W poszukiwaniu instytucji zapisu o skutku rzeczowym w prawie spadkowym na ziemiach polskich od czasów najdawniejszych do zakończenia II wojny światowej – rys prawnohistoryczny

• Authors: Aneta Makowiec

Title variants

EN

Searching for institution of legacy enforceable per se in succession law existing in Polish territories from the oldest days to the end of World War II – historical outline from legal perspective

Abstracts

EN

This paper focuses on the presentation of succession institutions similar in nature to a legacy enforceable per se which existed in the Polish territories from the oldest days until the end of World War II. In the context of the issues researched in the paper, it seems very important to analyse the regulations existing in the period of the rebirth of the Polish State after the First World War, which were contained in the Napoleonic Code, because this is where an institution similar to the legacy of immediate enforceability occurs. In the situation, where it is impossible to find any institution of legacy enforceable per se in the Polish regulations existing during the time analysed, the paper lists other institutions introduced at that time by legislators that allowed the deceased to dispose of the estate mortis causa. The paper also investigates the influence of economic, social and political factors on the shaping of the institutions analysed and on the changes in the evolution of succession law throughout the centuries.

PL

Niniejszy artykuł koncentruje się na przybliżeniu instytucji prawnospadkowych obowiązujących na ziemiach polskich od czasów najdawniejszych do zakończenia II wojny światowej, które były zbliżone w swym kształcie do zapisu o skutkach rzeczowych. Z uwagi na poruszoną problematykę szczególne znaczenie ma analiza regulacji obowiązujących w okresie odrodzenia państwa polskiego po I wojnie światowej, zawartych w kodeksie Napoleona, gdyż to właśnie tam, jak się okaże, pojawia się instytucja przypominająca zapis windykacyjny. Natomiast w sytuacji gdy nie sposób odnaleźć instytucji zapisu o skutkach rzeczowych wśród polskich regulacji prawnospadkowych obowiązujących w poddanym analizie przedziale czasowym, wskazane zostaną inne wprowadzone wówczas przez ustawodawcę instytucje pozwalające spadkodawcy rozrządzić majątkiem mortis causa. W artykule zostanie zwrócona również uwaga na wpływ czynników ekonomicznych, społecznych i politycznych na ukształtowanie przedmiotowych instytucji oraz na przeobrażenia/ewolucję prawa spadkowego na przestrzeni wieków.

Keywords

PL

zapis zwykły; zapis o skutku rzeczowym; dziedziczenie; testament; prawo spadkowe

EN

ordinary legacy; legacy enforceable per se; succession; will; succession law

• Publisher: Instytut Wymiaru Sprawiedliwości
• Journal: Prawo w Działaniu
• Year: 2022
• Issue: 52

Dates

published

2022

Contributors

author

Aneta Makowiec

• Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie
• Ośrodek Badań nad Prawem Rolnym, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

