Światło wiary. Motyw słońca i jego chrześcijańskie konotacje w poezji Krystyny Saryusz-Zaleskiej

• Authors: Marek Kurkiewicz

Title variants

EN

The light of faith. The motif of the sun and its Christian connotations in the poetry of Krystyna Saryusz-Zaleska

Abstracts

EN

The paper discusses the way the motif of the sun functions in the poetry of Krystyna Saryusz-Zaleska (1874–1945). Basing upon the poetry of the author from the Young Poland epoch, we are dealing neither with a simple identifi cation of the sun with divine power, nor with a permanent assignment of it to one of the divine fi gures (God, Christ, Mary). Not every instance of invoking the sun is associated with a lyrical emanation of divinity; and not always when the when the poet uses solar accents, the metaphysical context is exclusive or even dominant. There are many examples of solar universalism in Saryusz-Zaleska’s poetry, when the sun becomes a symbol of life, when it co-creates spectacular landscapes (sea, mountain), when it allows for the demonstration of the beauty of the Italian or Dalmatian landscape in proper lighting. At the same time, however, there is no mention of a permanent secularization of this motif, because, after all, religious accents are very often connected with the sun.

PL

Artykuł przynosi omówienie sposobu funkcjonowania motywu słońca w poezji Krystyny Saryusz-Zaleskiej (1874–1945). Na gruncie twórczości poetyckiej młodopolskiej autorki nie mamy do czynienia ani z prostym utożsamieniem słońca z Boską potęgą, ani ze stałym przyporządkowaniem go którejś z Boskich postaci (Bóg, Chrystus, Maryja). Nie każde przywołanie słońca wiąże się z liryczną emanacją boskości; nie zawsze kiedy poetka wykorzystuje akcenty słoneczne, kontekst metafizyczny jest wyłączny lub choćby dominujący. Wiele jest bowiem w poezji Saryusz-Zaleskiej przykładów solarnego uniwersalizmu, kiedy słońce staje się symbolem życia, kiedy współtworzy efektowne pejzaże (morskie, górskie), kiedy pozwala w odpowiednim świetle pokazać piękno krajobrazu Włoch czy Dalmacji. Równocześnie jednak nie można mówić o trwałej sekularyzacji tego motywu, mimo wszystko bowiem wątki religijne bardzo często łączą się ze słońcem.

Keywords

PL

Krystyna Saryusz-Zaleska; Młoda Polska; religia chrześcijańska; słońce; symbolika

EN

Krystyna Saryusz-Zaleska; Young Poland; Christian religion; sun; symbols

• Publisher: Uniwersytet Gdański. Wydział Filologiczny
• Journal: Język - Szkoła - Religia
• Year: 2021
• Volume: 16
• Pages: 96-110

Dates

published

2021

Contributors

author

Marek Kurkiewicz

• Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

References

• Bajda J. (2010), „Poeci – to są słów malarze…”. Typy relacji między słowem a obrazem w książkach poetyckich okresu Młodej Polski, Wrocław.
• Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, https://biblia.deon.pl.
• Biedermann H. (2003), Leksykon symboli, przeł. J. Rubinowicz, Warszawa. Dogondke D. (2014), Interpretacja mesjańska wyrażenia „słońce sprawiedliwości” (Ml 3,20), „Verbum Vitae” nr 26.
• Eliade M. (1966), Traktat o historii religii, przeł. J. Wierusz-Kowalski, Warszawa.
• Forstner D. (1990), Świat symboliki chrześcijańskiej, przeł. W. Zakrzewska i in., Warszawa.
• Gutowski W. (2001), Z próżni nieba ku religii życia. Motywy chrześcijańskie w literaturze Młodej Polski, Kraków.
• Jakiel E. (2010), W służbie katechezy: teksty literackie w periodykach religijnych 1890–1918 w kontekście Młodej Polski, Gdańsk.
• Jakiel E. (2016), Motta biblijne w poezji Krystyny Saryusz-Zaleskiej, „Język – Szkoła – Religia” t. 11, nr 1.
• Kopaliński W. (1985), Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa.
• Kurkiewicz M. (2008), „A teraz czas, by uspokoić ducha…” – Krystyny Saryusz-Zaleskiej poszukiwania Boga (o cyklu „Refleksyjne”), w: Poszukiwanie świadectw. Szkice o problematyce religijnej w literaturze II połowy XIX i początku XX wieku, red. J.A. Malik, Lublin.
• Kwiatkowski J. (1977), Od katastrofizmu solarnego do synów słońca, w: Młodopolski świat wyobraźni. Studia i eseje, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków.
• Lubas R. (1975), Motywy słońca w poezji „nieawangardowej” Krakowa lat międzywojennych, „Rocz. Nauk-Dydakt. Pr. Hist. Lit. WSP Kraków”, z. 6 (56).
• Lurker M. (1994), Przesłanie symboli w mitach, kulturach i religiach, przeł. R. Wojnakowski, Kraków.
• Podraza-Kwiatkowska M. (1994), Symbolizm i symbolika w poezji Młodej Polski, Kraków.
• [Sar-Zal] Saryusz-Zaleska K. (1901), Pejzaże: Pustowarnia i Kraków, Kraków.
• [Sar-Zal] Saryusz-Zaleska K. (1910), Poezye, Kraków.
• Sawicka J. (2005), Symbolika solarna w średniowiecznej poezji liturgicznej, „Pamiętnik Literacki” nr 2.
• Słownik biblijny, https://biblia.wiara.pl/slownik/67ea4.Slownik-biblijny/slowo/SLONCE#SLONCE.
• Śpiewnik kościelny (1838), red. M.M. Mioduszewski, Kraków, https://pl.wikisource.org/wiki/Śpiewnik_kościelny /Matko_niebieskiego_Pana.

Identifiers

DOI

10.26881/jsr.2021.16.08

Biblioteka Nauki

2087060