Legal Aspects of Armed Resistance

• Authors: Marcin Konarski

Title variants

PL

Prawne aspekty zbrojnego ruchu oporu

Abstracts

PL

Celem niniejszego opracowania jest analiza zagadnień dotyczących prawnych aspektów zbrojnego ruchu oporu ze szczególnym uwzględnieniem statusu prawnego partyzanta oraz charakteru prawnego wojny domowej. Status prawny partyzanta, jak i charakter wojny domowej w świetle norm prawa międzynarodowego związany jest z punktu widzenia przedmiotowego m.in. z uznaniem międzynarodowym i okupacją wojenną, co stanowi istotny element niniejszych dociekań, które obejmują syntetyczną analizę działalności polskiego ruchu oporu przeciwko nielegalnej władzy komunistycznej po 1945 r. (tzw. żołnierze wyklęci). Opracowanie odwołuje się poza analizą norm prawa międzynarodowego i prawa krajowego oraz ich wykładni do historii ewolucji statusu prawnego i teorii partyzanta.

EN

The aim of this article is to analyse legal aspects of armed resistance movements with a focus on the legal status of the partisan and the legal nature of a civil war. In the light of the norms of international law, both the status of a partisan and the nature of a civil war is, from the point of view of this analysis, connected with, inter alia, international recognition and military occupation, which constitute a significant part of the investigations in this article, synthetically analysing the activity of the Polish resistance movement against the illegal communist rule after 1945 (the so-called "cursed soldiers"). Apart from the analysis of international and domestic legal norms and their interpretation, the article refers to the history of the evolution of the legal status and the theory of the partisan.

Keywords

PL

prawo do oporu; prawo międzynarodowe; prawo wojenne; wojna domowa; ruch oporu; partyzant; Polskie Państwo Podziemne; żołnierze wyklęci

EN

right to resistance; international law; law of war; civil war; resistance movements; partisan; Polish Underground State; cursed soldiers

• Publisher: Polska Akademia Nauk
• Journal: Teka Komisji Prawniczej
• Year: 2017
• Volume: 10
• Pages: 99-128