• https://orcid.org/0000000164784500

References

• Bardach J., Historia państwa i prawa Polski, Tom I do połowy XV wieku, Warszawa 1964.
• Barwiński J., O spadkach, ich dziedziczeniu i podziale, Warszawa 1936.
• Bieda J., Kłos M., Zapis windykacyjny – powrót do przeszłości, Państwo i Prawo 2013, nr 4.
• Bieranowski A., Wykładnia testamentu zawierającego zapis windykacyjny – głos w dyskusji, Rejent 2012, nr 7–8.
• Blajer P., Gospodarstwo rolne jako przedmiot zapisu windykacyjnego − wybrane problemy, Studia Iuridica Agraria 2011, t. IX.
• Blajer P., Nabycie przedsiębiorstwa będącego przedmiotem zapisu windykacyjnego. Aspekty materialno- i proceduralnoprawne, Warszawa 2016.
• Blajer P., Ustanowienie przez przedsiębiorcę zapisu windykacyjnego, Warszawa 2016.
• Brym J., Prawo cywilne, Warszawa 1922.
• Cederbaum H., Jak napisać testament własnoręczny, Warszawa 1903.
• Dąbkowski P., Prawo prywatne polskie, t. II, Lwów 1910.
• Delsol J.J., Zasady Kodeksu Napoleona w związku z nauką i jurysprudencją, t. III, Warszawa 1874.
• Demolombe C., O spadkach, t. I, Warszawa 1901.
• Górecki J., Zapis windykacyjny – uwagi de lege ferenda, [w:] Rozprawy z prawa prywatnego, prawa o notariacie i prawa europejskiego ofiarowane Panu Rejentowi Romualdowi Sztykowi, red. E. Drozd, A. Oleszko, M. Pazdan, Kluczbork 2007.
• Grzybowski S., Dzieje prawa, Wrocław 1981.
• Gwiazdomorski J., Prawo spadkowe, Warszawa 1959.
• Kolańczyk K., Prawo rzymskie, Warszawa 2001.
• Kolańczyk K., Studia nad reliktami wspólnej własności ziemi w najdawniejszej Polsce. Rozporządzanie własnością ziemską do końca XIV wieku, [w:] Studia nad historią prawa polskiego, t. XX, Poznań 1950.
• Konic H., Otwarcie i objęcie spadku. Wykład porównawczy na tle prawodawstw obowiązujących w Polsce w zestawieniu z kodeksem szwajcarskim, Warszawa 1923.
• Księżak P., Zachowek w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2010.
• Księżak P., Zapis windykacyjny gospodarstwa rolnego, [w:] Z zagadnień prawa rolnego, cywilnego i samorządu terytorialnego. Księga jubileuszowa Profesora Stanisława Prutisa, red. J. Bieluk, A. Doliwa, A. Malarewicz-Jakubów, T. Mróz, Białystok 2012.
• Księżak P., Zapis windykacyjny, Warszawa 2012.
• Leśnodorski B., [w:] Historia Państwa i Prawa Polskiego, red. J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Warszawa 1976.
• Litauer J.J., Prawo cywilne obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa z dodaniem tekstu francuskiego, ustaw uzupełniających i związkowych oraz orzecznictwa kasacyjnego, Warszawa 1929.
• Longchamps de Bérier F., [w:] Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, red. W. Dajczak, T. Giaro, F. Longchamps de Bérier, Warszawa 2009.
• Longchamps de Bérier R., Kodeks Napoleona, Przegląd Prawa i Administracji 1921, z. 7–9.
• Makowiec A., Zapis windykacyjny gospodarstwa rolnego, Warszawa 2019.
• Mikuła M., Zakres przedmiotowy spadkobrania testamentowego w statutach litewskich, [w:] Krakowskie studia z historii państwa i prawa, t. 3, red. W. Uruszczak, D. Malec, M. Mikuła, Kraków 2010.
• Moszyńska A., Zapis windykacyjny w Polsce – dawniej i dziś, Rejent 2013, nr 1.
• Niezbecka E., Zapis, Lublin 1990.
• Okolski A., Zasady prawa cywilnego obowiązujące w Królestwie Polskiem, Warszawa 1885.
• Osuchowski W., Zarys rzymskiego prawa prywatnego, Warszawa 1962.
• Pietrzak M., [w:] Historia Państwa i Prawa Polskiego, red. J. Bardach, B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Warszawa 1976.
• Planiol M., Podręcznik prawa cywilnego (o darowiznach i testamentach), Warszawa 1922.
• Płaza S., Historia prawa na tle porównawczym, cz. II, Kraków 2002.
• Przybyłowski K., Polskie międzywojenne prace kodyfikacyjne w dziedzinie prawa spadkowego, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Kamila Stefki, Warszawa–Wrocław 1967.
• Świrgoń-Skok R., Swoboda dysponowania majątkiem na wypadek śmierci w ujęciu historycznoprawnym, [w:] Rozprawy cywilistyczne. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Edwardowi Drozdowi, red. M. Pecyna, J. Pisuliński, M. Podrecka, Warszawa 2013.
• Till E., Prawo prywatne austriackie, t. VI, Wykład austryackiego prawa spadkowego, Lwów 1904.
• Truszkiewicz Z., O niektórych skutkach zapisu windykacyjnego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, [w:] Rozprawy z prawa prywatnego oraz notarialnego: księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Maksymilianowi Pazdanowi, red. A. Dańko-Roesler, A. Oleszko, R. Pastuszko, Warszawa 2014.
• Turłukowski J., Instytucja zapisu windykacyjnego w prawie polskim, Warszawa 2014.
• Turłukowski J., Zapis windykacyjny. Komentarz, Warszawa 2011.
• Waszczuk-Napiórkowska J., Zapis windykacyjny w polskim prawie spadkowym, Warszawa 2014.
• Wołodkiewicz W., [w:] Prawo rzymskie. Instytucje, red. W. Wołodkiewicz, M. Zabłocka, Warszawa 1996.
• Wróblewski S., Komentarz do austryackiego kodeksu cywilnego, t. III, Komentarz do §§ 531–824 Austryackiego Kodeksu Cywilnego (Prawo spadkowe), Kraków 1904.
• Zoll F., [w:] Spadkowe prawo: województwa południowe, F. Zoll, S. Kosiński, Warszawa 1939.

Identifiers

DOI

10.32041/pwd.5208

Biblioteka Nauki

2176251