Rola metafory w mediacji – konceptualizacje teorii sprawiedliwości naprawczej

• Authors: Wojciech Leder

Title variants

EN

The role of metaphor in mediation – conceptualizations of the theory of restorative justice

Abstracts

EN

The objective of the present study is to look at the philosophy of punishment in a new way, namely, through the prism of the restorative justice metaphors. Cognitive or conceptual metaphors – by employing categorization and referring abstract concepts and notions to concrete experience – allows for the various theories of justice to be viewed as modes of reasoning rather than as sets of legal propositions. The most universal metaphors of justice are: “justice as equality”, and the counterparts of George Lakoff ’s morality metaphors of “strict father” and “nurturant parent”, which partially correspond to, respectively, retributive and restorative justice concepts. Finally, the very process of mediation consists in the mediator consciously deploying so-called transformative metaphors that affect the reasoning of mediating parties, thereby influencing their vision of the conflict.

PL

Niniejsze opracowanie ma być szkicem, próbą nowego spojrzenia na filozofię karania przez pryzmat metafor sprawiedliwości naprawczej. Metafora kognitywna – poprzez mechanizm kategoryzacji i tworzenia odesłań między abstrakcyjnymi pojęciami i konkretnym doświadczeniem – pozwala spojrzeć na założenia różnych teorii sprawiedliwości jako na sposoby rozumowania, a nie tylko zbiory twierdzeń. Do najważniejszych metafor sprawiedliwości należy zaliczyć „sprawiedliwość jako równość”, a także odpowiedniki metafor moralności George’a Lakoffa: „surowego ojca” i „opiekuńczego rodzica”, które częściowo korespondują z koncepcjami odpowiednio – sprawiedliwości retrybutywnej i naprawczej. W końcu same mediacje są miejscem, w którym poprzez świadomie stosowane tzw. metafory transformatywne mediator oddziałuje na rozumowanie stron, wpływając na ich wizję konfliktu.

Keywords

PL

mediacje karne; sprawiedliwość naprawcza; metafora konceptualna

EN

mediation in criminal cases; restorative justice; conceptual metaphor

• Publisher: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego
• Journal: Forum Polityki Kryminalnej
• Year: 2022
• Issue: 2(4)
• Pages: 1-15

Dates

published

2022

Contributors

author

Wojciech Leder

• Uniwersytet Śląski w Katowicach

• https://orcid.org/0000000319217931

References

• Arystoteles, Etyka Nikomachejska, tłum. i oprac. D. Gromska, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956.
• Bek D., Wpływ ugody mediacyjnej na kształt reakcji prawnokarnej, w: Idea sprawiedliwości naprawczej a zasady kontynentalnego prawa karnego, red. T. Dukiet-Nagórska, Poltext, Warszawa 2016, s. 81–125.
• Braithwaite J., Crime Shame and Reintegration, Cambridge University Press, Cambridge 1989.
• Christie N., Limits to Pain, Wipf And Stock, Oxford 1982.
• Durkheim E., Zasady metody socjologicznej, tłum. J. Szacki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968.
• Foucault M., Nadzorować i karać. Narodziny więzienia, tłum. T.Komendant, Spacja-Aletheia, Warszawa 1993.
• Gorlewska E., Słownictwo aksjologiczne w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Znaczenia tekstowe a konotacje potoczne, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2019.
• KonowJ., Schwettmann L., The Economics of Justice, in: Handbook of Social Justice Theory and Research, eds. C. Sabbagh, M. Schmitt, Springer, New York 2016, s. 83–106.
• Kövecses Z., Język, umysł, kultura: praktyczne wprowadzenie, przeł. A. Kowalcze-Pawlik, M. Buchta, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2011.
• Kuryłowicz B., Konotacje tekstowe a pojęciowy model słowa, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 2010, z. 17, s. 81–100.
• Lakoff G., Moralna polityka. Jak myślą liberałowie i konserwatyści, przeł. M. Szczubiałka, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2017.
• Lakoff G., Johnson M., Metafory w naszym życiu, przeł. T. Krzeszowski, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2020.
• Lipowicz E., Rola i znaczenie metafory w mediacjach narracyjnych, „Dyskursy Młodych Andragogów” 2015, nr 16, s. 91–100.
• Morawski L., Główne problemy współczesnej filozofii prawa. Prawo w toku przemian, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1990.
• Niezbędnik mediatora [materiał szkoleniowy dla mediatorów], Polskie Centrum Mediacji, https://archiwum-bip.men.gov.pl/wp-content/uploads/sites/2/2020/04/niezbednik-mediatora.pdf [dostęp: 31.05.2022].
• Okimoto T., Wenzel M., Retributive Justice, in: Handbook of Social Justice Theory and Research, eds. C. Sabbagh, M. Schmitt, Springer, New York 2016, s. 237–257.
• Puzynina J., Kłopoty z nazwami wartości (i wartościami), „Etnolingwistyka” 2014, nr 26, s. 7–20.
• Radbruch G., Filozofia prawa, przeł. E. Nowak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021.
• Sitarz O. i in., Metodyka pracy mediatora w sprawach karnych, Difin, Warszawa 2015.
• Wilmot W., HockerJ., Konflikty między ludźmi, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.
• Wykorzystanie metafor w procesie mediacji rodzinnych [materiał szkoleniowy dla mediatorów], Ośrodek Mediacji Klinika Konfliktu, http://kurator.webd.pl/wp-content/uploads/2008/09/metafory-w-mediacji.pdf [dostęp: 31.05.2022].
• Zalewski W., Sprawiedliwość naprawcza – początek ewolucji polskiego prawa karnego?, ARCHE, Gdańsk 2006.
• Zawiejski P., Idea sprawiedliwości naprawczej, w: Idea sprawiedliwości naprawczej a zasady kontynentalnego prawa karnego, red. T. Dukiet-Nagórska, Poltext, Warszawa 2016, s. 11–24.
• Zehr H., Changing Lenses: A New Focus for Crime and Justice, Willan Publishing, London 2004.

Identifiers

DOI

10.31261/FPK.2022.04.03

Biblioteka Nauki

27316295