Swobodne wypowiedzi uczniowskie jako droga do rozwijania kompetencji językowych uczniów

• Authors: Paweł Sporek

Title variants

EN

Student Free Speech as a Way to Develop Students’ Linguistic Competence

Abstracts

EN

This text raises the issue of the importance of the free speech method in developing students’ linguistic competence at different levels of education. It presents the use of this didactic solution in the introductory lesson on the development of school reading in relation to the designed activities, which – subordinate to the literary work – provide multiple opportunities for working on improving students’ oral and written expression. The presented method implemented in school practice allows for natural integration of literary, cultural and linguistic education, overcomes the artificial separation of literature and language, reveals ways of thinking about culture as a formation that binds together literary material and its products. It also indicates a specific direction of didactic thinking to be implemented in Polish language classes, considered by the author of the text as desirable.

PL

W tekście poruszono zagadnienie znaczenia metody swobodnych wypowiedzi uczniowskich w rozwijaniu kompetencji językowych uczniów na różnych poziomach kształcenia. Ukazano zastosowanie niniejszego rozwiązania dydaktycznego na lekcji wprowadzającej do opracowania lektury szkolnej w odniesieniu do projektowanych działań, które – podporządkowane dziełu literackiemu – dają wielorakie możliwości pracy nad doskonaleniem uczniowskich wypowiedzi ustnych i pisemnych. Metoda swobodnych wypowiedzi uczniowskich wdrożona w praktykę szkolną pozwala na naturalne integrowanie kształcenia literacko-kulturowego i kształcenia językowego, przełamywanie sztucznego oddzielania od siebie literatury i języka, odsłania drogi do myślenia o kulturze jako formacji spajającej tworzywo literackie i jego wytwory. Wskazuje również określony i uznany przez autora tekstu za pożądany kierunek myślenia dydaktycznego w odniesieniu do lekcji języka polskiego.

Keywords

EN

free student speech; language education; language competence; student text; Polish language didactics

PL

swobodne wypowiedzi uczniowskie; kształcenie językowe; kompetencje językowe; tekst uczniowski; dydaktyka języka polskiego

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego
• Year: 2023
• Volume: 32
• Pages: 1-16

Dates

published

2023

Contributors

author

Paweł Sporek

• Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie

• https://orcid.org/0000000160556199

References

• Amborska-Głowacka D., 2005, Tekst jako narzędzie badań rozumienia, w: Metodyka a nauka o literaturze i nauka o języku, red. D. Michułka, K. Bakuła, Wydawnictwo WTN, Wrocław, s. 279–285.
• Bakuła K., 2008, Mówione ≈ pisane. Komunikacja, język, tekst, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
• Bakuła K., 2014, Świadomość językowa – świadomość dydaktyczna, w: Świadomość językowa, red. J. Nocoń, A. Tabisz, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, s. 37–52.
• Dobrzyńska T., 1991, Tekst. Próba syntezy, „Pamiętnik Literacki”, z. 2, s. 142–183.
• Jędrychowska M., 2005, Semiotyczne horyzonty kulturowej sprawności komunikacyjnej, w: Kształcenie sprawności językowej i komunikacyjnej. Obraz badań i działań dydaktycznych, red. Z. Uryga, M. Sienko, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków, s. 89–100.
• Kowalikowa J., Synowiec H., 2007, Wiązanie treści językowych z literacko-kulturowymi. Przesłanki i dylematy, w: Wiązanie kształcenia językowego z literacko-kulturowym w gimnazjach i liceach, red. Z. Uryga, R. Jedliński, M. Sienko, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków, s. 10–19.
• Kozielecki J., 1968, Zagadnienia psychologii myślenia, wyd. 2 popr. i rozsz., Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
• Nagajowa M., 1995, ABC metodyki języka polskiego. Dla początkujących nauczycieli, wyd. 2 popr., Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
• Nagajowa M., 2010/2011, O tak zwanej swobodnej wypowiedzi, „Język Polski w Szkole IV–VI”, nr 4, s. 39–51.
• Niesporek-Szamburska B., 2015, Komunikacja na lekcji języka polskiego – między przemocą a współdziałaniem, w: Wychowanie językowe, red. J. Nocoń, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, s. 159–170.
• Nocoń J., 2015, Wychowanie językowe w szkole a współczesna sytuacja kulturowo-komunikacyjna, w: Wychowanie językowe, red. J. Nocoń, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, s. 61–70.
• Rypel A., 2007, Nauczanie komunikacyjne w kształceniu uczniowskich wypowiedzi pisemnych. Problemy, badania eksperymentalne, implikacje dydaktyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz.
• Rypel A., 2014, Wychowanie językowe, czyli jak scalić rozproszoną świadomość językową, w: Świadomość językowa, red. J. Nocoń, A. Tabisz, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole, s. 53–62.
• Saloni Z., 1979, O kształceniu umiejętności pisania na wyższym poziomie nauki szkolnej, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
• Sporek P., 2021, Swobodne wypowiedzi uczniowskie w kształceniu literacko-kulturowym, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków.
• Szymańska M., 2016, Między nauką o języku a rozwijaniem języka. Koncepcje kształcenia językowego na przełomie XX i XXI wieku, Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków.
• Uryga Z., 2007, Wiązać to, co rozerwane. Uwagi wstępne, w: Wiązanie kształcenia językowego z literacko-kulturowym w gimnazjach i liceach, red. Z. Uryga, R. Jedliński, M. Sienko, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków, s. 5–8.
• Wilkoń A., 2000, Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, wyd. 2 popr. i uzup., Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Identifiers

DOI

10.31261/TPDJP.2023.32.03

Biblioteka Nauki

59498233