Wolontariat jako narzędzie aktywizacji osób w wieku senioralnym

• Authors: Katarzyna Zamorska

Title variants

EN

Volunteering as a tool to activate senior citizens

Abstracts

PL

The aim of the article is to present the idea of volunteering, which is becoming increasingly noticed by political decision-makers as an instrument for activating senior citizens. The text offers a look at the issue from a different perspective, i.e., senior citizens as potential volunteers. The article begins by recalling the theories and concepts of activity that had a significant impact on senior policies. The second section focuses on volunteering as an instrument for activating senior citizens. The activity of elderly people in Poland, both in terms of work and involvement in volunteering, places Poland behind most European countries. Then the author presents the benefits and analyses some of the barriers that may limit or prevent this type of older people’s activity. The article concludes with the statement that being an active senior citizen requires systemic support, especially when caring responsibilities for dependent aged relatives must be combined with professional work.

Keywords

EN

demographic ageing of society; senior citizens; activity; volunteering; senior policy in Poland

• Publisher: Kancelaria Sejmu / Chancellery of the Sejm
• Journal: Studia BAS
• Year: 2024
• Issue: 4(80)
• Pages: 45-61

Dates

published

2024

Contributors

author

Katarzyna Zamorska

• Uniwersytet Wrocławski

• https://orcid.org/0000000321456851

References

• Błędowski P., Maciejasz M., Rozwój opieki długoterminowej w Polsce – stan i rekomendacje, „Nowiny Lekarskie” 2013, t. 82, nr 1.
• Bytheway B., Ageism and Age Categorization, „Journal of Social Issues” 2005, t. 61, nr 2, https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2005.00410.x.
• Fabiś A., Kędziora S., Wolontariat hospicyjny seniorów [w:] Aktywność społeczna, kulturalna i oświatowa seniorów, red. A. Fabiś, Bielsko-Biała 2008.
• Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego, Seniorzy dla najmłodszych, https://www.frd.org.pl/programy/seniorzy-dla-najmlodszych/.
• Główny Urząd Statystyczny, Wolontariat w 2022 r. Informacje sygnalne, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/gospodarka-spoleczna-wolontariat/wolontariat-i-praca-niezarobkowa-na-rzecz-innych/wolontariat-w-2022-r-,3,1.html.
• Halicki J., Społeczne teorie starzenia się [w:] Zostawić ślad na ziemi. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Pędichowi w 80. rocznicę urodzin i 55. rocznicę pracy naukowej, red. M. Halicka, J. Halicki, Białystok 2006, https://pbc.biaman.pl/dlibra/publication/392/edition/372/content.
• Jak promować aktywność osób starszych w Europie – wsparcie UE dla podmiotów lokalnych i regionalnych, AGE Platform Europe we współpracy z Komitetem Regionów i Komisją Europejską, Warszawa 2011.
• Janik B., Łuczak M.J., Dylematy zaangażowania – wolontariat w świadomości społecznej, „Kultura i Edukacja” 2011, nr 4 (83).
• Janiszewska A., Problem jakości życia ludzi starych w dokumentach międzynarodowych i krajowych, „Space – Society – Economy” 2015, nr 14, https://doi.org/10.18778/1733-3180.14.04.
• Jurczak E., Wolontariat w Polsce. Analiza socjologiczna działalności ochotniczej, praca doktorska, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2011, https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/277911f6-03b5-4f98-b74f-86bf6fc1cddc/content.
• Jurek Ł., „Aktywne starzenie się” jako paradygmat w polityce społecznej, „Polityka Społeczna” 2012, nr 3.
• Jurek Ł., Zarządzanie ryzykiem demograficznym wobec procesu starzenia się zasobów pracy, „Przegląd Prawno-Ekonomiczny” 2021, nr 3, https://doi.org/10.31743/ppe.12688.
• Kancelaria Senatu, Biuro Analiz, Dokumentacji i Korespondencji, J. Tracz-Dral, Aktywność osób starszych. Opracowanie tematyczne OT-672, Warszawa 2019.
• Kim jest wolontariusz, http://wolontariat.org.pl/wolontariusze/kim-jest-wolontariusz/.
• Klimowicz M., Makarewicz-Marcinkiewicz A., Michalewska-Pawlak M., Moroń D., Inwestycje społeczne jako innowacyjna metoda zarządzania zmianą społeczną w kontekście regionalnym i krajowym w Polsce, Kraków 2018.
• Krzyżowski Ł., Mucha J., Opieka społeczna w migranckich sieciach rodzinnych. Polscy migranci w Islandii i ich starzy rodzice w Polsce, „Kultura i Społeczeństwo” 2012, nr 1.
• Maintaining Prosperity in an Ageing Society, Paris 1998, OECD, https://www.oecd-ilibrary.org/economics/maintaining-prosperity-in-an-ageing-society_9789264163133-en.
• Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Program wieloletni na rzecz Osób Starszych „Aktywni+” na lata 2021–2025, https://www.gov.pl/web/rodzina/program-wieloletni-na-rzecz-osob-starszych-aktywni-na-lata-20212025.
