„Preludium rewolty”. Bunt kobiet w poezji Joanny Mueller

• Authors: Monika Glosowitz

Title variants

EN

“Prelude to Revolt”: Women’s Rebellion in the Poetry of Joanna Mueller

Abstracts

EN

The aim of this article is to answer the question about the causes of oversights, silences and shifts in the critical-literary reception of Joanna Mueller’s poetry. The author analyses discussions of the poet’s successive books and demonstrates the workings of what she calls the ‘double standard’ of the language of criticism; this mechanism has enabled repeated gestures to discredit the importance of this poetry, and has its origins in critics’ specific elaboration of the experience and subject of motherhood, whose poetic thematisation is often met with negative critical commentary. This analysis is juxtaposed with an alternative proposal for reconstructing the main line of Mueller’s poetic story of motherhood, a story in which individual personal experience becomes the basis for building a community of women based on experiencing the oppression they share. Joanna Mueller’s work has certainly been recognised by critics and has been widely (albeit irregularly) commented on and described, so the writer functions in the broad field of literary production and popularisation in Poland.

PL

Celem artykułu jest odpowiedź na pytanie o przyczyny przeoczeń, przemilczeń i przesunięć w krytycznoliterackiej recepcji poezji Joanny Mueller. Autorka analizuje omówienia kolejnych książek poetki i pokazuje działanie mechanizmu, który nazywa „podwójnym standardem” języka krytyki; mechanizm ten umożliwiał wielokrotne wykonywanie gestów dyskredytowania wagi tej poezji, a ma źródła w specyficznie opracowywanych przez krytyków i krytyczki doświadczeniu i temacie macierzyństwa, którego poetycka tematyzacja często spotyka się z negatywnym komentarzem krytycznym. Analiza ta jest zestawiona z alternatywną propozycją rekonstrukcji głównej linii poetyckiej opowieści Mueller o macierzyństwie, opowieści, w której jednostkowe osobiste przeżycie staje się bazą budowania wspólnoty kobiet opartej na doświadczaniu takiej samej opresji. Twórczość Joanny Mueller z pewnością została przez krytyków i krytyczki dostrzeżona oraz była wielokrotnie (choć nieregularnie) komentowana i opisana, pisarka funkcjonuje więc w szeroko pojętym polu produkcji i popularyzacji literatury w Polsce.

Keywords

EN

Polish women’s poetry; reproductive labour,; motherhood; feminist criticism; Joanna Mueller

PL

polska poezja kobiet; praca reprodukcyjna; macierzyństwo; krytyka feministyczna; Joanna Mueller

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Śląskie Studia Polonistyczne
• Year: 2023
• Volume: 21
• Issue: 1
• Pages: 1-10

