Tacierzyństwo i samotne ojcostwo. Zygmunt III i jego dzieci w latach 1593-1605

• Authors: Aleksandra Barwicka-Makula

Title variants

EN

Fatherhood and Single Fatherhood: Sigismund III and His Children in the Years 1593-1605

Abstracts

EN

In her article, Aleksandra Barwicka-Makula discusses King Sigismund III in the role of a father. She analyses this monarch’s attitude to the offspring born from his marriage to Anna Habsburg and focuses on the period after the death of his first wife, which provides an opportunity to present how the king fulfilled the task of a single father and what emotions accompanied his fulfilment of this task. A characteristic feature of Sigismund III’s upbringing style is that it was based on Habsburg models, developed at the Graz court by Archduchess Maria of Bavaria. The monarch consciously sought to strengthen family ties with the Styrian Habsburgs. In his will of May 19th, 1598, he appointed his mother-in-law and his brother-in-law, Archduke Ferdinand, later to become the emperor, as legal guardians of his offspring in the event of his own death. He hoped that his active contacts with the court in Graz, and through it with other European courts, would in future provide his children with appropriate connections to enable them to reach high dignities and honors.

PL

W artykule ukazano króla Zygmunta III w roli ojca i jego stosunek do potomstwa zrodzonego z małżeństwa z Anną Habsburżanką. Skoncentrowano się na okresie po śmierci pierwszej małżonki monarchy, co pozwoliło pokazać, jak król wypełniał zadania samotnego ojca i jakie emocje temu towarzyszyły. Omówiono również główne zadania stojące przed królewskim ojcem, takie jak: wybór dla dziecka imienia i rodziców chrzestnych oraz modelu wychowania, wyznaczenie opiekunów i wychowawców, a także zaplanowanie przyszłości dzieci przez zacieśnianie więzów rodzinnych z najważniejszymi rodami panującymi Europy.

Keywords

PL

tacierzyństwo; ojcostwo; król Polski Zygmunt III Waza; królewicz Władysław Zygmunt Waza; królowa Anna Habsburżanka; królewna Anna Maria Wazówna; arcyksiężna Maria Bawarska

EN

fatherhood; paternity; Sigismund III Vasa; King of Poland; Anne of Austria; Queen of Poland; Prince Ladislaus Sigismund Vasa; Princess Anne Marie Vasa; Maria Anna of Bavaria; Archduchess of Austria

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Wieki Stare i Nowe
• Year: 2023
• Volume: 18
• Issue: 23
• Pages: 1-20

Dates

published

2023

Contributors

author

Aleksandra Barwicka-Makula

• Uniwersytet Śląski w Katowicach

• https://orcid.org/0000000180535694

References

• Barwicka-Makula A., Królowe - Habsburżanki jako panie dworu. Proces rekrutacji na dwory żon Zygmunta III Wazy. „Perspektywy Kultury” 2022, nr 39, 4, s. 127-140.
• Barycz H., Prewancjusz Władysławowski Gabriel (ok. 1570-1631), w: Polski słownik biograficzny, t. 28, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1984-1985, s. 443-445.
• Betz S.H., Von Innerösterreich in die Toskana. Erzherzogin Maria Magdalena und ihre Heirat mit Cosimo de’ Medici, Frankfurt am Main 2008.
• Borkowska U., Królewskie zaślubiny, narodziny i chrzest, w: Imagines potestatis. Rytuały, symbole i konteksty fabularne władzy zwierzchniej. Polska X-XV w. (z przykładem czeskim i ruskim), red. J. Banaszkiewicz, Warszawa 1994, s. 75-92.
• Fabiani B., W kręgu Wazów. Ludzie i obyczaje, Warszawa 2014.
• Keller K., Erzherzogin Maria von Innerösterreich (1551-1608). Zwischen Habsburg und Wittelsbach, Wien-Köln-Weimar 2012.
• Koldau L.M., Frauen-Musik-Kultur. Ein Handbuch zum deutschen Sprachgebiet der Frühen Neuzeit, Köln-Weimar-Wien 2005.
• König-Lein S., Die Portätsammlungen in der Grazer Burg und im Schloss Karlau im 17. und 18. Jahrhundert, „Acta Historiae Artis Slovenica” 2019, vol. 24, 2, s. 11-30.
• Kutaś P., Testament królowej szwedzkiej Katarzyny Jagiellonki, „Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej” 1994, nr 44, s. 109-117.
• Lechicki C., Mecenat Zygmunta III i życie umysłowe na jego dworze, Warszawa 1932.
• Leitsch W., Trzy teksty źródłowe z lat 1592, 1593 i 1635 do dziejów Zamku Królewskiego w Warszawie, „Rocznik Warszawski” 1976, nr 14, s. 279-290.
• Leitsch W., Das Leben am Hof Sigismunds III. von Polen, Bd. 2-3, Wien 2009. Ochmann-Staniszewska S., Dynastia Wazów w Polsce, Warszawa 2006.
• Petrus J.T., Miniaturowa galeria portretów rodziny Zygmunta III, „Biuletyn Historii Sztuki” 1975, t. 37, 2, s. 150-161.
• Petrus J.T., Portrety dziecięce Władysława IV i Anny Marii Wazówny w zbiorach hiszpańskich (ze studiów nad malarstwem dworskim epoki Wazów), „Folia Historiae Artium” 1975, t. 11, s. 109-138.
• Pudełko J.J., Wychowanie według Syracydesa, „Verbum Vitae” 2012, nr 21, s. 83-104.
• Sitkowa A., Piotr Skarga jako „kronikarz” domu Zygmunta III Wazy, w: Sarmackie theatrum. [T.] 1: Wartości i słowa. Materiały z konferencji naukowej, Katowice 9-11 grudnia 1998 roku, red. R. Ocieczek przy współudz. B. Mazurkowej, Katowice 2001, s. 127-141.
• Skoczek J., Wychowanie Wazów, Lwów 1937.
• Skowron R., Budowanie prestiżu królewskiego rodu. Związki rodzinne Wazów z dynastiami europejskimi, „Studia Europaea Gnesnensia” 2019, nr 20, s. 55-81.
• Turkiel J., Nauka Syracha o wychowaniu, „Studia Teologiczne” 2008, nr 26, s. 151-170.
• Weiss S., Zur Herrschaft geboren. Kindheit und Jugend im Haus Habsburg von Kaiser Maximilian bis Kronprinz Rudolf, Innsbruck-Wien 2008.
• Wolke L.E., Jan III Waza: władca renesansowy, tłum. W. Łygaś, Gdańsk 2011.
• Wrede M., Itinerarium króla Zygmunta III 1587-1632, Warszawa 2019.

Identifiers

DOI

10.31261/WSN.2023.23.06

Biblioteka Nauki

27316246