Dates

published

2017

Contributors

author

Marcin Konarski

• Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawie

• https://orcid.org/000000018791884X

References

• Anderson, Janice, Anne Williams, and Vivian Head. 2009. Rzezie, masakry i zbrodnie wojenne od starożytności do współczesności, translated by Leopold Hess. Warszawa: Wydawnictwo Bellona.
• Antonowicz, Lech. 1998. "Narodziny Drugiej Rzeczypospolitej ze stanowiska prawa międzynarodowego." Przegląd Sejmowy 5:17-28.
• Antonowicz, Lech. 2006. Podręcznik prawa międzynarodowego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Bankowicz, Marek. 2009. Zamach stanu: studium teoretyczne. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Bańkowska, Felicja. 1985. "Kobiety-żołnierze AK w Powstaniu Warszawskim. Wyjście do niewoli po kapitulacji." Łambinowicki Rocznik Muzealny 8:5-20.
• Baszkiewicz, Jan, and Franciszek Ryszka. 1973. Historia doktryn politycznych i prawnych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Baszkiewicz, Jan. 1983. "Wrogowie. Kontrrewolucja. " In Jan Baszkiewicz, and Stefan Meller, Rewolucja francuska 1789-1794. Społeczeństwo obywatelskie, 262-341. Warszawa: Państwowy lnstytut Wydawniczy.
• Baszkiewicz, Jan. 1995. Historia Francji. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum.
• Baszkiewicz, Jan. 2009. Państwo. Rewolucja. Kultura polityczna. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
• Berman, Harold J. 1995, Prawo i rewolucja. Kształtowanie się zachodniej tradycji prawnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Bierzanek, Remigiusz, and Janusz Symonides. 2005. Prawo międzynarodowe publiczne. Ed. 8. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis.
• Bierzanek, Remigiusz. 1964. "Międzynarodowe uznanie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i Rządu Jedności Narodowej." Sprawy Międzynarodowe 7:37-61.
• Bierzanek, Remigiusz. 1982. Wojna a prawo międzynarodowe. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.
• Byers, Michael. 2005. War Law. Understanding International Law and Armed Conflict. New York: Grove Press.
• Chomentowski, Paweł, Waldemar Kaczorowski, Zbigniew Muszyński, Piotr Potejko, Damian Szlachter, and Tadeusz Borzoł. 2011. "Organizacje międzynarodowe wobec zjawiska terroryzmu." In Terroryzm w poglądach społeczeństwa polskiego, edited by Brunon Hołyst, and Mieczysław Goca, 7-28. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Warszawie.
• Datner, Szymon. 1961. Zbrodnie Wermachtu na jeńcach wojennych armii regularnych w II wojnie światowej. Warszawa: Wydawnictwo MON.
• Dembiński, Henryk. 1938. Wojna jako narzędzie prawa i przewrotu. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
• Djakow, Włodzimierz. 1974. Piotr Ściegienny: ksiądz-rewolucjonista. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.
• Dyjakowska, Marzena. 2012. "Subsydiarne stosowanie prawa rzymskiego w Polsce przedrozbiorowej na przykładzie zbrodni obrazy majestatu." Teka Komisji Prawniczej. Oddział PAN w Lublinie 5:60-87.
• Dynia, Elżbieta. 1995. Uznanie rządu w prawie międzynarodowym. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
• Dyzenhaus, David. 2001. "Hobbes and the Legitymacy of Law." Law and Philosophy 20:461-498.
• Flemming, Marian. 1990. "Postępowanie karne i dyscyplinarne przeciwko jeńcom wojennym." Wojskowy Przegląd Prawniczy 1-2:3-19.
• Flemming, Marian. 1991. "Traktowanie jeńców wojennych." Wojskowy Przegląd Prawniczy 1:3-27.
• Flemming, Marian. 1991. "Ucieczki jeńców wojennych." Wojskowy Przegląd Prawniczy 2:70-80.
• Flemming, Marian. 1995. "Jeńcy w wewnętrznych konfliktach zbrojnych." Wojskowy Przegląd Prawniczy 2:3-17.
• Flemming, Marian. 1995. "Międzynarodowe prawo zwyczajowe." Wojskowy Przegląd Prawniczy 3-4:3-19.
• Flemming, Marian. 1995. "Zbrojny ruch oporu w okresie II wojny światowej. Aspekty prawnomiędzynarodowe." Wojskowy Przegląd Prawniczy 1:3-19.
• Gelberg, Ludwik. 1967. Zarys prawa międzynarodowego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Gilas, Janusz. 1981. Systemy normatywne w stosunkach międzynarodowych. Toruń: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Gomulski, Edward. 1966. "Instrukcja rządu Kościuszki o traktowaniu jeńców wojennych." Czasopismo Prawno-Historyczne 1:182-200.
• Góra, Władysław, and Karol Grünberg. 1985. Geneza i pierwsze lata Polski Ludowej 1944-1949. Warszawa: Instytut Krajów Socjalistycznych Polskiej Akademii Nauk.
• Górski, Grzegorz. 1998. Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Toruń: Fundacja Archiwum Pomorskiej Armii Krajowej.
• Grabowska, Genowefa. 2005. "Partyzanci." In Wielka Encyklopedia Prawa, edited by Brunon Hołyst, 609-610. Warszawa: Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza.
• Grzybowski, Konstanty. 1947. Demokracja francuska. Kraków: Wydawnictwo Czytelnik.
• Grzybowski, Stanisław. 1981. Dzieje prawa. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum.