Dates

published

2023

Contributors

author

Monika Glosowitz

• Uniwersytet Śląski w Katowicach

• https://orcid.org/0000000160594224

References

• Bogalecki Piotr, 2015: Od apokryfu do „anarchomistycyzmu”. Postsekularne narracje (liryczne) Joanny Mueller. „Świat i Słowo”, nr 1, s. 131 –146.
• Cieślak-Sokołowski Tomasz, 2008: Kto się boi „Zagniazdowników”? „Dekada Literacka”, nr 4, s. 120–124.
• Czekański Grzegorz, 2011: Neolingwizm nieprzetrawiony. „Wylinki” i inne takie. „Odra”, nr 6, s. 161–163.
• Derra Aleksandra, 2011: Obiektywność spleciona z męskością, czyli o języku nauki z perspektywy feministycznej. „Teksty Drugie”, nr 4, s. 49–68.
• Felberg-Sendecka Karolina, [b.r.]: Joanna Mueller [hasło]. Polska Poezja Współczesna – Przewodnik Encyklopedyczny. https://przewodnikpoetycki.amu.edu.pl/encyklopedia/joanna-mueller/ [dostęp: 10.10.2022].
• Glosowitz Monika, 2019: Maszynerie afektywne. Literackie strategie emancypacji w najnowszej polskiej poezji kobiet. Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa.
• Glosowitz Monika, Weronika Szwebs, 2021: Gniew nie rozpływa się w powietrzu. Z Moniką Glosowitz rozmawia Weronika Szwebs. „Czas Kultury”, nr 3, s. 106–116.
• Grądziel-Wójcik Joanna, 2020: Inna teoria poezji? Ubi leones, czyli o autotematyzmie w wierszach kobiet. W: Stulecie poetek polskich. Przekroje, tematy, interpretacje. Red. Joanna Grądziel-Wójcik et al. Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków, s. 369–406.
• Kałuża Anna, 2007: Archelingwistka. „Nowe Książki”, nr 11, s. 67–68.
• Kałuża Anna, 2010: Macierzyństwo: „Zagniazdowniki” Joanny Mueller. W: Eadem: Bumerang. Szkice o polskiej poezji przełomu XX i XXI wieku. Biuro Literackie, Wrocław, s. 153–156.
• Kałuża Anna, [b.r.]: Joanna Mueller: „Wylinki” [recenzja tomu]. Biuro Literackie. https://www.biuroliterackie.pl/biblioteka/recenzje/joanna-mueller-wylinki/ [dostęp: 10.10.2022].
• Kim Renata, Fabisiak Natalia, 2022: Młodzi o rodzinie. Dziecko? Zbyt ryzykowne. Młodzi Polacy wyliczają mnóstwo powodów, by nie mieć dzieci. „Newsweek Polska”, nr 41, s. 29–31.
• Kulówna Agata, 2003: Nowe słowa. „Ha!art!”, nr 3–4, s. 37–38.
• Muca Klaudia, Mueller Joanna, [2015]: Zamieszkaj w tekście, który czytasz. Z Joanną Mueller rozmawia Klaudia Muca. Nowa Dekada. Serwis Krytyczny. https://nowadekada-online.pl/z-joanna-mueller-rozmawia-klaudia-muca/ [dostęp: 2.10.2022].
• Mueller Joanna, 2003: Somnambóle fantomowe. Zielona Sowa, Kraków.
• Mueller Joanna, 2007: Zagniazdowniki/Gniazdowniki. Zielona Sowa, Kraków.
• Mueller Joanna, 2010: Wylinki. Biuro Literackie, Wrocław.
• Mueller Joanna, 2013: Powlekać rosnące. (Apokryfy prenatalne). Biuro Literackie, Wrocław.
• Mueller Joanna, 2015: intima thule. Biuro Literackie, Wrocław.
• Mueller Joanna, 2021: Hista & her sista. Biuro Literackie, Wrocław.
• Orliński Marcin, 2008: „A kto tego słowa nie wypowie, ten nie będzie żył”. „Twórczość”, nr 9, s. 106–109.
• Poprawa Adam [prowadzenie], 2022: Salon Silesiusa: książka roku. Facebook, Wrocławska Nagroda Poetycka Silesius, 15.10.2022. https://www.facebook.com/NagrodaSilesius/videos/1223295288248639 [dostęp: 21.10.2022].
• Sołtys-Lewandowska Edyta, 2018: „Powlekać rosnące” Joanny Mueller – wiwisekcja macierzyństwa. „Autobiografia. Literatura. Kultura. Media”, nr 1, s. 51–61.
• Starzyński Mikołaj, 2020: Przeciw złudzeniom. Antynatalizm i jego argumenty. „Znak”, nr 1, s. 66–71.
• Szaruga Leszek, 2003: Więzienne mowy. „Nowe Książki”, nr 5, s. 28.
• Szopa Katarzyna, 2020a: Femina communia i reprodukcja życia społecznego w poezji Joanny Mueller. W: Fort Legnica, Port Wrocław, Stacja Literatura. 25-lecie Biura Literackiego. Red. Zuzanna Sala. Instytut Literatury, Kraków, s. 241–256.
• Szopa Katarzyna, 2020b: Waruj, siostro, waruj! „Znak”, nr 1, s. 101–105.
• Śniecikowska Beata, 2008: Manifest Neolingwistyczny v. 1.1. i jego poetyckie potomstwo – twórczość nowatorów czy literacki paseizm. W: Polska literatura najnowsza – poza kanonem. Red. Paulina Kierzek. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 148–174.
• Witczak Krzysztof, 2018: O „rodzeniu się” poezji w twórczości Joanny Mueller. „Poznańskie Studia Polonistyczne”, nr 33, s. 127–138. https://doi.org/10.14746/pspsl.2018.33.7.
• Witkowski Maciej, 2021: „Nie chcę mieć dzieci, bo walczę z przeludnieniem i zmianami klimatu”. Antynatalizm staje się coraz bardziej popularny. Klub Jagielloński. https://klubjagiellonski.pl/2021/09/01/nie-chce-miec-dzieci-bo-walcze-z-przeludnieniem-i-zmianami-klimatu-antynatalizm-staje-sie-coraz-bardziej-popularny/ [dostęp: 10.10.2022].

Identifiers

DOI

10.31261/SSP.2023.21.05

Biblioteka Nauki

59793904