Praktyka dziedziczenia majątku przez kobiety w rodzinie chłopskiej na podstawie tekstów testamentów z drugiej połowy XVI i XVII stulecia

• Authors: Amadeusz Świta

Abstracts

EN

The practice of women inheriting a property in 16th and 17th century peasant families was examined through an analysis of dozens of peasant wills. The problem addressed in the article – a micro-historical text – refers to peasant women living in different years in a number of villages located in, sensu lato, the Lesser Poland region (Polish: Małopolska). From the family histories shown in the texts of the last wills, it appears that a woman had the right to inherit, dispose of, and manage property. A young woman – a peasant's daughter – received both movables (things of daily use) and real estate (buildings or pieces of land) as an inheritance (including a dowry). She could also advance, becoming heir to the entire farm. Despite these rights, in a broad sense, out of principle, the female peasants held lower position than their brothers. Dying peasants, however, valued their spouses – thanking them for their work and care, they often bequeathed all their possessions to them.

Keywords

EN

woman; peasants; inheritance; family in modern times; peasants wills

• Publisher: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
• Journal: Civitas et Lex
• Year: 2023
• Volume: 40
• Issue: 4
• Pages: 21-36

Dates

published

2023

Contributors

author

Amadeusz Świta

• Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

• https://orcid.org/0000000232812519

References

• Adamczyk W., Ceny w Lublinie od XVI do końca XVIII wieku, Lwów 1935.
• Bogucka M., Białogłowa w dawnej Polsce. Kobieta w społeczeństwie polskim XVI-XVIII wieku na tle porównawczym, Warszawa 1998.
• Bogucka M., Gorsza płeć. Kobieta w dziejach Europy od antyku do wieku XXI, Warszawa 2006.
• Bogucka M., Kryzys monetarny XVII w. Konsekwencje społeczne i psychologiczne w Polsce, w: Człowiek i świat. Studia z dziejów kultury i mentalności XV-XVIII w., Warszawa 2008, s. 75-86.
• Dąbkowski P., Prawo prywatne polskie, t. 1, Lwów 1910.
• Dąbkowski P., Prawo prywatne polskie, t. 2, Lwów 1911.
• Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 2, red. A. Mączak, Warszawa 1981.
• Fortuna F.I., Status prawny i społeczny kobiet w XVII wieku w świetle testamentów szlachty Prus Królewskich, „Civitas et Lex”, 34 (2022), z. 2, s. 87-97.
• Guzowski P., Chłopi i pieniądze na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych, Kraków 2008.
• Guzowski P., System dziedziczenia chłopów na przełomie średniowiecza i czasów nowożytnych w świetle sądowych ksiąg wiejskich, w: Rodzina i gospodarstwo domowe na ziemiach polskich w XV-XX wieku. Struktury demograficzne, społeczne i gospodarcze, pod. red. C. Kukli, Warszawa 2008, s. 29-35.
• Historia państwa i prawa Polski, t. I: Do połowy XV wieku, pod red. J. Bardacha, Warszawa 1964.
• Historia państwa i prawa Polski, t. II: Od połowy XV wieku do r. 1795, pod red. J. Bardacha, wyd. 2 popr. i uzup., Warszawa 1966.
• Ihnatowicz I., Mączak A., Zientara B. i in., Społeczeństwo polskie od X do XX wieku, wyd. 2 poszerz., Warszawa 1988.
• Inglot S., Z dziejów wsi polskiej i rolnictwa, Warszawa 1986.
• Izydorczyk A., Rodzina chłopska w Małopolsce w XV-XVI wieku, w: Społeczeństwo staropolskie, t. III, red. A. Wyczański, Warszawa 1983, s. 7-27.
• Janicki K., Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Poznań 2021.
• Kołacz-Chmiel M., Mulier honesta et laboriosa. Kobieta w rodzinie chłopskiej późnośredniowiecznej Małopolski, Lublin 2018.
• Krzynówek J., Precarium a klientela, „Przegląd Historyczny”, 84 (1993), z. 4, s. 427-432.
• Leszczyński A., Ludowa historia Polski. Historia wyzysku i oporu. Mitologia panowania, Warszawa 2020.
• Łosowski J., Testamenty chłopów polskich od drugiej połowy XVI do XVIII wieku, oprac. i wyd. J. Łosowski, Lublin 2015.
• M. Arcta słownik staropolski. 26 000 wyrazów i wyrażeń używanych w dawnej mowie polskiej, oprac. A. Krasnowolski, W. Niedźwiedzki, Warszawa [ca 1920].
• Moniuszko A., Prawo sądowe Rzeczpospolitej szlacheckiej (XVI-XVIII w.). Zarys wykładu z wyborem źródeł, Warszawa 2017.
• Musialik W., Pozycja mężczyzny w rodzinie (od historii ku współczesności), w: Rodzina. Historia i współczesność. Studium monograficzne, red. W. Korzeniowska, U. Szuścik, Kraków 2010, s. 169-175.
• Penkała A., Panieńskie ochędóstwo. Kwestie posagowe i wienne w małżeństwach szlachty województwa krakowskiej w czasach saskich, Kraków 2016.
• Pielas J., Państwo, religia, prawo i rodzina, w: Rodzina i jej gospodarstwo na ziemiach polskich w geografii europejskich struktur rodzinnych do połowy XX wieku, red. P. Guzowski, C. Kuklo, Białystok 2019, 19-37.
• Riabinin J., Prawo małżeńskie wedle praktyki miejskiej lubelskiej w XVII wieku, w: Pamiętnik Historyczno-Prawny, pod red. P. Dąbkowskiego, t. 12, z. 4, Lwów 1933, s. 179-196.
• Szelągowski A., Pieniądz i przewrót cen w XVI i XVII wieku w Polsce, Lwów 1902.
• Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2004.
• Wiślicz T., Upodobanie. Małżeństwo i związki nieformalne na wsi polskiej XVII-XVIII wieku. Wyobrażenia społeczne i jednostkowe doświadczenia, Wrocław 2012.

Identifiers

DOI

10.31648/cetl.9007

Biblioteka Nauki

55788308