Metoda skorelowana w dydaktyce polszczyzny edukacyjnej

• Authors: Anna Seretny

Title variants

EN

The Correlated Method Used in Building Academic Language: the Case of Polish

Abstracts

EN

Due to economic and geopolitical changes, Polish schools are more and more often attended by children whose command of Polish is either inadequate or nonexistent. In recent years, the number of educational institutions in Poland where languages other than Polish are heard during lessons and in school yards has been constantly growing. It is the teachers’ task to introduce foreign students to Polish as their new language and to do so in a way that will allow these students to communicate with their social environment, including their peers, and, perhaps more importantly, to effectively study school subjects in their proper peer group. Anna Seretny’s purpose in this article is to present the advantages of the correlated method as an effective tool for developing linguistic competences in education, a method that consists in teaching language through content and content through language. Though originally advocated for teaching Polish as a heritage language in ethnic schools outside Poland, the correlated method can successfully be used for a new purpose. It is based on the conviction that well-developed language competences, defined as the ability to conduct linguistic activities necessary to achieve specific educational goals and tasks, are the key to every pupils’ academic achievements and educational success.

PL

Za sprawą zmian ekonomicznych i geopolitycznych do szkół w Polsce coraz częściej trafiają dzieci, które polskiego nie znają na tyle dobrze, by bez trudu uczestniczyć w lekcjach przedmiotowych, lub też wcale się polszczyzną nie posługują. Z roku na rok w naszym kraju przybywa więc placówek edukacyjnych, w których na przerwach i na lekcjach słychać języki inne niż polszczyzna. Zadaniem nauczycieli jest wprowadzanie obcojęzycznych uczniów w świat naszego języka na tyle sprawnie, by jak najszybciej mogli oni nie tylko porozumiewać się z otoczeniem, z polskimi rówieśnikami, lecz przede wszystkim efektywnie uczyć się razem z nimi różnych przedmiotów. W artykule starano się pokazać zalety stosowania w dydaktyce polszczyzny edukacyjnej metody skorelowanej, która jest narzędziem kształtowania kompetencji językowo-przedmiotowych, sposobem nauczania języka przez treść, a treści przez język. Metoda powstała co prawda na użytek nauczania polszczyzny odziedziczonej w szkołach polskich poza Polską, z powodzeniem może być jednak zaadaptowana do nowej misji, u podłoża metody skorelowanej leży bowiem przekonanie, iż kluczem do edukacyjnego sukcesu ucznia są dobrze rozwinięte kompetencje językowe, te zaś należy kształtować równolegle z kompetencjami przedmiotowymi, gdyż nie stanowią one do nich dodatku, lecz są ichintegralną częścią.

Keywords

EN

academic Polish; correlated method; development of cognitive academic and language proficiency

PL

polszczyzna edukacyjna; metoda skorelowana; ozwijanie edukacyjnej sprawności językowej, nauczanie języka polskiego jako obcego; glottodydaktyka

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
• Year: 2023
• Volume: 32
• Pages: 1-17