• Morawski A., Szczegielniak M., Wolontariat jako forma partycypacji obywatelskiej młodzieży [w:] Partycypacja obywatelska młodzieży. Teoria i praktyka, red. K. Gomółka, P. Stawarz, Warszawa 2021.
• Moroń D., Wolontariat w trzecim sektorze. Prawo i praktyka, Wrocław 2009.
• Moulaert T., Léonard D., Le vieillissement actif: regards pluriels. Présentation, „Les Politiques Sociales” 2012/1, nr 1–2, https://doi.org/10.3917/lps.121.0004.
• Moulaert T., Viriot Durandal J.P., De la notion au référentiel international de politique publique. Le savant, l’expert et le politique dans la construction du vieillissement actif, „Recherches sociologiques et anthropologiques” 2013, nr 44-1, https://doi.org/10.4000/rsa.904.
• Najwyższa Izba Kontroli, Informacja o wynikach kontroli. Realizacja rządowych programów na rzecz aktywności społecznej osób starszych, Departament Pracy, Spraw Społecznych i Rodziny, Warszawa 2019, https://www.nik.gov.pl/plik/id,21376,v,artykul_20367.pdf.
• Nichol B., Wilson R., Rodrigues A., Haighton C., Exploring the Effects of Volunteering on the Social, Mental, and Physical Health and Well-being of Volunteers: An Umbrella Review, „Voluntas” 2024, t. 35, nr 1, https://doi.org/10.1007/s11266-023-00573-z.
• Parlament Europejski, Eurobarometr. Wolontariat i solidarność międzypokoleniowa. Sprawozdanie, październik 2011.
• Pazderski F., Sobiesiak-Penszko P., Wolontariat osób dojrzałych w Polsce. Ekspertyza dla Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa 2012.
• Pellissier J., W jakim wieku wkraczamy w starość?, „Le Monde diplomatique. Edycja polska” 2013, nr 6 (88).
• Perek-Białas J., Mysińska E., Indeks aktywnego starzenia w ujęciu regionalnym. Ekspertyza dla Departamentu Polityki Senioralnej Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa 2013, https://senior.gov.pl/source/Ekspertyza%20regionalny%20indeks%20aktywnego%20starzenia_27.XI.2013.pdf.
• Peyrache M., Ogg J., Concilier vie professionnelle et aide informelle ŕ un parent âgé, „European Journal of Social Sciences. Revue européenne des sciences sociales” 2017, nr 55-1, https://journals.openedition.org/ress/3841.
• Pochopień K., Polska to kraj wolontariuszy – tak myśli 62% z nas, a jak jest naprawdę?, https://publicystyka.ngo.pl/polska-to-kraj-wolontariuszy-tak-mysli-62-z-nas-a-jak-jest-naprawde.
• Schönbrodt B., Veil K., Zjawisko wycofania społecznego w kontekście „aktywnego starzenia się”. Potrzeba działania i przykłady dobrych praktyk w Niemczech, „Problemy Polityki Społecznej” 2012, nr 18, https://www.problemypolitykispolecznej.pl/pdf-123207-52442?filename=52442.pdf.
• Stępień N., Bierność czy aktywność społeczna i edukacyjna osób starszych w Polsce [w:] Realność złego starzenia się. Poza polityczną i społeczną powinnością, red. L. Buliński, Toruń 2015.
• Szatur-Jaworska B., Zasady polityk publicznych w starzejących się społeczeństwach [w:] Strategie działania w starzejącym się społeczeństwie. Tezy i rekomendacje, Warszawa 2012, https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Strategie%20dzia%C5%82ania%20w%20starzej%C4%85cym%20si%C4%99%20spo%C5%82ecze%C5%84stwie.%20Tezy%20i%20rekomendacje.Biuletyn%20RPO.%20%C5%B9r%C3%B3d%C5%82a%202012%2C%20nr%209.pdf.
• Szatur-Jaworska B., Błędowski P., Dzięgielewska M., Podstawy gerontologii społecznej, Warszawa 2006.
• Szukalski P., Intelektualne źródła koncepcji aktywnego starzenia się, „Małopolskie Studia Regionalne” 2014, nr 2–3/31–32, https://dspace.uni.lodz.pl:8443/xmlui/bitstream/handle/11089/7567/Ma%C5%82opolskie%20Studia%20Regionalne.pdf?sequence=1&isAllowed=y.
• Szweda-Lewandowska Z., Modele opieki nad osobami niesamodzielnymi [w:] Polityka społeczna wobec problemu bezpieczeństwa socjalnego w dobie przeobrażeń społeczno-gospodarczych, red. W. Koczur, A. Rączaszek, Katowice 2014.
• Turek K., Aktywność społeczna osób starszych w Polsce. Trzeci sektor seniorów [w:] Ku socjologii starości. Starzenie się w biegu życia jednostki, red. J. Mucha, Ł. Krzyżowski, Kraków 2011.
• UE rozpoczyna Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej: Zaangażuj się!, komunikat prasowy, https://ec.europa.eu/social/search.jsp?advSearchKey=UE+rozpoczyna+Europejski+Rok+Aktywno%C5%9Bci+Os%C3%B3b+Starszych+i+Solidarno%C5%9Bci+Mi%C4%99dzypokoleniowej%3A+Zaanga%C5%BCuj+si%C4%99%21&mode=advancedSubmit&langId=pl.
• United Nations Economic Commission for Europe, 2018 Active Ageing Index. Analytical Report, Geneva 2019, https://unece.org/DAM/pau/age/Active_Ageing_Index/ECE-WG-33.pdf.
• Wiśniewski P., Decydenci nie myślą strategicznie, rozmowa z prof. Barbarą Szatur-Jaworską z Instytutu Polityki Społecznej Uniwersytetu Warszawskiego, „Polityka Senioralna” 2015, nr 1.
• Zgliczyński W., Aktywność społeczna osób starych w Polsce w ramach wolontariatu i uniwersytetów trzeciego wieku, „Studia BAS” 2012, nr 2 (30).
• Zych A.A., Leksykon gerontologii, Kraków 2010.

Identifiers

DOI

10.31268/StudiaBAS.2024.23

Biblioteka Nauki

57255519