Ekológia kultúry a ekológia prírody v románe Andreja Bitova Puškinov dom

• Authors: Martin Lizoň

Title variants

EN

Cultural Ecology and Natural Environment Ecology in the Andrei Bitov’s Novel Pushkin House

Abstracts

EN

The paper analyses a chapter called Father’s Father from the Andrei Bitov’s novel Pushkin House – an example of ecological discourse in Russian fiction literature. The provided literary analysis of the fictional text serves as a basis for pedagogical text interpretation useful in the literary courses. Ecological problems presented in the novel are evaluated as resulting from social changes that took place after the establishment of the Soviet power. The novel juxtaposes natural ecology and cultural ecology as both result from consumer (uncritical, exploiting) attitude towards nature/culture and (un)conscious effort to eliminate natural hierarchy. The paper interprets the text by decoding its individual elements on the intertextual and metatextual levels. It also analyses selected elements of the text poetics, including the chronotope of the text, and decodes the typology of characters and its meaning.

PL

W artykule analizie poddano fragment powieści Andrieja Bitowa Puškinskij dom [Dom Puszkina] (rozdział Otec otca [Ojciec ojca]) jako przykład fikcyjnej narracji w obrębie dyskursu ekologicznego w literaturze rosyjskiej. Podstawę pedagogicznej interpretacji tekstu stanowi analiza literacka utworu Bitowa, którą autor artykułu poleca do wykorzystania na zajęciach/seminariach z literatury. Przedstawione w powieści Bitowa problemy ekologiczne oceniane są jako skutki zmian społecznych spowodowanych przez władzę radziecką. W powieści ukazane są analogie między ekologią środowiska naturalnego a ekologią kulturową, gdyż wspólnym mianownikiem obu jest konsumpcyjny (bezkrytyczny, wyzyskujący) stosunek do przyrody/kultury oraz (nie)świadome dążenie do likwidacji naturalnej hierarchii. Interpretację tekstu oparto na dekodowaniu jego poszczególnych elementów na poziomie intertekstualnym i metatekstowym oraz analizie wybranych elementów poetyki tekstu. Starano się zrozumieć specyfikę chronotopu wybranego fragmentu badanego tekstu i przyczyny takiego wyboru, a także zdekodować znaczenia typologii postaci.

Keywords

EN

ecology; generation; generational conflict; hierarchy; consumer; culture; literature; museum; technological progress; environmental education

PL

ekologia; pokolenie; konflikt pokoleń; hierarchia; konsument; kultura; literatura; muzeum; postęp techniczny; edukacja środowiskowa

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
• Year: 2023
• Volume: 32
• Pages: 1-15

Dates

published

2023

Contributors

author

Martin Lizoň

• Uniwersytet Mateja Bela w Bańskiej Bystrzycy

• https://orcid.org/000000017285007X

References

• Literatúra
• Abaganova A.O., 2013, Modest Odojevcev – geroj-zank romana A. Bitova „Puškinskij dom“, „Jazyk i kuľtura“ [Novosibirsk], č. 6, s. 111–116.
• Amusin M., 2012, Smennyje optiki Andreja Bitova, „Zvezda“, č. 5, https://zvezdaspb.ru/index.php?page=8&nput=1834&ysclid=lcnsa2cw7n724348123 [dostup 18.08.2022].
• Bitov A., 2013, Oglašonnyje. Četviertoje izmerenije, ACT, Moskva.
• Bitov A., 2014, Puškinův dům, Nakladatelství Paseka, Praha.
• Chanses È., 2007, „Èkologiâ“ čeloveka, „ŽZ. Russkij tolstyj žurnal kak èstetičeskij fenomen“, № 4 (Oktâbr’), https://magazines.gorky.media/october/2007/4/ekologiya-cheloveka.html?ysclid=lkpo0mq2wz703451678 [dostup 03.08.2023].
• Harpáň M., 2004, Teória literatúry, TIGRA, Bratislava.
• Lejderman N.L., Lipoveckij M.N., 2003, Sovremennaja russkaja literatura: 1950–1990-e gody: Učebnoje posobije dľa vysšich učebnych zavedenij: V 2 tomach – Tom 2: 1968–1990, Izdateľskij centr Akademija, Moskva.
• Lizoň M., 2015, Pastoraľnyje motivy v fiľme Anatolija Efrosa „V četverg i boľše nikogda“, in: Pastoraľ: metamorfozy ideala i reaľnosti: sbornik naučnych statej, ed. E.P. Zykova et al., Izdateľstvo Čelovek, Moskva, s. 203–214.
• Medvedev S., 2022, „Emu stalo skučno“. Aleksandr Ètkind o tom, kak Putin zapustil mehanizm samouničtoženiâ, Radio Svoboda, 4.09.2022, https://www.svoboda.org/a/emu-stalo-skuchno-aleksandr-etkind-o-mehanizme-samorazrusheniya-putina/32017147.html [dostup 11.08.2022].
• Skoropanova I., 2001, Russkaja postmodernistskaja literatura: učebnoje posobije, 3-e izdanie, Flinta, Nauka, Moskva.
• Tymieniecka-Suchanek J., 2013, Literatura rosyjska wobec upodmiotowienia zwierząt. W kręgu zagadnień ekofilozoficznych, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
• Zapesockaja R., 2006, Oleg Daľ otkryvajet problemu, „ŽZ. Russkij tolstyj žurnal kak èstetičeskij fenomen“, http://magazines.russ.ru/kreschatik/2006/2/za24.html [dostup 18.08.2022].

Identifiers

DOI

10.31261/TPDJP.2023.32.13

Biblioteka Nauki

59498213