Dates

published

2023

Contributors

author

Anna Seretny

• Uniwersytet Jagielloński

• https://orcid.org/0000000253774881

References

• Beacco J.C. i in., 2010, Language and School Subjects. Linguistic Dimensions of Knowledge Building in School Curricula, Language Policy Division, Council of Europe.
• Cummins J., 1981, Age of Arrival and Immigrant Second Language Learning in Canada: A Reassessment, „Applied Linguistics”, vol. 2, s. 132–149, https://doi.org/10.1093/applin/II.2.132.
• Cummins J., 2000, Language, Power and Pedagogy: Bilingual Children in the Crossfire, Multilingual Matters, Buffalo, NY.
• Gaze M., 2022, Polszczyzna uczniów arabskiego pochodzenia – studium porównawcze, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, T. 28, s. 175–187, https://doi.org/10.18778/0860-6587.28.12.
• Gottlieb M., Ernst-Slavit G., 2014, Academic Language in Diverse Classrooms: Definitions and Contexts, Corwin Press Publisher, Thousand Oaks, California.
• Grucza S., 2008, Lingwistyka języków specjalistycznych, Wydawnictwo Euro-Edukacja, Warszawa.
• Hu M., Nation I.S.P., 2000, Unknown Vocabulary Density and Reading Comprehension, „Reading in a Foreign Language”, vol. 13 (1), s. 403–430.
• Jaworski M., 1989, Koncepcja i wyniki badań, w: Tenże, Terminy i pojęcia w programach i podręcznikach szkoły podstawowej. Koncepcja i wyniki badań, Instytut Programów Szkolnych Ministerstwa Edukacji Narodowej, Warszawa, s. 4–22.
• Jędryka B.K., 2022, CLIL po polsku – zintegrowane kształcenie przedmiotowo-językowe w dydaktyce języka polskiego jako języka edukacji szkolnej na przykładzie przyrody, w: Z problematyki kształcenia językowego, T. 9, red. E. Awramiuk, K. Szamryk, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok, s. 159–185.
• Krakowiak K. i in., oprac., 2016, Wskazówki dla autorów i wydawców podręczników szkolnych dotyczące sposobu opracowania tekstów dostosowanych do rozwoju językowego uczniów oraz minimalne standardy dostępności treści podręczników szkolnych dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (w tym z niepełnosprawnościami, z trudnościami w uczeniu się lub komunikowaniu), pobrano z: https://bip.ore.edu.pl/pliki/zamowienia/ponizej/41-2017/za%C5%82.%202-WSKAZ%C3%93WKI%20i%20STANDARDY-KUL.pdf [październik 2022].
• Lipińska E., Seretny A., 2012, Między językiem ojczystym a obcym. Nauczanie i uczenie się języka odziedziczonego na przykładzie szkolnictwa polonijnego w Chicago, Księgarnia Akademicka, Kraków 2012, pobrano z: https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/53992/lipinska_seretny_miedzy_jezykiem_ojczystym_a_obcym_2012.pdf?sequence=1&isAllowed=y [7.07.2023].
• Lipińska E., Seretny A., 2022, Nauczanie języka przez literaturę, a literatury przez język – o metodzie skorelowanej w pracy z uczniami polonijnymi, „Filologia Polska. Roczniki Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego”, nr 8, s. 19–36, http://dx.doi.org/10.34768/fp2022a1.
• Martyniuk W., 2015, Edukacyjna sprawność językowa w ujęciu działaniowym Rady Europy, „LingVaria”, T. 10, nr 20, s. 69–79, https://doi.org/10.12797/LV.10.2015.20.06.
• Pamuła-Behrens M., 2018, Język edukacji szkolnej w integracyjnym modelu wsparcia ucznia z doświadczeniem migracji w rodzinie, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 2(22), s. 171–186, pobrano z: https://www.journals.us.edu.pl/index.php/PPol/article/view/9714 [7.07.2023].
• Seretny A., 2014, Czytanie ekstensywne. Tekst w perspektywie glottodydaktycznej, „Postscriptum Polonistyczne”, nr 3, s. 7–18.
• Seretny A., 2015, Słownictwo w dydaktyce języka. Świat słów na przykładzie języka polskiego jako obcego, Księgarnia Akademicka, Kraków.
• Seretny A., 2021, Polszczyzna w szkole, czyli język jako narzędzie poznania, w: Dydaktyka języka polskiego jako nierodzimego. Konteksty – dylematy – trendy, red. A. Seretny, E. Lipińska, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków, s. 113–140.
• Seretny A., 2022, Polszczyzna jako język drugi w szkole. Wymagania leksykalne komunikacyjnej i edukacyjnej odmiany języka, „Neofilolog”, nr 58/1, s. 98–118, https://doi.org/10.14746/n.2022.58.1.7.
• Seretny A., Lipińska E., 2005, ABC metodyki nauczania języka polskiego jako obcego, Universitas, Kraków.
• Seretny A. i in., 2023, Po prostu po polsku jeszcze raz, Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, Warszawa–Chicago.
• Snow C.E., Uccelli P., 2009, The Challenge of Academic Language, w: The Cambridge Handbook of Literacy, eds. D.R. Olson, N. Torrance, Cambridge University Press, Cambridge, s. 112–133.
• Szlajfer F. i in., 2018, Planeta Nowa 5. Podręcznik do geografii dla klasy piątej szkoły podstawowej, Nowa Era, Warszawa.
• Szuman S., 1985, Język i mowa, w: Tenże, Studia nad rozwojem psychicznym dziecka, wybór i oprac. M. Przetacznikowa, G. Makiełło-Jarża, [Dzieła wybrane, T. 1], Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa, s. 174–182.
• Targońska J., 2017, Problematyczne obszary pracy nad słownictwem na lekcji języka obcego – próba diagnozy przyczyn słabo rozwiniętej kompetencji leksykalnej uczniów, „Języki Obce w Szkole”, nr 3, s. 4–13.
• Zgółkowa H., 1992, Dobór słownictwa do nauczania języka polskiego jako obcego, w: Język polski jako obcy. Programy nauczania na tle badań współczesnej polszczyzny, red. W. Miodunka, Uniwersytet Jagielloński, Kraków, s. 37–119.
• Zwiers J., 2008, Building Academic Language: Essential Practices for Content Classrooms, Jossey-Bass, San Francisco, CA.

Identifiers

DOI

10.31261/TPDJP.2023.32.04

Biblioteka Nauki

59498236