• Hart, Herbert L.A. 1998. Pojęcie prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Hobbes, Thomas. 1953. Leviathan. London: J.M. & Sons.
• Hołyst, Brunon. 2001. Terroryzm. Vol. I and II. Warszawa: Wydawnictwo LexisNexis.
• Jasienica, Paweł. 1993. Rozważania o wojnie domowej. Warszawa: Wydawnictwo Czytelnik.
• Kant, Immanuel. 2006. Metafizyczne podstawy nauki prawa. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
• Khan, Ali. 1987. "A Theory of International Terrorism. " Connecticut Law Review 19:945-972.
• Kielasiński, Marek. 1997. Raport o zabijaniu. Zbrodnie sądów wojskowych na Zamku w Lublinie. Lublin: Wydawnictwo Test.
• Klafkowski, Adolf. 1969. Prawo międzynarodowe publiczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Konarski, Marcin. 2012. "Godność osoby ludzkiej a wojna lądowa w świetle prawa międzynarodowego." In Normatywny wymiar godności człowieka, edited by Wojciech Lis, and Adam Balicki, 285-316. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Konarski, Marcin. 2012. "Neutralność w prawie międzynarodowym." In Neutralność państw europejskich. Aspekty prawne, międzynarodowe i polityczne, edited by Józef Smoliński, and Zbigniew Tomkowski, 27-43. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Warszawie.
• Konarski, Marcin. 2012. "O statusie jeńców wojennych w świetle prawa międzynarodowego." Studia Społeczne 2:27-43.
• Konarski, Marcin. 2015. "Challenging the legitymacy of the law." Teka Komisji Prawniczej. Oddział PAN w Lublinie 8:53-62.
• Konarski, Marcin. 2015. "Kwestionowanie legitymacji prawa jako forma ochrony godności człowieka i obywatela." Prawo Kanoniczne 58: no. 3, 153-175.
• Konarski, Marcin. 2015. "Kwestionowanie legitymacji prawa." Studia Prawnicze i Administracyjne 11:3-8.
• Konarski, Szymon. 1914. Przykazania narodowe według Szymona Konarskiego. Warszawa-Lwów: drukiem Jakubowskiego i Sp.
• Konarski, Szymon. 1918. O obowiązkach Polaka: program działań narodowych skreślony w roku 1838, foreword by Henryk Mościcki. Warszawa: G. Gebethner i Spółka.
• Konarski. Marcin. 2015. "Zamach stanu jako forma kwestionowania legitymacji prawa." Studia Prawnicze i Administracyjne 3:11-23.
• Koniec Polskiego Państwa Podziemnego. Wybór dokumentów. 1987. Łódź: Wydawnictwo Pokolenie.
• Kość, Antoni. 1995. Historyczne modele relacji prawa, państwa i religii w niemieckiej filozofii prawa. Lublin: Wydawnictwo Polihymnia.
• Kość, Antoni. 1998. Podstawy filozofii prawa. Lublin: Wydawnictwo Petit s.c.
• Kowalewski, Zbigniew M. 1978. Guerilla latyno-amerykańska. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum.
• Kraj, Kazimierz. 2011. "Terroryzm w Rosji i ZSRR: Terror w myśli politycznej Włodzimierza Lenina." Bezpieczeństwo. Teoria i praktyka 3:81-92.
• Kulikowska, Iwona. 2012. "Niemcy wobec państw neutralnych w czasie II wojny światowej." In Neutralność państw europejskich. Aspekty prawne, międzynarodowe i polityczne, edited by Józef Smoliński, and Zbigniew Tomkowski, 183-197. Warszawa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Menedżerskiej w Warszawie.
• Laqueur, Waiter. 1977. Guerilla Warfare. A Historical and Critical Study. Boston: Little, Brown & Co.
• Lenin, Włodzimierz I. 1986. Wojna partyzancka. Dzieła wszystkie. Vol. XIV. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.
• Machlejd, Jerzy. 1934. Rewolucja francuska w świetle statystyki. Warszawa: Wydawnictwo Gebethner i Wolff.
• Madej, Marek. 2012. "Międzynarodowa walka z terroryzmem." In Roman Kuźniar, Bolesław Balcerowicz, Agnieszka Bieńczyk-Missala, Patrycja Grzebyk, Marek Madej, Kamila Pronińska, Mirosław Sułek, Marek Tabor, and Anna Wojciuk, Bezpieczeństwo międzynarodowe, 240-258. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
• Martyniak, Czesław. 2006. "Obiektywna podstawa prawa według św. Tomasza z Akwinu." In Czesław Martyniak, Dzieła, edited by Rafał Charzyński, and Monika Wójcik, 15-175. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Niebielski, Eugeniusz. 1996. "Mieczysław Żywczyński o księdzu-spiskowcu. In Ksiądz Piotr Ściegienny - epoka, dzieło, pokłosie", edited by Wiesław Caban, 269-278. Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe.
• Olszewski, Henryk, and Maria Zmierczak. 1993. Historia doktryn politycznych i prawnych. Poznań: Wydawnictwo Ars boni et aequi.
• Oniszczuk, Jerzy. 2013. "Prawo do oporu i Radbrucha wizja nieposłuszeństwa obywateli. Opór jako odtworzenie nowoczesnej polis." In Nieprzeciętność. Dylemat wolności, edited by Anna Rossmanith, and Maria Szyszkowska, 7-46. Warszawa: Dom Wydawniczy tCHu.
• Opaliński, Edward. 1983. "Postawa szlachty polskiej wobec osoby królewskiej jako instytucji w latach 1587-1648." Kwartalnik Historyczny 4:791-808.
• Ossowska, Maria. 1957. Podstawy nauki o moralności. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Pamiętnik obchodu ku uczczeniu prac i męczeństw Szymona Konarskiego rozstrzelanego w Wilnie. 1839. Strasburg: Wydawnictwo Gustaw Silbermann.
