Wojenna retoryka przemocy w konflikcie rosyjsko-ukraińskim

• Authors: Marek Kochan

Title variants

EN

War rhetoric of violence in Russo-Ukrainian conflict

Abstracts

EN

The topic of the article are the media reports from the Russo-Ukrainian war, focused on the issue of the violence. Violence could be the act of communication, used to dominate the victims, as a ritual integrating community and the act of self-presentation of the aggressor. Rhetoric of violence refers to a certain way to describe the acts of violence, to utterances accompanying violence or being violence, instigating to it or legitimizing it. After discussing the concept, the war rhetoric of violence in the Russo-Ukrainian war is described in the article, in its linguistic dimension and content (analysis cover headlines of the publications, terms used to name the aggressors and their actions, elements stressing their brutality, mass character of violence, its systemic nature and support given by some citizens of the Russian Federation). Following the idea of rhetoric of violence’s legitimization, the author proposes the term rhetoric of violence’s de-legitimization, including 1. the rhetoric of brutality, 2. the rhetoric of breaking the civilizational rules, 3. the rhetoric of mass and systemic nature and common support, 4. the rhetoric of senseless violence. The conclusion of the article is that this rhetoric might affect the image of the Russian Federation, its soldiers and citizens, and lead to excluding them from the community of civilized countries and societies, at the same time empowering the support for Ukrainian victims and their struggle, being the effective defensive weapon in Russo-Ukrainian war.

PL

Tematem artykułu są relacje medialne z wojny rosyjsko-ukraińskiej opisujące akty przemocy. Przemoc może być komunikatem traktowanym jako środek dominowania ofiar, rytuał integrujący wspólnotę a także jako akt autoprezentacji sprawcy przemocy. Pojęcie retoryki przemocy może się odnosić do opisów przemocy, wypowiedzi towarzyszących przemocy lub będących przemocą językową, wreszcie do wypowiedzi nakłaniających do przemocy lub uzasadniających ją. Artykuł przedstawia cechy charakterystyczne wojennej retoryki przemocy w wojnie rosyjsko-ukraińskiej w wymiarze treści i języka (analizie są poddane tytuły publikacji, określenia opisujące sprawców i ich działania, elementy akcentujące ich brutalność, masowy i systemowy charakter przemocy a także poparcie dla niej ze strony obywateli Federacji Rosyjskiej). Odwołując się do pojęcia retoryki legitymizacji przemocy, autor proponuje mówić w tym przypadku o retoryce delegitymizacji przemocy, na którą składają się: 1. Retoryka drastyczności, brutalności i zwyrodnienia, 2. Retoryka złamania reguł cywilizacyjnych, 3. Retoryka powszechności, systemowości i masowego poparcia dla przemocy, 4. Retoryka bezsensowności przemocy. Konkluzją artykułu jest, iż retoryki te mogą wpływać na wizerunek Rosyjskiej Federacji, jej żołnierzy i obywateli, prowadzić do wykluczenia ich ze wspólnoty cywilizowanych państw i społeczeństw, wzmacniając tym samym wsparcie dla ofiar i walki Ukrainy z najeźdźcami, a więc stając się skuteczną bronią defensywną w wojnie rosyjsko-ukraińskiej.

Keywords

PL

wojna rosyjsko-ukraińska; przemoc w mediach; retoryka wojenna; retoryka przemocy

EN

Russo-Ukrainian war; violence in media; war rhetoric; rhetoric of violence

• Publisher: Polskie Towarzystwo Retoryczne
• Journal: Res Rhetorica
• Year: 2023
• Volume: 10
• Issue: 3
• Pages: 63-80

Dates

published

2023

Contributors

author

Marek Kochan

• Uniwersytet SWPS

References

• Bańko, Mirosław (red). 2000. Inny słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Belsat 13.11.22, https://belsat.eu/pl/news/13-11-2022-wagnerowcy-dokonali-egzekucji-najemnika-byl-wiezniem-ktory-poddal-sie-ukrainie, dostęp 24.02.2023.
• Bourdieu, Pierre. 2004. Męska dominacja. Przeł. L. Kopciewicz. Warszawa: Oficyna Naukowa.
• Bralczyk, Jerzy (red). 2007. Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Burke, Kenneth. 2008. „Tradycyjne zasady retoryki”. W: Retoryka, M. Skwara (red), 35-86. Gdańsk: Słowo Obraz Terytoria.
• Girard, René. 2019. Sacrum i przemoc. Przeł. M. I J. Plecińscy. Kraków: Nomos.
• Goffman, Erving. 1981. Człowiek w teatrze życia codziennego. Przeł. Helena i Paweł Śpiewak. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
• Kochan, Marek. 2019a. „Medialne obrazy przemocy”. Poradnik językowy 7 (766): 21-31.
• Kochan, Marek. 2019b. „Retoryka przemocy, nakłanianie i legitymizacja”. Studia Slavica XXIII/1: 53-73.
• Korolko, Mirosław. 1990. Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.
• Ogonowska, Agnieszka. 2004. Przemoc ikoniczna. Zarys wykładu. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
• Polański, Edward (red). 2008. Wielki słownik języka polskiego. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe.
• Reemtsma, Jan P. 2011. Zaufanie i przemoc. Esej o szczególnej konstelacji nowoczesności. Przeł. M. Kałużna, I. Sellmer, K. Śliwińska. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
• Sarnow, Benedykt. 2018. Imperium zła. Niewymyślone historie, tł. Marek Zapór. Wrocław: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
• Słownik Języka Polskiego PWN, https://sjp.pwn.pl/szukaj/przemoc.html, data dostępu 04.09.2023.
• Sofsky, Wolfgang. 1999. Traktat o przemocy. Przeł. M. Adamski. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
• Sontag, Susan. 2009. O fotografii. Przeł. S. Magala. Kraków: Wydawnictwo Karakter.
• Ślawska, Magdalena. 2008. „Tytuł – najmniejszy tekst prasowy”. Rocznik Prasoznawczy 2: 117-126.
• Turner, Victor. 2005. Od rytuału do teatru. Przeł. M. i J. Dziekanowie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen.
• Warchala, Jacek. 2016. „O pewnych warunkach perswazji”, Artes Humanae 1: 69-86.
• Wasilewski, Jacek. 2006. Retoryka dominacji. Warszawa: Wydawnictwo Trio.
• Wasilewski, Jacek. 2009. „Łamanie tabu jako komunikat dominacyjny”, Język a Kultura 21: 327-347.
• Wielki Słownik Języka Polskiego, https://wsjp.pl/haslo/podglad/32804/przemoc, data dostępu 04.09.2023.
• Zybertowicz, Andrzej. 1995. Przemoc i poznanie. Studium z nie-klasycznej socjologii wiedzy. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Identifiers

DOI

10.29107/rr2023.3.4

Biblioteka Nauki

39574814