 14.11.2017].
• Warylewski, Jarosław (red.). 2012. System prawa karnego. Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym. T. X. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN.
• Wąsek, Andrzej (red.). 2004. Kodeks karny. Część szczególna. T. I. Warszawa: C.H. Beck.
• Wiak, Krzysztof. 2001. Ochrona dziecka poczętego w polskim prawie karnym. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
• Wojciechowski, Janusz. 1997. Kodeks karny. Komentarz. Orzecznictwo. Warszawa: Wydawnictwo "Librata".
• Zoll, Andrzej (red.). 2006. Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. T. II: Komentarz do art. 117-277 K.K. Wyd. 2. Kraków: Kantor Wydawniczy Zakamycze. Oddział Polskich Wydawnictw Profesjonalnych.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.6186

Biblioteka Nauki

55993167