• Pennington, Donald. 2015. Europe in the Seventeenth Century. New York: Routledge.
• Perkowski, Maciej. 1997. "Definicja konfliktu zbrojnego nie mającego charakteru międzynarodowego w międzynarodowym prawie humanitarnym." In Międzynarodowe prawo humanitarne, edited by Tadeusz Jasudowicz, 43-56. Toruń: Wydawnictwo Dom Organizatora TNOiK.
• Piklikiewicz, Wanda. 1985. "Arbeitskommando Schlade i Lager XXI (twarda walka dziewcząt-powstanców o utrzymanie statusu jeńca)." Łambinowicki Rocznik Muzealny 8:41-43.
• Potrzeszcz, Jadwiga. 2016. "Legal security - synthetic presentation." Teka Komisji Prawniczej. Oddział PAN w Lublinie 9:140-152.
• Przyborowska-Klimczak, Anna. 1998. Prawo międzynarodowe publiczne. Wybór dokumentów. Lublin: Lubelskie Wydawnictwa Prawnicze.
• Przyborowska-Klimczak, Anna. 2016. "Bezpieczeństwo międzynarodowe." Teka Komisji Prawniczej. Oddział PAN w Lublinie 9: 153-165.
• Radwański, Zbigniew. 1952. Prawa kardynalne w Polsce. Poznań: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
• Rostocki, Władysław. 1998. Stosowanie Konstytucji Kwietniowej w okresie drugiej wojny światowej 1939-1945. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
• Rostworowski, Emanuel. 1994. Historia powszechna. Wiek XVIII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Rousseau, Jan J. 2010. Umowa społeczna, translated by Antoni Peretiatkowicz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Sawczuk, Janusz, and Stanisław Senft. 2006. "Obozy jenieckie w Lamsdorf w latach II wojny światowej: traktowanie jeńców wojennych." In Obozy w Lamsdorf/Łambinowicach (1870-1946), edited by Edmund Nowak, 117-260. Opole: Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Łambinowicach-Opolu.
• Schmitt, Carl. 2016. Teoria partyzanta. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
• Schöffer, lvo. 1961. "The Dutch Revolt Anatomized. Some Comments. " Comparative Studies in Society and History 3:470-477.
• Ściegienny, Piotr. 1981. Ewangelia i rewolucja. Wybór pism. Warszawa: Wydawnictwo Książa i Wiedza.
• Sczaniecki, Michał. 1994. Powszechna historia państwa i prawa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Seidler, Grzegorz L. 1972. Myśl polityczna czasów nowożytnych. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
• Seidler, Grzegorz L. 1974. Przedmarksowska myśl polityczna. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
• Sharp, Gene. 2013. Od dyktatury do demokracji. Drogi wolności. Warszawa: Wydawnictwo Fundacja Wolność i Pokój.
• Słaboń, Katarzyna. 2001. Sytuacja jeńców wojennych w konflikcie iracko-irańskim (1980-1988). Warszawa: Wydawnictwo Akademii Obrony Narodowej.
• Sreedhar, Susanne. 2010. Hobbes on Resistance: Defying the Leviathan. Cambridge: Cambridge University Press.
• Steinberger, Peter J. 2002. "Hobbesian Resistance." American Journal of Political Science 4:856-865.
• Stowarzyszenie Ludu Polskiego na Litwie i Białorusi: Szymon Konarski, 2015. edited by Anna Brus. Warszawa: Wydawnictwo DiG.
• Sucheni-Grabowska, Anna. 1970. "Walka o demokrację szlachecką" In Polska w epoce Odrodzenia: państwo, społeczeństwo, kultura, edited by Andrzej Wyczański, 9-67. Warszawa: Wiedza Powszechna.
• Sutor, Julian. 1972. Pańtwa neutralne i niezaangażowane. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna.
• Sylwestrzak, Andrzej. 1995. Historia doktryn politycznych i prawnych. Warszawa: Wydawnictwa Prawnicze PWN.
• Symonides, Janusz. 1967. Zasada efektywności w prawie międzynarodowym. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
• Szpotański, Stanisław. 1916. Konarszczyzna: przygotowania powstańcze w Polsce 1835-1839. Kraków: Spółka nakładowa Książka.
• Tse-tung, Mao. 1953. Dzieła wybrane. Vol. I. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.
• Tyrowicz, Marian. 1948. Sprawa ks. Piotra Ściegiennego. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Książka.
• Voisé, Waldemar. 1956. Frycza Modrzewskiego nauka o pańtwie i prawie. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.
• Williamson, David G., 2015. Polski ruch oporu 1939-1947, Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
• Wudel, Witold. 1971. Filozofia strachu i nadziei. Teoria społeczna Tomasza Hobbesa. Warszawa: Wydawnictwo Książa i Wiedza.
• Zaborski, Marcin. 2005. Ustrój sądów wojskowych w Polsce w latach 1944-1955. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
• Zalewski, Ludwik. 1934. Z dziejów partyzantki r. 1833 w województwie Lubelskiem. Lublin: Dom Książki Polskiej.
• Żaryn, Jan. 1996. "Kościół wobec władzy komunistycznej w Polsce 1945-1953." In Polacy wobec przemocy 1944-1956, edited by Barbara Otwinowska, and Jan Żaryn, 179-219. Warszawa: Wydawnictwo Editions Spotkania.
• Żenczykowski, Tadeusz. 1989. Polska Lubelska 1944. Wrocław: Spółdzielnia Wydawnicza Profil.

Identifiers

DOI

10.32084/tkp.6175

Biblioteka Nauki

55993140